kushon davlati tarixiy geografiyasi

DOCX 23 pages 42.3 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.3 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

o’zbekiston respublikasi oliy ta‘lim fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi milliy unversiteti tarix fakulteti o’zbekiston tarixi fanidan kurs ishi mavzu: kushon davlati tarixiy geografiyasi topshirdi: ____________________ qabul qildi: ______________________ toshkent-2025 reja: 1. kushon davlati geografik joylashuvi. 2. kushon davlati geoiqtisodiyoti 3. kushon davlati geografik yuksalishi shimoliy baqtriyaning kushon podsholigi davridagi tarixiy geografiyasini yoritishda moddiy va yozma manbalar muhim o‘rin egallaydi. kushon davridagi arxeologik yodgorliklarni baqtriyaning geografik xususiyatlarini hisobga olgan holda ko‘rib chiqish ushbu mintaqaning asosiy tarixiy va geografik hududlarini – amudaryoning chap va o‘ng qirg‘oqlari daryo vodiylarini ajratib ko‘rsatishimizga imkon beradi. kushon davridagi shahar aholi punktlari soni (ayniqsa, 100 gektardan ortiq maydonga ega bo‘lgan yirik shaharlar va maydoni 15–80 gektar bo‘lgan shaharlar) baqtriyaning daryo havzalarida sug‘oriladigan maydonlarning hajmiga bog‘liqligini ko‘rsatadi. e.v.rtveladze ayrim kushon podsholigi davri ayrim manzilgoh (antropogen va urbolandshaftlar)larining aholisi soni va maydoni haqidagi ma’lumotlarni keltirgan yuqoridagi ko‘rsatkichlarga asoslanib kushon podsholigi davrida balxob, qunduz va surxondaryo vohalari katta …

2 / 23

an uchta quyidagi yo‘llarni ko‘rsatib o‘tgan: birinchisi, kyanglar yurtidan o‘tgan. ular sharqiy turkiston va xuanxe daryosining yuqori qismida yashaganlar. bunda tibet orqali hindiston va baqtriyaga borish mumkin bo‘lgan, lekin bu yo‘l xatarli yo‘l hisoblangan. kyanglar xitoy elchilarini o‘z еrdan o‘tishiga yo‘l qo‘ymaganlar. ikkinchi yo‘ldan borish ham mumkin bo‘lmagan, chunki bu yo‘l xunlar еrlaridan o‘tgan. uchinchi yo‘l xitoyning janubi-g‘arbidagi shu (sichuan) viloyatidan hindistonga o‘tib, undan baqtriyaga borish xatarsiz ekanligini ko‘rsatgan. shuningdek, xitoy savdogarlarining ham shu yo‘ldan foydalanishi aytgan, shu yo‘l orqali ipak matolari baqtriyaga еtib borayotganligini ta’kidlagan. shundan so‘ng hoqon u-di baqtriyaga yaqin yo‘l izlab ko‘p mablag‘ sarflab, elchilarni hindistonga ikkinchi marta jo‘natadi. elchilar bir vaqtning o‘zida to‘rt joydan yo‘lga tushadilar. ularning yurgan yo‘llarning hammasi baqtriyaga olib borishi lozim edi. lekin elchilarning rejasi barbod bo‘lgan. ularni o‘sha еrlarda yashaydigan qabilalar o‘tishiga yo‘l qo‘ymagan313. xitoy manbalarida berilgan bu ma’lumotlar orqali biz buyuk ipak yo‘li dastlab tibet orqali hindistonga, undan baqtriyaga o‘tib borganligini …

3 / 23

hsulotlarini ishlab chiqarish kushonlar davrida yuqori nuqtaga еtadi. sopol buyumlarda xilma-xillik ko‘payadi314. turli bezakli va sifatli idishlar ishlab chiqariladi. qadimgi baqtriya davlati o‘zining qudrati, tabiiy boyliklari, aholisining savdo-sotiqda muhim o‘rin egallaganligi va o‘ziga xos tabiiy sharoiti bilan qadimgi davlatlar orasida yuksak salohiyatli davlat sifatida ajralib turgan. uning bu xususiyati dunyoning yirik imperiyalarini o‘ziga jalb qilib, kushon imperiyasi davriga kelganda, baqtriya o‘lkasi jahon siyosiy maydonida o‘z qudratini yanada qudratliroq namoyish etdi. xitoyning shimolida esa, xunn qabilalari yashagan. yuechjilar xunnlarga janubiy qo‘shni bo‘lgan. mil. avv. 176-yilda xunnlar yuechjilar ustiga hujum uyushtirdilar. qadimdan nefrit toshlari xitoyda noyob qazilma boylik – olmos kabi qimmatbaho tosh sanalgan. bu konlar xitoyning g‘arbiy hududlarida bo‘lib, o‘tmishda uni da-yuechji, ya’ni katta yuejchi xonadoni qo‘riqlab, nazorat qilib kelgan. shimoliy hududlardan ko‘chmanchi xunlarning tinimsiz hujumi tufayli, bu qabila g‘arbga tomon siljishga majbur bo‘lgan. oqibatda xunnlar mil. avv. 165-yilda yuechjilarni g‘arbga uloqtirib tashlaydilar. ma’lumki, mil. avv. 155-yilda yunon-baqtriya davlati inqiroz sari …

