tabiiy resurslar va iqtisodiy o‘sish

DOCX 11 pages 90.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

xii bob. tabiiy resurslar va iqtisodiy o‘sish o‘quv maqsadi: tabiiy resurslar cheklangan sharoitda fakatgina kishlok xo‘jaligiga suyanish axoli turmush sharoitini pasayishiga olib kelishi, axoli turmush sharoiti ham, axoli soni ham ishlab chiqarishdagi revolyuцiyalar xisobiga o‘sib kelmokda. maltusning karashlari, tomas karlaylning iqtisodiyotni "zerikarli fan" deb ta’riflashi noto‘g‘ri ekanligini ko‘rsatib berdi,. stenford universiteti biologi pol erlix va donelli midous g‘oyalari, qarashlari, va nazariyalarining mazmunini aniqlashga doir nazariy bilim kurib chikilgan tayanch iboralar: tabiiy resurs, iqtisodiy o‘sish, qishloq xo‘jaligi, uy xo‘jaligi, aholi real daromadi, daromad, xarajat, g‘oya 12.1.mineral va xomashyo resurslarining iqtisodiy o‘sishga ta’siri hozirgi kunda sayyoramizda kechayotgan qurg‘oqchilik hamda cho‘llanish jarayoni xalqaro jamoatchilikning doimiy diqqat-e’tiborida turgan global muammolar sirasiga kiradi. bu bejiz emas. chunki cho‘llanish, er degradaцiyasi va qurg‘oqchilik jiddiy iqtisodiy, ijtimoiy hamda ekologik muammo sifatida dunyoning ko‘plab mamlakatlari oziq-ovqat xavfsizligiga, insonlar salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatayapti. bugungi kunda 100 dan ziyod davlatning 1,2 milliard aholisi ana shunday holatdan aziyat chekayotgani fikrimiz tasdig‘idir. …

2 / 11

a ko‘ra, dunyo miqyosida cho‘llanish hamda qurg‘oqchilik oqibatida har yili 42 milliard aqsh dollariga teng qishloq xo‘jaligi ekinlari nobud bo‘ladi. qolaversa, kelgusida iqlimning tobora isishi va cho‘llarning kengayishi sababli oziq-ovqat mahsulotlari etishtirish hajmi kamayishi barobarida, hayvonot hamda o‘simlik dunyosida ham keng ko‘lamli ko‘chishlar kuzatilishi mumkin. bu esa faolligi sustroq bo‘lgan turlar yangi sharoitga moslasha olmay, butunlay yo‘q bo‘lib ketish xavfi bor, deganidir. bmt bosh assambleyasi 2010 yilning yanvar oyidan 2020 yilning dekabr oyiga qadar “bmtning cho‘llanish va qurg‘oqchilikka qarshi kurashish 10 yilligi” deb e’lon qilishidan maqsad ham mazkur muammoni bartaraf etishga qaratilgan sa’y-harakatlarni birlashtirishdan iboratdir. shu o‘rinda yurtimizda cho‘llanishga sabab bo‘luvchi ayrim omillar xususida to‘xtalib o‘tsak. ma’lumki, qizilqum cho‘lida bir paytlar qorako‘lchilikni rivojlantirish va chorva tuyog‘ini muvofiqlashtirish maqsadida quduqlar bunyod qilingan edi. endilikda esa ushbu quduqlarning aksariyati o‘z faoliyatini tugatgan yoki ta’mirtalab bo‘lib qolganligi, shuningdek, juda kamsonli quduqlar atrofida chorva tuyog‘i sonining oshib ketishi yaylovdan samarali foydalanishning izdan chiqishiga olib …

3 / 11

a oladi. shuningdek, bugungi kunga kelib, yurtimizda qishloq xo‘jaligining ko‘p suv talab etuvchi tarmoqlari sezilarli darajada qisqartirildi, sohaga yuqori texnologiyalar joriy qilinmoqda. yurtboshimiz tashabbusi bilan sug‘oriladigan erlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasi tuzilib, manzilli dastur doirasida amalga oshirilgan ishlar natijasida respublika bo‘yicha 1 million 200 ming gektardan ortiq sug‘oriladigan maydonlarning meliorativ holati yaxshilandi. o‘z navbatida, 2013 — 2017 yillar davomida jami 25 ming gektar maydonda tomchilatib sug‘orish tizimi, 45,6 ming gektar maydonda plyonka to‘shab sug‘orish usuli hamda 34 ming gektar maydonda esa o‘qariqlar o‘rniga ko‘chma egiluvchan quvurlar yordamida sug‘orish usullari joriy etilishi belgilangan. e’tiborlisi, bunday sa’y-harakatlar o‘z samarasini bermoqda. ayni paytda mamlakatimiz qishloq xo‘jaligida foydalanilayotgan suvning umumiy miqdori o‘tgan asrning 80-yillaridagiga nisbatan yiliga qariyb 13 mlrd. kub metrgacha kamaytirildi. jumladan, mustaqillikning dastlabki yillarida bir gektar sug‘oriladigan maydonga 18 ming kub metr obihayot ishlatilgan bo‘lsa, endilikda bu ko‘rsatkich 10,5 ming kub metrni tashkil qilmoqda. o‘rmonlarni, xususan, ihotazorlarni barpo etish ham cho‘llanishga qarshi …

