to'lov balansi

DOC 7 pages 151.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 151.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

17-mavzu. to’lov balansi reja 17.1. to’lov balansi tushunchasi va uning tuzilishi. 17.2. joriy operatsiyalar hisobi balansi. 17.3. kapital harakati hisobi balansi. 17.4.to’lov balansining tarkibiy qismlari o’rtasidagi bog’liqliklar. 17.5. to’lov balansini makroiqtisodiy tartibga solish vositalari va usullari. 17.1. to’lov balansi tushunchasi va uning tuzilishi. to’lov balansi — ma’lum davr mobaynida mamlakat rezidentlari va tashqi dunyo o’rtasida bo’ladigan bitimlar statistik qayd qilingan xujjatdir. u mamlakatning iqtisodiy aloqalarini aniq-lo’nda ifodalab pul-kredit, valyuta, byudjet-soliq, xalqaro savdo siyosatining hamda davlat qarzini boshqarish yo’nalishlarini tanlash uchun indikator vazifasini bajaradi. mamlakatning ma’lum vaqtdagi barcha xalqaro iqtisodiy faoliyati, shu jumladan, tashqi savdo, kapital va ishchi kuchi migratsiyasi ham to’lov balansida o’z aksini topadi. har qanday tashqi iqtisodiy bitim valyuta ayirboshlash va valyuta operatsiyalari orqali amalga oshiriladi. demak, mamlakatning jahon bozoridagi faoliyati natijalari pirovardida xorijiy valyuta tushumlari va xarajatlarida ifodalanadi. shuning uchun ham to’lov balansini bir tomondan, chetdan keladigan barcha tushumlar, ikkinchi tomondan esa, chetga chiqariladigan barcha to’lovlar ko’rsatilgan …

2 / 7

ivedentlar) +28 -20 +8 transfert kurinishidagi pul o’tkazmalari +10 -18 -8 joriy operatsiyalar buyicha balansning qoldig’i -87 kapital xarakatning hisobi investitsiyalar va boshqa o’rta va uzoq muddatli kapital +150 -87 +63 kapital harakati balansining qoldig’i +63 joriy operatsiyalar va kapital harakati buyicha balansning qoldig’i -24 rasmiy zahiralar (oltin, xfvdagi zahiralar) +24 +24 to’lov balansida barcha iqtisodiy bitimlar ikkita katta guruhga bo’linadi: joriy operatsiyalar va kapital harakati bilan bog’liq operatsiyalar (18.1.-jadval). shunga ko’ra to’lov balansi struktarasi ham ikki qismdan iborat: 1. joriy operatsiyalar hisobi; 2. kapital harakati hisobi. joriy operatsiyalar hisobida mahsulotlar va xizmatlar eksporti «plyus», import esa «minus» ishoralari bilan belgilanadi. ya’ni, joriy operatsiyalar hisobida ichki mahsulotlar eksporti kredit, aksincha mamlakatga mahsulotlar olib kelish - import esa debet sifatida ko’rsatiladi. chunki, mahsulotlar eksporti xorijiy valyuta ishlab topib, mamlakat valyuta zahirasini boyitsa, import esa mamlakatdan valyuta chiqib ketishiga olib keladi. bu esa o’z navbatida mamlakat valyuta zahirasini kamaytiradi. 17.2. joriy operatsiyalar …

3 / 7

akatda trasport va sug’urta kompaniyalari ko’rsatadigan xizmatlar hajmiga qaraganda yuqoriroq va h.k. bu operatsiyalar bo’yicha ham balans salbiy qoldiqqa ega (-12). investitsiyalardan daromadlar, foizlar va dividendlar bo’yicha to’lovlarni o’z ichiga oladi. agar xorijga qo’yilgan milliy kapital uchun chet to’lovlari bo’yicha tushumlar mamlakat iqtisodiyotiga jalb etilgan xorijiy kapital uchun to’lanadigan to’lovlar miqdoridan ko’p bo’lsa, unda sof daromad musbat bo’ladi (+8). transfert ko’rinishida pul o’tkazishlar shu mamlakatlarning xorijda yashayotgan fuqarolariga to’lanidagan nafaqalarni, muhojirlarning xorijdagi o’z qarindoshlariga pul o’tkazmalari, turli ko’rinishdagi hukumat yordamlarini o’z ichiga oladi. jadvaldan ko’rinib turibdiki, xorijga jo’natilayotgan pul o’tkazishlar miqdori olinayotganiga nisbatan yuqori, ya’ni, operatsiyalar mamlakatdagi xorijiy valyuta zahiralarini kamaytiradi (-8). joriy hisoblar bo’yicha barcha operatsiyalar yig’indisi joriy operatsiyalar balansini tashkil etadi. bizning misolda u salbiy (-87). bu esa mamlakatda import operatsiyalari natijasida xorijiy valyutaga bo’lgan talab uning eksport operatsiyalari ta’minlaydigan taklifdan ortiq bo’lishini anglatadi. boshqacha aytganda, ushbu holda mamlakat to’lov balansi joriy operatsiyalar bo’yicha kamomadga ega. makroiqtisodiy modellarda …

