ishsizlik va iqtisodiy rivojlanish

DOC 10 pages 394.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 394.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

3-mavzu: bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik. reja 1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari. 2. ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o’lchanishi. 3. ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari.a. ouken qonuni. 4.jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining kelib chiqish sabablari, namoyon bo’lish shakllari va ishsizlik darajasiga ta’siri. 5. o’zbekistonda ishsizlik darajasining tahlili 1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanish tarixini o’rganish, ulardan hech biri uzoq muddatda bir tekis rivojlanmaganligi, aksincha, barcha malakatlar uchun davriy rivojlanish xos ekanligini ko’rsatadi. ishlab chiqarish, bandlilik va inflyatsiya darajasining davriy tebranishga iqtisodiy davr (tsikl)lar deyiladi. ayrim iqtisodiy davrlar boshqalaridan o’tish davrining davomiyligi va faolligi bilan farq qiladi. shunga qaramasdan ularning barchasi bir xil bosqichlardan tashkil topadi (3.1-chizma). iqtisodiy davrlar to’rtta bosqichni o’z ichiga oladi. birinchi bosqich iqtisodiy rivojlanishning eng yuqori darajasiga erishilgan bosqich bo’lib, u «cho’qqi» deb yuritiladi. bu iqtisodiyotda ish bilan to’liq bandlik, ishlab chiqarish to’la quvvatda ishlayotganligi, shuningdek, mahsulotlarning baho darajasining o’sish holati kuzatiladi. iqtisodiy faollik cho’qqi …

2 / 10

siga erishiladi. yuqorida ta’kidlaganimizdek, iqtisodiy davrlar bir xil bosqichlarga ega bo’lsada, ammo ular davomiyligi va faolligiga ko’ra o’zaro farq qilib turadi. shuning uchun ham iqtisodchilar, bu jarayonlarni iqtisodiy davrlar deb emas, balki iqtisodiy tebranishlar deb atash to’g’ri bo’ladi deb hisoblashadi. iqtisodiy tebranishlarning asosiy sababi sifatida iqtisodichilar uch omilni ko’rsatadi. birinchi guruh olimlar iqtisodiy tebranishlarning asosiy sababi texnika va texnologiyalarda ro’y beradigan o’zgarishlar deb hisoblaydilar. ularning fikricha fan-texnika yutuqlarini qo’llash natijasida iqtisodiyotda o’sish ro’y beradi. masalan avtomobilning yaratilishi yoqilg’i sanoati, neft qazib chiqarish, ximiya, yo’l qurilishi materiallari sanoatlarining jadal rivojlanishiga sabab bo’ldi. yangi texnologiyalar ishlab chiqarish unumdorligini bir necha baravar oshirish, ilgari foydalanilmagan resurslarni ishga tushirish imkonini beradi. texnik va texnologik yangiliklar doim ham yaratilavermasligi iqtisodiyotdagi tebranishlarga sabab bo’ladi. olimlarning yana bir guruhi iqtisodiy bosqichlarni siyosiy va tasodifiy vaziyatlarga bog’lashadi. bu jarayonni monetar siyosatga bog’laydigan olimlar ham mavjud. ya’ni, davlat qanchalik ko’p pul bosib chiqarsa, uning qadri shunchalik kamayib boradi, va …

3 / 10

o’ladi. yalpi xarajatlar miqdori qanchalik ko’p bo’lsa, ishlab chiqarishning o’sishi katta foyda olib keladi. shuning uchun ishlab chiqarish, bandlilik va daromadlar darajasi ortib boradi. iqtisodiy tebranishlar sabablarini, ularga ta’sir etuvchi omillarni o’rganish, iqtisodiy tebranishlar amplitudasini qisqartirish barcha hukumatlar makroiqtisodiy siyosatining muhim maqsadlaridan biridir. 2. ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o’lchanishi. iqtisodiyotning beqaror rivojlanishi oqibatida, iqtisodiy pasayish davrida ishlab chiqarish resurslari to’liq foydalanilmay qoladi. yaimni yaratishda qatnashadigan iqtisodiy resurslarning eng asosiylaridan biri bo’lgan mehnat resurslaridan to’liq foydalanilmaslik ishsizlikda namoyon bo’ladi. makroiqisodiy tahlilda mehnat resurslari emas balki ishchi kuchi kategoriyasidan ko’proq foydalaniladi. ishchi kuchi yoki iqtisodiy faol aholi deganda mehnatga layoqatli yoshdagi ishlayotgan va ishsiz yurgan aholining umumiy soni tushuniladi. mehnat bozorida boshqa resurslar bozori singari talab va taklif qonuni amal qiladi. ishchi kuchining bahosi hisoblangan real ish haqi hajmi oshsa ishchi kuchiga bo’lgan talab qisqaradi, agar real ish haqi hajmi kamaysa ishchi kuchiga bo’lgan talab ortadi, ishchi kuchi taklifi esa kamayadi. …