4 / 11

ni boshqarishdagi iqtisodiy mexanizmlar hamda huquqiy asoslarni takomillashtirish va me’yoriy-huquqiy hujjatlar talablariga qat’iy rioya etilishi ustidan nazoratni kuchaytirish kabi masalalarga ham e’tibor qaratish zarur. zero, aynan er hamda suv resurslarini barqaror boshqarish yo‘li bilan bioxilmaxillikni saqlash, oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, iqlimning noqulay oqibatlariga moslashish mumkin. aslida «resurs» so‘zi franцuz tilidan olingan bo‘lib, «yashash vositasi» degan ma’noni anglatadi. resurs deganda, tabiiy jismlar va foydalaniladigan energiya turlari tushuniladi. tabiiy resurslar insonning yashashi uchun zarur bo‘lgan shunday vositalardirki, ular jamiyatga bevosita emas, balki ishlab chiqarish kuchlari va ishlab chiqarish vositalari orqali ta’sir etadi. o‘zbekiston er osti va er usti tabiiy resurslariga boy. uning tabiat manbalari xilma-xil bo‘lib, ularning asosiy turlari mamlakat ishlab chiqaruvchi kuchlarini joylashtirish va rivojlantirishda bevosita ishtirok etadi. mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirish nuqtai nazaridan uning tabiiy resurslaridan eng muhimi, foydali qazilmalaridir. foydali qazilmalar esa mamlakatning turli hududlarida keng tarqalgan. «o‘zbekiston, o‘z er osti boyliklari bilan haqli sur’atda fahrlanadi - bu yerda mashhur mendeleev …

5 / 11

riga boy. jumladan, o‘zbekiston mis rudasining zahirasi bo‘yicha mdhda rossiya va qozogistondan keyingi o‘rinda turadi. mamlakat mis konlari mis-porfir formaцiyasiga mansub bo‘lib, u qurama toglarida keng tarqalgan. uning olmaliq atrofidagi qalmokqir, dalniy va sarichek konlari eng yiriklaridir. qo‘rg‘oshin — rux konlari janubi-g‘arbiy hisor tog‘larida joylashgan. qurama tog‘idagi lashqarak polimetall konidan qadimda kumush, qo‘rg‘oshin qazib olingan. ular endilikda sanoat asosida qo‘rg‘oshinkon konidan olinadi va olmaliq kon-metallurgiya kombinatida qayta ishlanadi. shimoliy nurota tizmasi yonbag‘irlarida ma’dan konlari, xonjiza (surxondaryo)da yirik polimetall konlari topilgan. o‘zbekiston oltin zahirasiga juda boy, qimmatbaho oltinning bir necha endogen va ekzogen konlari topilgan. uning eng yirik konlari markaziy qizilqum (muruntov va kakpatas)da joylashgan. «muruntov koni dunyodagi gigant konlar jumlasiga kiradi. u evrosiyo qit’asidagi ruda tarkibida oltin yuqori darajada bo‘lgan eng yirik kondir. muruntov konining topilishi xalqaro geologiya jamoatchiligi tomonidan xx asrning ikkinchi yarmida oltin sohasida qilingan eng katta kashfiyot deb e’tirof etildi». «oltin zahiralari bo‘yicha respublika dunyoda 4-o‘rinda, uni …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy resurslar va iqtisodiy o‘sish"

xii bob. tabiiy resurslar va iqtisodiy o‘sish o‘quv maqsadi: tabiiy resurslar cheklangan sharoitda fakatgina kishlok xo‘jaligiga suyanish axoli turmush sharoitini pasayishiga olib kelishi, axoli turmush sharoiti ham, axoli soni ham ishlab chiqarishdagi revolyuцiyalar xisobiga o‘sib kelmokda. maltusning karashlari, tomas karlaylning iqtisodiyotni "zerikarli fan" deb ta’riflashi noto‘g‘ri ekanligini ko‘rsatib berdi,. stenford universiteti biologi pol erlix va donelli midous g‘oyalari, qarashlari, va nazariyalarining mazmunini aniqlashga doir nazariy bilim kurib chikilgan tayanch iboralar: tabiiy resurs, iqtisodiy o‘sish, qishloq xo‘jaligi, uy xo‘jaligi, aholi real daromadi, daromad, xarajat, g‘oya 12.1.mineral va xomashyo resurslarining iqtisodiy o‘sishga ta’siri hozirgi kunda sayyoramizda k...

This file contains 11 pages in DOCX format (90.8 KB). To download "tabiiy resurslar va iqtisodiy o‘sish", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy resurslar va iqtisodiy o… DOCX 11 pages Free download Telegram