byudjet-soliq siyosati

DOC 12 pages 318.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 318.5 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

11- mavzu: byudjet- soliq siyosati reja 1. byudjet –soliq siyosatining mohiyati va usullari. 2. davlat xarajatlari, soliq va balanslashgan byudjet mul’tiplikatorlari. 3. diskret va nodiskret fiskal’ siyosat. byudjet taqchilligi va ortiqchaligi. 4. o’zbekiston respublikasi byudjet-soliq siyosati va uning xususiyatlari. 1. byudjet –soliq siyosatining mohiyati va usullari. davlatning asosiy vazifalaridan biri iqtisodiyotni barqarorlashtirish hisoblanadi. bunday barqarorlashtirishga monetar siyosat vositalari qatori fiskal siyosat orqali ham erishiladi. fiskal siyosat shuningdek, byudjet-soliq siyosati deb ham aytiladi. byudjet-soliq siyosati deganda noinflyatsion yaim ishlab chiqarish sharoitida iqtisodiyotda to’liq bandlilikni, to’lov balansining muvozanatini va iqtisodiy o’sishni ta’minlashga qaratilgan davlat xarajatlari va soliqlarini o’zgartirishni o’z ichiga olgan chora tadbirlar tushuniladi. iqtisodiyot turg’unlik yoki pasayish davrida bo’lgan vaziyatlarda davlat tomonidan rag’batlantuvchi fiskal siyosat-fiskal ekspansiya olib boriladi. ya’ni, davlat qisqa muddatda iqsodiyotning pasayishi muammosini davlat xarajatlarini oshirish yoki soliqlarni kamaytirish, yohud ikkalasini bir vaqtning o’zida olib borish evaziga hal etadi. uzoq muddatda davlat xarajatlarining yuqori bo’lishi va soliqlarni kamaytirish ishlab …

2 / 12

orat. qisqa muddatli davrlarda ushbu tadbirlar talab inflyatsiyasini kamaytiradi. uzoq muddatli davrlarda esa yuqori soliqlar iqtisodiyotda stagnatsiyaga olib kelishi mumkin. bu esa mamlakatning iqtisodiy salohiyatini izdan chiqaradi. bunga davlat xarajatlaridan samarasiz foydalanish qo’shimcha turtki bo’lishi mumkin. 2. davlat xarajatlari, soliq va balanslashgan byudjet mul’tiplikatorlari. qisqa muddatli davrda byudjet-soliq siyosati davlat xarajatlari, soliq va balanslashgan byudjet mul’tiplikatorlari samarasi ta’siri ostida bo’ladi. δg ↑ → δe↑ (δeqδc) → ↑δy(δy=δc x mg) davlat xarajatlarining δg miqdorga o’sishi rejalashtirgan xarajatlarining δe miqdorda o’sishiga va umumiy xarajatlarning egri chiziq bo’yicha yuqoriga surilishiga olib keladi. bu vaziyatda yalpi ishlab chiqarish hajmi (δy) miqdorida o’sadi. 7-mavzuda ko’rganimiz singari xarajatlardagi ozroq o’zgarish daromadlardagi undan ancha katta bo’lgan, o’zgarishni keltirib chiqaradi va δy/ δe=1/(1-b) bo’ladi (22-chizma). δy=δe x (1/(1-b))= δe x m soliqqa tortish hisobga olinmaganda yopiq iqtisodiyot uchun davlat xarajatlari mul’tiplikatori va ishlab chiqarishning muvozanatli hajmini quyidagi tenglamalar sistemasini yechish orqali topish mumkin: y=c+i+g c=a+by bu yerda: y=c+i+g …

3 / 12

1-b ( 1-t) bu yerda: 1 / (1-b(1-t) – yopiq iqtisodiyotda xarajatlar mul’tiplikatori; t – chegaraviy soliq stavkasi. t =δy/δt bu yerda: δt – to’lanadigan soliqlar miqdorining o’sishi; δy – daromadlarning o’sishi. progressiv soliq tizimi mul’tiplikator samarasini yumshatadi va ishlab chiqarish hamda bandlilik darajalarini barqarorlashtiradi. soliqqa tortish hisobga olingan holdagi xarajatlar mul’tiplikatori soliqqa tortish hisobga olinmagan holdagi soliq mul’tiplikatoridan ancha kichikroq miqdorga ega, chunki daromadlarga aylangan xarajatlarning bir qismi soliqlarga chegirilib, muomaladan chiqadi va mal’tiplikatsiya samarasini pasaytiradi. bu ikkala formulani solishtirganda ham ko’zga tashlanadi. shuningdek ochiq iqtisodiyotda oshgan daromadlarning bir qismi importga yo’naltirilishi oqibatida muomaladan chiqib ketishi tufayli mul’tiplikator samarasi yopiq iqtisodiyotga nisbatan pastdir. ochiq iqtisodiyotda davlat xarajatlari mul’tiplikator va muvozanatli ishlab chiqarish hajmi quyidagi tenglamalar sistemasini yechib topiladi: y=c+i+g+xn c=a+b(1-t) x y xn=g+m’y agarda (2) va (3) tenglamalarni asosiy makroiqtisodiy ayniyatga qo’yib, yechsak quyidagi yechimga ega bo’lamiz: 1 y= ------------------- (a+i+g+g) 1(1-b(1-t)+m’ bu yerda: 1 / 1(1-b(1-t)+m’ ochiq iqtisodiyotda …

