shaxsning individual-psixologik xususiyatlari va emotsional-irodaviy holatlari

DOC 6 pages 80.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 80.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3-mavzu: shaxsning individual-psixologik xususiyatlari va emotsional-irodaviy holatlari . shaxs va individ tushunchasi. 1.endopsixika va ekzopsixika. 2.biogenetik kontseptsiyalar (s.xoll, e.krechmer, z.freyd va boshkalar) 3.z.freyd bo'yicha shaxs strukturasi va taraqqiyoti bosqichlari. 4.psixologik himoya mexanizmlari. 5.sotsiogenetik kontseptsiyalar (ijtimoiylashuv, rollar, o'rganish nazariyalari). 6.psixogenetik kontseptsiyalar (psixodinamik, kognitiv, personal). 7.shaxs ontogenezi (e.erikson bo'yicha). shaxs va uning taraqqiyotiga ta’sir etuvchi omillar shaxs tushunchasi psixologiyada eng ko‘p qo‘llaniladigan tushunchalardan biri bo‘lib, uni o‘rganish fanning asosiy fenomeni sanaladi. odamga ta’sir qiluvchi barcha tashqi qo‘zg‘atuvchilar ijtimoiy shart-sharoitlarga, faoliyatning ichki tuzilishi yig‘indisi bilan boyitilishi evaziga shaxs degan tushuncha hosil bo‘ladi. shaxs deb muayyan jamiyatda yashovchi faoliyatning biror turi bilan shug‘ullanuvchi, kishilar bilan normal til orqali munosabatga kirishuvchi ongli individga aytiladi. shaxsning eng muhim xususiyatli jihatlaridan biri – bu uning individualligidir. individuallik insonning shaxsiy psixologik xususiyatlarining betakror birikmasi bo‘lib, uning tarkibiga xarakter, temperament, psixik jarayonlar, holatlar, hodisalar, hukmron xususiyatlar yig‘indisi, iroda, faoliyati, motivlari, inson dunyoqarashi, iqtidori, har xil shakldagi reaksiyalar, qobiliyatlari va …

2 / 6

ichki) va “tashqi psixik” (yunon. “ekzo” - tashqi) qismlarga ajratiladi, degan g‘oya ilgari suriladi. “endopsixika”da shaxsning psixik tuzilishining ichki qismlari sifatida psixik elementlar va funksiyalarning o‘zaro bog‘liqligi aks ettirilsa, “ekzopsixika”da esa shaxsning tashqi muhitga nisbatan munosabati, shaxsga qarama-qarshi bo‘lgan barcha jihatlari, shaxslararo va ob’ektiv munosabati ifodalanadi. “endopsixika” shaxsning ta’sirlanishi, xotira, tafakkur, xayol kabi bilish jarayonlarining xususiyatlarini, irodaviy zo‘r berish xislatlarini, ixtiyorsiz harakatlarini va shu kabi fazilatlarini aks ettirsa, “ekzopsixika” esa o‘z tarkibida shaxs munosabatlarining tizimini va uning qiziqishlari, mayllari, ideallari, maslagi, ustunlik qiluvchi, hukmron hissiyotlarini, egallagan bilimlarini, tajribalarini va shu singarilarni qamrab oladi. “endopsixika” biologik shart-sharoitlarga bog‘liq bo‘lsa, “ekzopsixika” aksincha, ijtimoiy voqeliklar ta’siri ostida yuzaga keladi, tarkib topadi va takomillashib boradi. s.l.rubinshteyn bo‘yicha shaxs tuzilishi quyidagi ko‘rinishga ega: 1. yo‘nalganlik – ehtiyojlar, qiziqishlar, ideallar, e’tiqodlar faoliyat va xulqning ustuvor motivlari hamda dunyoqarashlarni o‘z ichiga oladi. 2. bilimlar, ko‘nikmalar, malakalar – hayot va faoliyat jarayonida egallanadi. 3. individual psixologik xususiyatlar - …

3 / 6

taraqqiyot bosqichlari va ularning yuzaga kelish tartiblari avvaldan belgilangan bo‘ladi. biogenetiklar pedagoglardan bolada taqdir yo‘li bilan qanday shaxsiy sifatlar yuzaga kelishini bilib turishni, lekin ularning yuzaga kelishiga qarshilik qilmaslikni, aksincha yordam berishni talab qiladilar. mazkur konsepsiya namoyondalaridan zigmund freyd bo‘lib, uning ta’limotiga ko‘ra, shaxsning barcha xatti-harakatlari, xulqini tabiiy instinktlar, xususan, jinsiy (seksual) mayliga (libido) bog‘liq, deb izohlaydi. psixoanalitika maktabi asoschisi z.freyd ko‘p yillik tadqiqotlari natijalariga asoslanib, odam shaxsi va psixikasining bir-biriga uzviy bog‘liq bo‘lgan 3 ta psixologik tuzilma, yani id, ego va super-ego mavjudligini ta’kidlaydi. “id” — bu instinktlar ya’ni “u” deb nomlanib, ongsizdir. “ego” — bu “men” bo‘lib, u esa onglidir. “super-ego”, ya’ni “oliy-men” — bu odamni o‘rab turgan muhit, jamiyat, din, madaniyat, tarbiya deb izohlaydi. “super-ego” inson xulq-atvorini “tepadan” nazorat qilib, “id” hoxish – istaklari, jinsiy mayllarini amalga oshirishga to‘sqinlik qiladi. “id” doimo “men” va “super-men” bilan murosasiz faoliyat ko‘rsatadi, chunki ular “id”ni doimo nazorat qilishga intiladi. “id” …