4 / 7

’rtasidagi farqni bildiradi. joriy operatsiyalar balansida taqchillik bo’lmagan sharoitda esa mamlakat xorijiy valyutalarni sarf qilishga nisbatan ko’proq olib keladi. misolimizga aksincha mamlakat joriy operatsiyalar bo’yicha balansi ijobiy qoldiqqa ega bo’ladi. bunda mamlakatda chet elda ko’chmas mulkni sotib olish yoki boshqa mamlakatlarga qarzga berishga yo’naltirilishi mumkin bo’lgan ortiqcha xorijiy valyuta yuzaga keladi. 17.3. kapital harakati hisobi balansi. investitsiyalash va kreditlash bilan bog’liq operatsiyalar to’lov balansining keyingi bo’limida, ya’ni, kapitallar harakati hisobida aks ettiriladi. mamlakatda ma’lum bir vaqtda moddiy va moliyaviy aktivlarini sotib olish va sotish bilan bog’liq operatsiyalariga kapital harakati hisobi deyiladi. kapital harakati hisobi balansida korxonalar, yer, uy-joylar, qimmatbaho qog’ozlar, aksiyalar, xazina majburiyatlari va boshqa aktivlarni olish-sotish bilan bog’liq kapitallar oqimi aks ettiriladi. bu aktivlar sotilsa yoki eksport qilinsa, xorijiy valyuta mamlakatga kiritiladi, ya’ni valyuta tushumi ko’payadi (+150). biroq kapitalni olib kelish bilan bir vaqtda uni olib chiqish bilan bog’liq operatsiyalar ham amalga oshiriladi. bunda mamlakatning tadbirkorlari xorijdan aksiyalar sotib …

5 / 7

ko’payishini bildirsa, uning salbiy qoldig’i mamlakatda kapital kamayishini bildiradi. avval aytib o’tilganidek, joriy operatsiyalar bo’yicha balans va kapital harakati balansi o’zaro chambarchas bog’liq. bizning misolda birinchisining taqchilligi (-87) katta qismi (+63) kapitalning sof oqib kelishi hisobiga moliyalashtiriladi va aksincha, agar to’lov balansi joriy operatsiyalar bo’yicha musbat qoldiqqa ega bo’lsa, kapital harakati hisobi balans bo’yicha manfiy qoldiqqa yo’l qo’yilgan bo’ladi. shunday qilib, balansning bu ikki bo’limi bir-biri bilan tenglashib boradi. to’lov balansi qoldig’i= joriy operatsiyalar + kapital harakati balansi biroq, amalda to’lov balansining bu qismida ham ko’pincha kamomad yoki ortiqchalik yuzaga keladi. barcha mamlakatlarning markaziy banklari rasmiy zahiralar deb ataluvchi xorijiy valyuta zahiralariga ega bo’lib, bu zahiralar joriy operatsiyalar bo’yicha balans va kapital harakati bo’yicha balans nomutanosibligini bartaraf etishda qo’llaniladi. bizning misolda bu nomutanosiblik yoki qoldiq (-24)ni tashkil etadi va rasmiy zahiralardan tushumlar hisobiga tartibga solinadi. rasmiy zahiralarning qisqarishi (+) kamomad miqdorini ifodalaydi, rasmiy zahiralarning o’sishi (-) esa to’lov balansining musbat …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "to'lov balansi"

17-mavzu. to’lov balansi reja 17.1. to’lov balansi tushunchasi va uning tuzilishi. 17.2. joriy operatsiyalar hisobi balansi. 17.3. kapital harakati hisobi balansi. 17.4.to’lov balansining tarkibiy qismlari o’rtasidagi bog’liqliklar. 17.5. to’lov balansini makroiqtisodiy tartibga solish vositalari va usullari. 17.1. to’lov balansi tushunchasi va uning tuzilishi. to’lov balansi — ma’lum davr mobaynida mamlakat rezidentlari va tashqi dunyo o’rtasida bo’ladigan bitimlar statistik qayd qilingan xujjatdir. u mamlakatning iqtisodiy aloqalarini aniq-lo’nda ifodalab pul-kredit, valyuta, byudjet-soliq, xalqaro savdo siyosatining hamda davlat qarzini boshqarish yo’nalishlarini tanlash uchun indikator vazifasini bajaradi. mamlakatning ma’lum vaqtdagi barcha xalqaro iqtisodiy faoliyati, shu jumladan, t...

This file contains 7 pages in DOC format (151.5 KB). To download "to'lov balansi", click the Telegram button on the left.

Tags: to'lov balansi DOC 7 pages Free download Telegram