o'simliklar hayoti tuzilishi va rivojlanishi

DOC 9 pages 80.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 80.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

1 - ma’ruza mavzu: kirish talabalarning botanika fanining shakllanish va rivojlanish bosqichlari bilan tanishtirish, o‘simliklarning hujayraviy tuzilishi va hujayra organoidlari haqida tushuncha berish. reja: 1. botanika-o‘simliklar hayoti tuzilishi va biogeosenoz komponenti bo‘lgan o‘simliklar jamoalarini o‘rgatadigan fandir. 2. o‘simliklarni xalq xo‘jaligidagi ahamiyati. 3. o‘simliklar olamini muhofaza qilish. 4. botanikaning rivojlanishi to‘g‘risida qisqacha ma’lumot. 5. botanikaning asosiy bo‘limlari. 6. o‘simliklar evolyutsiyasi va tuzilishi haqida umumiy tushunchalar. o‘quv adabiyotlar 1. p. rudall. anatomy of flowering plants (an introduction to structure and development) third edition. cambridge. 2007. p. 1 - 8. 2. васильев а.е. и др. «ботаника. анатомия и морфология растений». уч. пособ. м. просвещение, 1978. 3. н. грин., у стаут, д. тейлор. биология москва. «мир» 1990 и т.-318 с: иии т.-300 с. 4. мустафаев с.м. ботаника. тошкент. «ўзбекистон».2002. - 472 б. 5. аҳмедов ў.а. ботаника. тошкент. “ўзбекистон”. 2006. 6. икромов м.и., нормуродов х.н., юлдашев а.с. ботаника. тошкент, «ўзбекистон». 2002. - 322 б. 7. …

2 / 9

har xil ekologik sharoitda, boshqacha qilib aytganda, jazirama cho'llardan baland qorli cho'qqilargacha bo'lgan turli tuproq va iqlim sharoitida uchratish mumkin. hozirgi ma'lumotlarga ko'ra, yer yuzida tuban va yuksak o'simliklarnjrtg 500 mingga yaqin turlari o'sadi, shulardan 2 sinf (ajdod), 533 oila va 13000 turkumga mansub 250 mingdan ziyod turlarni gulli (yopiq urug'li) o'simliklar yoki magnoliyatoifalar tashkil etadi. o'rta osiyoda yuksak o'simliklarning 8097 ta va o'zbekistonda 4500 ga yaqin turlari uehraydi. bu o'simliklardan oqilona (oydalanish va ularni muhofaza qilish botaniklardan ularni har tomonlama mukammal o'rganishni talab ctadi. buning uchun ularning qanday taksonomik birliklardan tashkil topganligini, hayoti, rivojlanishi, tashqi va ichki tuzilishi, tarqalishi, o'sish sharoiti, turli omillarning ularga ta'siri hamda o'tmishini chuqur o'rganish zarur. o'simliklar dunyosi sodda tuzilishga cga bir hujayrali o'simliklardan tarixiy taraqqiyot jarayonida asta-sekin takomillashib borgan. natijada murakkab tuzilishga cga va hozirgi paytda yer yuzi o'simliklar qoplamida ustunlik qilayotgan gulli (magnoliyatoifa) o'simliklar paydo bo'lgan. mazkur darslikning asosiy maqsadi o'simliklarning hujayra va …

3 / 9

lgandan so‘ng hamma tirik organizmlar p r o k a r i o t (yunon.- «pro» - oldin, «kariot» - yadro), ya’ni yadrogacha va eukariot (yunon «eu» - yaxshi, «kariot» - yadro), chin, asl yadrolilarga bo‘lib o‘rganilmoqda. rus botanigi a.l. taxtadjan 1973 yili tirik tabiatni uch olamga bo‘ladi: 1. hayvonlar olami – 2. zamburug‘lar olami – 3. o‘simliklar olami – o‘simliklar va zamburug‘lar olamiga kiruvchi organizmlar ham hayvonlar singari tiriklik xususiyatiga ega. 2. o‘simliklarni halq xo‘jaligidagi ahamiyati. o‘simliklar yer yuzidrgi hayotni saqlash uchun energiya manbai hisoblanadi. eukariot guruhiga kiruvchi o‘simliklarni hujayrasida yashil rang beruvchi xlorofill (yunon. xloros-yashil; fillon-yaproq, barg) bor. o‘simliklar fotosintez natijasida inson va hayvonlar hamda o‘simliklarni nafas olishi uchun eng zarur bo‘lgan kislorodni chiqaradi va atmosfera tarkibidagi kislorodni ma’lum bir muvozanatda saqlab turadi. o‘simliklar tirik organizmlar bilan tashqi muhit orasida doimiy gazlar (kislorod va karbonat angidrid) almashinuvida vositachi hisoblanadi. planetamizdagi yashil o‘simliklar har yili fotosintez natijasida 150 mlrd …

