modelvamodellashtirish.asosiytushunchalar.modellarnitasniflash

PPTX 21 pages 731.7 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 731.7 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: model va modellashtirish. asosiy tushunchalar. mavzu: model va modellashtirish. asosiy tushunchalar. modellarni tasniflash. tayyorladi: amaliy matematika va kompyuter tahlili kafedrasi o’qituvchisi axmedova qunduz samatovna. model (lat. modulus – o`lchov, me`yor) - biror ob`ekt yoki ob`ektlar tizimining obrazi yoki namunasidir. original va modellar masalan, yerning modeli - globus, osmon va undagi yulduzlar modeli - planetariy ekrani, pasportdagi suratni shu pasport egasining modeli deyish mumkin. insoniyatni farovon hayot shartsharoitlarini yaratish, tabiiy ofatlarni oldindan aniqlash muammolari qadimdan qiziqtirib kelgan. shuning uchun ham insoniyat tashqi dunyoning turli hodisalarini o`rganishi tabiiy holdir. nimalarni modellashtirish mumkin obyektlar modeli: imorat, samolyot, kemalarning kichrayririlgan nusxasi atomning modeli loyihalar … jarayonlar modeli: ekologik muhitni o’zgarishi iqtisodiy modellar tarixiy modellar … hodisalar modeli: yer qimirlashi quyosh tutilishi tsunami aniq fan sohasi mutaxassislari u yoki bu jarayonning faqat ularni qiziqtirgan xossalarinigina o`rganadi. masalan, geologlar yerning rivojlanish tarixini, ya`ni qachon, qayerda va qanday hayvonlar yashaganligi, o`simliklar o`sganligi, iqlim qanday o`zgarganligini o`rganadi. …

2 / 21

ijaning aniqligiga ta`sir etadi. modellashtirish - bilish ob`ektlari (fizik hodisa va jarayonlar) ni ularning modellari yordamida tadqiq qilish, mavjud predmet va hodisalarning modellarini yasash va o`rganishdir. modellashtirish uslubidan hozirgi zamon fanida keng foydalanilmoqda. u ilmiy tadqiqot jarayonini yengillashtiradi, ba`zi hollarda esa murakkab ob`ektlarni o`rganishning yagona vositasiga aylanadi. mavhum ob`ekt, olisda joylashgan ob`ektlar, juda kichik hajmdagi ob`ektlarni o`rganishda modellashtirishning ahamiyati katta. modellashtirish uslubidan fizika, astronomiya, biologiya, iqtisod fanlarida ob`ektning faqat ma`lum xususiyat va munosabatlarini aniqlashda ham foydalaniladi. modellarni tanlash vositalariga qarab uni uch guruhga ajratish mumkin. bular abstrakt, fizik va biologik guruhlar. abstrakt modellar qatoriga matematik, matematik-mantiqiy va shu kabi modellar kiradi. fizik modellar qatoriga kichiklashtirilgan maketlar, turli asbob va qurilmalar, trenajyorlar va shu kabilar kiritiladi. modellarning mazmuni bilan qisqacha tanishib chiqamiz. 1. fizik model. tekshirilayotgan jarayonning tabiati va geometrik tuzilishi asl nusxadagidek, ammo undan miqdor (o`lchami, tezligi, ko`lami) jixatidan farq qiladigan modellar, masalan, samolyot, kema, avtomobil, poyezd, ges va boshqalarning …

3 / 21

da sinab ko`rish imkonini beradi. bunda shu holat yoki kasallikning kelib chiqish mexanizmi, kechishi, oqibati kabilar tajriba asosida o`rganiladi. biologik modelda har xil usullar: genetik apparatga ta`sir qilish, mikroblar yuqtirish, ba`zi organlarni olib tashlash yoki ular faoliyati mahsuli bo`lgan garmonlarni kiritish va bosha usullar qo`llaniladi. bunday modellarda genetika, fiziologiya, farmokologiya sohasidagi bilimlar tadqiq qilinadi. 4. fizik-kimyoviy modellar biologik tuzilish, funksiya yoki jarayonlarni fizik yoki kimyoviy vositalar bilan qaytadan hosil qilishdir. 5. iqtisodiy modellar taxminan xviii asrdan qo`llanila boshlandi. f.kenening "iqtisodiy jadvallar"ida birinchi marta qo’llanilgan. iqtisodiy tizimlarning turli faoliyat yo`nalishlarini o`rganish uchun har xil modellardan foydalaniladi. iqtisodiy taraqqiyotning eng umumiy qonuniyatlari xalq xo`jaligi modellari yordamida tekshiriladi. turli murakkab ko`rsatkichlar, jumladan, milliy daromad, ish bilan bandlik, iste`mol, jamg`armalar, investitsiya ko`rsatkichlarining dinamikasi va nisbatini tahlil qilish, uni oldindan aytib berish uchun katta iqtisodiy modellar qo`llaniladi. aniq xo`jalik vaziyatlarini tekshirishda kichik iqtisodiy tizimlardan, murakkab iqtisodiy tizimlarni tekshirishda, asosan, matematik modellardan foydalaniladi. model sinflari fizik …