4 / 23

baqtriyada 100 yil mobaynida 5 ta qabilaga bo‘linib yashaganlar. guyshuan (kushon) qabilasi (yabg‘usi kudzula kadfiz) to‘rtta qabila yabg‘ularini o‘ziga tobe etib barcha kabilalar ustidan hukmronlik qilardi. u o‘z davlatini kushon podsholigi sifatida e’lon qildi. surxondaryo viloyatining sho‘rchi tumanida joylashgan dalvarzintepani “katta yuejchilar” davlatining poytaxtiga aylantirdi. kudzula kadfiz o‘z davlat chegaralarini kengaytirish va uning qudratini mustahkamlash maqsadida amudaryoning chap sohilidagi hududlarni egallashga bel bog‘ladi. u tez orada afg‘oniston (xususan, gaofu – qobul) va kashmirni egalladi. kudzula kadfiz vafotidan so‘ng uning o‘g‘li vima kadfiz taxtga o‘tiradi. bu davrda kushonlar davlati pokiston va hindistonning markaziy viloyatlarini (ba’zi manbalarda, hindistonning shimoliy-g‘arbiy qismini vima tok (to) – “soter megas” (shohlar shohi buyuk najodkor) egallagani keltiriladi317. bundan tashqari, j.t.annayev o‘zining dissertatsiyasida fayoztepa buddaviylik monastirida soter megas tangasining qayd etilishi asosida mazkur yodgorlikni yirik ikki qismli inshoot sifatida barpo etilishi ushbu hukmdor davrida sodir bo‘lgan degan xulosaga kelgan318) bosib oladi. vima kadfizdan keyin mamlakatni idora qilish kanishka …

5 / 23

ada qang‘uy podshosi o‘z qo‘shinini chaqirib oladi. koshg‘ar hokimligi esa xitoyliklarga taslim bo‘ladi. kushon davlatining shimoliy chegarasi janubiy hisor tog‘laridan shimolga o‘tmagan. mamlakatning bir qismiga vasudeva, ikkinchi qismiga kanishka iii hukmronlik qiladi. buni ularning har ikkalasi nomidan zarb etilgan tanga pullar isbotlaydi. milodiy 226-yilga kelib kushonlar saltanatidan g‘arbda – parfiya davlatining o‘rnida paydo bo‘lgan sosoniylar davlati siyosat maydoniga chiqdi320. bu davlat parfiyaga qarar edi ammo podsho ardasher i davrida mustaqil davlat sifatida faoliyat ko‘rsatishga intildi va kushonlar davlatiga xavf sola boshladi. kushonlar bilan sosoniylar o‘rtasida jang bo‘lishi tabiiy edi. 242–243-yillarda bo‘lib o‘tgan ikki o‘rtadagi jangda sosoniy shopur i ning qo‘shini kushonlarni mag‘lubiyatga uchratdi. shundan so‘ng sosoniylar hukmdorlari sharqiy turkiston hududlarida “kushonshoh” unvoniga ega bo‘ldilar. 252-yilda esa ular yana “kushon shohlarining ulug‘ shohi” degan unvonga ega bo‘ldilar. bu yillarga kelib kushonlar hindistondagi yеrlarning ham katta qismidan judo bo‘ldilar. iv asrning o‘rtalariga kelib kushonlar bilan sosoniylar o‘rtasidagi munosabatlar yana keskinlashdi. bu davrda …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kushon davlati tarixiy geografiyasi"

o’zbekiston respublikasi oliy ta‘lim fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi milliy unversiteti tarix fakulteti o’zbekiston tarixi fanidan kurs ishi mavzu: kushon davlati tarixiy geografiyasi topshirdi: ____________________ qabul qildi: ______________________ toshkent-2025 reja: 1. kushon davlati geografik joylashuvi. 2. kushon davlati geoiqtisodiyoti 3. kushon davlati geografik yuksalishi shimoliy baqtriyaning kushon podsholigi davridagi tarixiy geografiyasini yoritishda moddiy va yozma manbalar muhim o‘rin egallaydi. kushon davridagi arxeologik yodgorliklarni baqtriyaning geografik xususiyatlarini hisobga olgan holda ko‘rib chiqish ushbu mintaqaning asosiy tarixiy va geografik hududlarini – amudaryoning chap va o‘ng qirg‘oqlari daryo vodiylarini ajratib ko‘rsatishimizga i...

This file contains 23 pages in DOCX format (42.3 KB). To download "kushon davlati tarixiy geografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kushon davlati tarixiy geografi… DOCX 23 pages Free download Telegram