4 / 9

tashkil topgan biogeosenozga (yunon. bios-hayot, seynoz-umumiy), ya’ni bir xil tabiiy sharoitda tarqalgan va bir-biriga moslashgan tirik organizmlar uyushmasiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. 40-50 yil mobaynida inson ayrim tabiat tarkibiy qismlarining chunonchi, tuproqlar, o‘simliklar, atmosfera havosi va suvlargina emas, balki butun-butun nohiyalarning qiyofasini tupdan o‘zgartirib yubordi. bu jarayon hamon davom etmoqda. yer yuzida tabiiy landshaftlar manzaralar o‘rnini inson ta’sirida o‘zgargan yangi tipdagi manzara – a n t r o p o g e n landshaflar tobora ko’proq egallab bormoqda. bunga o‘rmonlar, qo‘riq va bu yerlar o‘zlashtirilishi natijasida vujdudga kelgan ekinlar, shahar va qishloqlar misol bo‘la oladi. sanoat tarmoqlari va qishloq xo‘jaligining tez sur’atlar bilan rivojlantirib borishi va tabiiy maydonlarning keng miqyosida o‘zlashtirilishi ekologik muvozanatni o‘zlashtirishga olib kelmoqda, natijada o‘simlik va hayvon turlarining kamayib ketish xavfi tug‘ilmoqda. o‘simlik turlarining ko‘plab yo‘qolib ketishi o‘simlik olamidagi genofondning kamayishiga sabab bo‘ladi. hozirgi vaqtda insonning bevosita ta’siri ostida yer yuzining turli qismlarida o‘simliklarning ko‘p turlari noyob bo‘lib …

5 / 9

ik-lagoxilus, ko‘kaparang, bozulbang), oziq -ovqat o‘simligi-anzur piyoz va boshqalar misol bo‘la oladi. noyob va yo‘qolib borayotgan (endem va relikt) o‘simlik turlarini saqlab qolish va ko‘paytirish maqsadida mxm 100 dan ortiq qo‘riqxona mavjud bo‘lib, ularda noyob va yo‘qolib ketayotgan o‘simliklarning 30% da muhofaza qilinadi. o‘zbekistonning jizzax viloyatida zomin milliy bog‘i tog‘o‘rmon qo‘riqhonasida o‘rta osiyoda o‘sadigan zarafshon yoki qora archa, savr archa, turkiston archasi va yana bir qancha o‘simliklar muhofaza qilinmoqda. samarqand shahar atrofidagi zarafshon qo‘riqxonasida to‘qayzorlar va ulardagi qimmatbaho daraxtlar, butalar qo‘riqlanmoqda. 4. botanikaning rivojlanishi to‘g‘risida qisqacha ma’lumot. o‘simliklar haqidagi dastlabki yozma ma’lumotlar qadimgi xitoy, hindiston, misr, yaqin sharq mamlakat xalqlari orasida bo‘lgan, lekin o‘sha qo‘lyozmalar bizga etib kelmagan. mashhur yunon faylasufi va tabiatshunos olim aristotel (eramizdan avvalgi 384-322 yillar) o‘simliklar haqida ancha ma’lumotlar to‘plagan. uning «o‘simliklar nazariyasi» nomli kitobi bizning davrimizgacha etib kelmadi. aristotelning shogirdi teofrast (371-286 yillar) botanika tarixida birinchi bo‘lib «o‘simliklarni tabiiy tarixi» degan kitobida o‘simliklarni tashqi qiyofasiga …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simliklar hayoti tuzilishi va rivojlanishi"

1 - ma’ruza mavzu: kirish talabalarning botanika fanining shakllanish va rivojlanish bosqichlari bilan tanishtirish, o‘simliklarning hujayraviy tuzilishi va hujayra organoidlari haqida tushuncha berish. reja: 1. botanika-o‘simliklar hayoti tuzilishi va biogeosenoz komponenti bo‘lgan o‘simliklar jamoalarini o‘rgatadigan fandir. 2. o‘simliklarni xalq xo‘jaligidagi ahamiyati. 3. o‘simliklar olamini muhofaza qilish. 4. botanikaning rivojlanishi to‘g‘risida qisqacha ma’lumot. 5. botanikaning asosiy bo‘limlari. 6. o‘simliklar evolyutsiyasi va tuzilishi haqida umumiy tushunchalar. o‘quv adabiyotlar 1. p. rudall. anatomy of flowering plants (an introduction to structure and development) third edition. cambridge. 2007. p. 1 - 8. 2. васильев а.е. и др. «ботаника. анатомия и морфология растений». уч....

This file contains 9 pages in DOC format (80.0 KB). To download "o'simliklar hayoti tuzilishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simliklar hayoti tuzilishi va… DOC 9 pages Free download Telegram