4 / 10

tugatish va shuningdek, boshqa sabablardan kelib chiqadi. u doimo mavjud bo’lib, ma’lum bir darajada kerakli hisoblanadi. tarkibiy ishsizlik. tarkibiy ishsizlar guruhiga ishlab chiqarish strukturasining o’zgarishi natijasida ishchi kuchiga talab tarkibining o’zgarishi natijasida ishsiz qolganlar kiradi. unga asosan malakalarini o’zgartirishi va oshirishi, ma’lumot olishi, yangi kasb egallashi lozim bo’lgan ishsizlar guruhlari kiradi. friksion ishsizlik bilan tarkibiy ishsizlikning asosiy farqi shundaki, birinchisida, ma’lum malaka va tajriba mavjud bo’ladi va undan foydalanib, ish joylarini tezroq topib olishadi, ikkinchisida esa, ishchi kuchi darhol va tezroq ish joylarini topa olmaydi. davriy ishsizlik asosan ishlab chiqarishning pasayishi natijasida ishchi kuchiga bo’lgan talabning kamayishidan paydo bo’ladi. davriy pasayish tovar va xizmatlarga bo’lgan yalpi talabning kamayishini, shunga muvofiq, yalpi tatalabning kamayishini, va oqibatda aholining ish bilan bandligi qisqarishi va ishsizlikning o’sishini bildiradi. to’la ish bilan bandlik ishchi kuchining 100 foiz ish bilan ta’minlanganligini bildirmaydi. aksincha, friksion va strukturali ishsizlik ilojsiz hol bo’lganligini hisobga olsak, biz mutlaq to’la ish …

5 / 10

kuchi ish bilan band va faol ish qidirib yurgan ishsizlarga bo’linadi. 3. ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari.a. ouken qonuni. barcha mavjud resurslardan to’liq foydalanish yoki ishsizlikning tabiiy darajasi holatida iqtisodiyotda yaratilishi mumkin bo’lgan mahsulot hajmini iqtisodiyotning ishlab chiqarish potensiali deb ataladi. mamlakatning ishlab chiqarish potensiali potensial yaim ko’rsatkichi bilan o’lchanadi. makroiqtisodiy beqarorlik tufayli, iqtisodiy pasayish davrida mamlakat o’z iqtisodiy potensialini to’liq ishga solmasdan, yaratilgan haqiqiy yaim hajmi (yh) potensial yaim (yp) hajmidan ortda qoladi. ya’ni yaimning uzilishi (yuz) ro’y beradi. yh – yp yuz= ----------------- 100 yp potensial yaim deganda mamlakatdagi ishlab chiqarish resurslaridan to’liq foydalanilgan sharoitda mumkin bo’lgan ishlab chiqarish hajmi tushuniladi. potensial yaim*ni hisoblashda mamlakatda ishsizlik mutlaqo yo’q deb emas, balki mavjud, biroq u tabiiy darajada, deb hisoblanadi. ishsizlik darajasining oshishi natijasida iqtisodiyot potensial yaim hajmini ololmaydi. shu sababli mamlakat miqyosida ishsizlikni uning tabiiy darajasida saqlash va tartibga solish iqtisodiy jihatdan katta ahamiyatga ega. ishsizlikning haqiqiy darajasi uning tabiiy darajasidan …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishsizlik va iqtisodiy rivojlanish"

3-mavzu: bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik. reja 1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari. 2. ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o’lchanishi. 3. ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari.a. ouken qonuni. 4.jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining kelib chiqish sabablari, namoyon bo’lish shakllari va ishsizlik darajasiga ta’siri. 5. o’zbekistonda ishsizlik darajasining tahlili 1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanish tarixini o’rganish, ulardan hech biri uzoq muddatda bir tekis rivojlanmaganligi, aksincha, barcha malakatlar uchun davriy rivojlanish xos ekanligini ko’rsatadi. ishlab chiqarish, bandlilik va inflyatsiya darajasining davriy tebranishga iqtisodiy davr (tsikl)lar deyiladi. ayrim ...

This file contains 10 pages in DOC format (394.0 KB). To download "ishsizlik va iqtisodiy rivojlanish", click the Telegram button on the left.

Tags: ishsizlik va iqtisodiy rivojlan… DOC 10 pages Free download Telegram