4 / 6

ayvonlarnikiga o‘xshab qolardi. vaholanki, odam faoliyati ongli jarayondir va u o‘z xatti-harakatlarida ham asosan ongga tayanadi. insonni o‘z “men”ini jazolanishi, jarohatlanishi, uyalib qolishi, munosabatning muhim qatnashchisi bo‘lishga moyillikni yo‘qotib qo‘yishi, jiddiy oqibatlar sababchisi, odam o‘zi uchun qadrli insonni yo‘qotib qo‘yishi qo‘rquvi har doim xavotirga soladi va ular nevrotik buzilishga sabab bo‘ladi. z.freyd talqiniga ko‘ra shaxs ushbu xavotirni pasaytirish va ijtimoiy muhitga adaptatsiya qilish, nevrotik holatni oldini olish uchun bir qancha himoya mexanizmlaridan foydalanadi. psixologik himoya – sub’ektning mavjud ijobiy holatini saqlashga yunaltirilgan jarayon va mexanizmlar tizimidir. uning ikki xil: yaqin (ijobiy holatni saqlash) va uzoq (ijobiy holatni imkon qadar uzoqroq o‘zida ushlab turish) maqsadlari mavjud. psixologik himoya mexanizmlari quyidagi vazifalarni amalga oshiradi: 1. shaxsning ichki, ya’ni o‘z-o‘zi bilan yuzaga keladigan konfliktlarni oldini olishga yordam beradi. hoxish-istak va xulq-atvor me’yorlari o‘rtasidagi kurashni oldini oladi. 2. negativ his-tuyg‘ular ta’sirini susaytiradi va ularni bartaraf etishga ko‘maklashadi. 3. psixik salomatlikni saqlash uchun xavotirni kamaytiradi. …

5 / 6

alikka qaytishi yoki o‘zini yosh boladek tutishidir. rad qilish –individning atrofdagilar tufayli unga tahdid solayotgan kechinmalardan, ularning mavjudligidan o‘zini chetga tortish yo‘li bilan himoyalanishida namoyon bo‘ladigan himoya mexanizmi. ratsionalizatsiya - individga o‘z muvaffaqiyatsizliklarini haqiqatga yaqinroq oqlab izohlashga imkon beradigan himoya mexanizmi sanaladi. reaktiv qurilma (reaksiya shakllanishi) himoya mexanizmi bir xil impuls va hissiyotlarni cheklash, ularga qarama qarshi impuls va hissiyotlarni kuchaytirish yuli bilan xavotirlanish darajasini pasaytirishga imkon beradi. samotizatsiya – qiyin vaziyatdan chiqib ketish uchun o‘zini bemor sifatida ko‘rsatishi, yoki sog‘ligi yomonligi bilan fiksatsiya qilishi tushuniladi. proeksiya - individ o‘zining nojoiz istaklarini va qilmishlarini boshqa odamga tegishli deb hisoblaydigan xavfli himoya mexanizmi hisoblanadi. izolyasiya - uyat , aybdorlik, shodlik, qayg‘u bilan bog‘liq tasavvurlar ular bilan bog‘liq affektlardan uzoqlashtiriladi (ajratiladi). repressiya (siqib chiqarish) - noxush fikrlarni ong darajasiga etib borishiga to‘sqinlik qiladigan himoya mexanizmi. bunda ong uchun iztirobli bo‘lgan mazmun birmuncha engilroq narsaga ko‘chadi. intellektualizatsiya –mavhum, intellektual terminlarni muhokama qilishdan o‘zini …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsning individual-psixologik xususiyatlari va emotsional-irodaviy holatlari"

3-mavzu: shaxsning individual-psixologik xususiyatlari va emotsional-irodaviy holatlari . shaxs va individ tushunchasi. 1.endopsixika va ekzopsixika. 2.biogenetik kontseptsiyalar (s.xoll, e.krechmer, z.freyd va boshkalar) 3.z.freyd bo'yicha shaxs strukturasi va taraqqiyoti bosqichlari. 4.psixologik himoya mexanizmlari. 5.sotsiogenetik kontseptsiyalar (ijtimoiylashuv, rollar, o'rganish nazariyalari). 6.psixogenetik kontseptsiyalar (psixodinamik, kognitiv, personal). 7.shaxs ontogenezi (e.erikson bo'yicha). shaxs va uning taraqqiyotiga ta’sir etuvchi omillar shaxs tushunchasi psixologiyada eng ko‘p qo‘llaniladigan tushunchalardan biri bo‘lib, uni o‘rganish fanning asosiy fenomeni sanaladi. odamga ta’sir qiluvchi barcha tashqi qo‘zg‘atuvchilar ijtimoiy shart-sharoitlarga, faoliyatning ichki t...

This file contains 6 pages in DOC format (80.5 KB). To download "shaxsning individual-psixologik xususiyatlari va emotsional-irodaviy holatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsning individual-psixologik… DOC 6 pages Free download Telegram