4 / 21

isoblash, to‘plamlar nazariyasi, algoritmlar nazariyasi va boshqalar ishlatilishi mumkin. mohiyati bo‘yicha matematika hamma ob’ekt va jarayonlarni modellarini yaratish va tadqiq etish uchun yaratilgan. matematik modellashtirish matematik model– matematik belgilar yordamida tashqi dunyoda sodir bo'layotgan xodisalarning ifodasidir. matematik modellashtirish - aniqlashtirish, bashorat qilish va boshqarish usuli. matematik modelni qurish bir nechta bosqichdan iborat: 1.qonunlarni tartiblash bo'lib, u modelning asosiy ob'ektlarini bog’laydi. 2. matematik masalalarni o'rganish. 3. tekshirish. modelni amaliyotda qo'llanilishini o'rganish. 4. model analizi va uning modifikatsiyasi. matematik modelni o'rganish bosqichlari. sifatli modelni tuzish. bu bosqichda tizimda amal qiladigan qonunlar xarakatini va aloqalarni aniqlash. agar model differentsial tenglamalar orqali ifodalangan bo'lsa, bu model differentsial model deyiladi. modellashtirish maqsadi - orginalning xarakterli tomonlari modellarni jixatlarini va ularni tadqiq etish usullarini aniqlaydi. masalan: matematik modellarni deterministik va extimollik sinflarga ajratish mumkin. birinchisi modelni xarakteristikasi va parametrlari orasidagi o‘zaro mos kelishlikni aniqlasa, ikkinchisi bu kattaliklarni statistik qiymatlari orasidagi moslikni aniqlaydi. u yoki bu turdagi …

5 / 21

i tekshirishda qoʻllaniladi. matematik modellashda berilgan fizik jarayonlarning matematik ifodalari modellanadi. elektr modellash ham keng tarqalgan. bunda aktiv, induktiv va sigʻim qarshiliklardan foydlaniladi. tirik organizmlardagi boshqarish jarayonlarini oʻrganish uchun kibernetik modellar yaratilgan. modellashning yana bir turi analog modellshdir. u fizik tabiati har xil boʻlgan, lekin bir xil matematik (algebrik, differensial va boshqalar) tenglamalar bilan ifodalanadigan hodisalarning analogiyasi (oʻxshashligi)ga asoslanadi. modellash har doim boshqa ilmiy va maxsus usullar bilan birga qoʻllanadi. avvalo, modellash eksperiment bilan chambarchas bogʻliq. biror hodisani uning modelida oʻrganishni eksperimentning alohida xili deb qarash mumkin. kimyo reaktorlarini modellsh berilgan shartlarga muvofiq, istalgan oʻlchamdagi apparatlarda oʻtadigan kimyoviy texnologiya jarayonlarining natijalarini oldindan bilish uchun qoʻllanadi. baʼzi murakkab hodisalar (turbulentlik, havo yoki suyuklik oqimining uzilish sohasidagi pulslanishlar va boshqalar) uchun stoxastik modellashdan foydalaniladi. u hodisalarning ehtimolligini aniqlashga asoslanadi. bunday modellar ayni hodisadagi ayrim jarayonlarning oʻtishini toʻla aks ettirmaydi, balki qandaydir oʻrtacha, summar natijani beradi. e’tiboringiz uchun rahmat! image1.png image2.png image3.png image4.png …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "modelvamodellashtirish.asosiytushunchalar.modellarnitasniflash"

mavzu: model va modellashtirish. asosiy tushunchalar. mavzu: model va modellashtirish. asosiy tushunchalar. modellarni tasniflash. tayyorladi: amaliy matematika va kompyuter tahlili kafedrasi o’qituvchisi axmedova qunduz samatovna. model (lat. modulus – o`lchov, me`yor) - biror ob`ekt yoki ob`ektlar tizimining obrazi yoki namunasidir. original va modellar masalan, yerning modeli - globus, osmon va undagi yulduzlar modeli - planetariy ekrani, pasportdagi suratni shu pasport egasining modeli deyish mumkin. insoniyatni farovon hayot shartsharoitlarini yaratish, tabiiy ofatlarni oldindan aniqlash muammolari qadimdan qiziqtirib kelgan. shuning uchun ham insoniyat tashqi dunyoning turli hodisalarini o`rganishi tabiiy holdir. nimalarni modellashtirish mumkin obyektlar modeli: imorat, samolyot, ke...

This file contains 21 pages in PPTX format (731.7 KB). To download "modelvamodellashtirish.asosiytushunchalar.modellarnitasniflash", click the Telegram button on the left.

Tags: modelvamodellashtirish.asosiytu… PPTX 21 pages Free download Telegram