4 / 12

b(b2(-δt))) va h.k. demak, soliq mul’tiplikatorini quyidagicha tasvirlash mumkin: δy - b ----------- = ------- δt 1- b agar davlat byujetiga barcha soliq tushumlari joriy daromad–y dinamikasiga bog’liq deb hisoblasak soliq funksiyasi t = ty – ko’rinishni oladi. bu holatda iste’mol funksiyasi quyidagi ko’rinishga ega bo’ladi: s=a+b(y-ty)= a+b(1-t) y, soliq mul’tiplikatori esa quyidagi ko’rinishni oladi: -b mt = ----------- 1-b(1-t) bu yerda: mt – yopiq iqtisodiyot uchun soliq mul’tiplikatori. to’liq soliq funksiyasi t=ta+ty ko’rinishga ega. ta – avtonom soliqlar (masalan, mulkka, yerga soliqlar). to’liq soliq funksiyasini e’tiborga olsak, iste’mol funksiyasi quyidagi ko’rinishga ega bo’ladi: s=a+b[y-(ta+ty)] iiste’mol funksiyasining ushbu shaklini hamda sof eksport funksiyasini hisobga olib ochiq iqtisodiyot uchun soliq mul’tiplikatorini hisoblasak u -b mt = ------------------ ko’rinishini oladi. 1-b(1-t)+ m’ demak soliqlarni bir miqdorga kamaytirilishi yoki ko’paytirilishi natijasida yaim hajmining bundan necha marta ko’p miqdorga o’zgarishi iste’molga chegaralangan moyillik, chegaraviy soliq stavkasiga va importga chegaralangan moyillik darajalariga bog’liq ochiq iqtisodiyotda …

5 / 12

balanslashgan byujet mul’tiplikatori deb yuritiladi. balanslashgan byujet mul’tiplikatori birga teng yoki undan kichikroq bo’ladi. davlat xarajatlari o’zgarishidan yuzaga keladigan mul’tiplikativ samara soliqlar pasayishidan olinadigan mul’tiplikativ samaradan kattaroq bo’ladi. bu holat davlat xarajatlarining daromadlar va is’temol hajmiga ta’siri (soliqlar o’zgarishi ta’siriga nisbatan) kuchliroq ekanligi oqibatidir. ushbu farq fiskal siyosat vositalarini tanlashda muhim rol’ o’ynaydi. agar hukumat davlat sektorini kengaytirmoqchi bo’lsa, davriy pasayishni tugatish uchun o’z xarajatlarini oshirishi, inflyatsiyani cheklash uchun esa soliqlarni oshirishi maqsadga muvofiq bo’ladi. aksincha, fiskal siyosat davlat sektorini cheklashga qaratilgan bo’lsa, davriy pasayish sharoitida soliqlarni kamaytiradi, davriy ko’tarilish paytida esa davlat xarajatlarini oshirish maqbul yo’l hisoblanadi. 3. diskret va nodiskret fiskal’ siyosat. byudjet taqchilligi va ortiqchaligi. hukumatning bandlik darajasi, ishlab chiqarish hajmi, inflyatsiya sur’atlari va to’lov balansi holatini o’zgartirishga yo’naltirilgan maxsus qarorlarni qabul qilishi natijasida davlat xarajatlari, soliqlar va davlat byudjeti qoldig’ini maqsadli o’zgartirilishi diskret fiskal siyosat deyiladi. diskret fiskal’ siyosat yuritilganda iqtisodiy pasayish davrida jami talabni rag’batlantirish …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "byudjet-soliq siyosati"

11- mavzu: byudjet- soliq siyosati reja 1. byudjet –soliq siyosatining mohiyati va usullari. 2. davlat xarajatlari, soliq va balanslashgan byudjet mul’tiplikatorlari. 3. diskret va nodiskret fiskal’ siyosat. byudjet taqchilligi va ortiqchaligi. 4. o’zbekiston respublikasi byudjet-soliq siyosati va uning xususiyatlari. 1. byudjet –soliq siyosatining mohiyati va usullari. davlatning asosiy vazifalaridan biri iqtisodiyotni barqarorlashtirish hisoblanadi. bunday barqarorlashtirishga monetar siyosat vositalari qatori fiskal siyosat orqali ham erishiladi. fiskal siyosat shuningdek, byudjet-soliq siyosati deb ham aytiladi. byudjet-soliq siyosati deganda noinflyatsion yaim ishlab chiqarish sharoitida iqtisodiyotda to’liq bandlilikni, to’lov balansining muvozanatini va iqtisodiy o’sishni ta’minlash...

This file contains 12 pages in DOC format (318.5 KB). To download "byudjet-soliq siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: byudjet-soliq siyosati DOC 12 pages Free download Telegram