rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish

DOCX 18 pages 90.3 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.3 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

viii bob. o‘sish va rivojlanishning sodda modeli o‘quv maqsadi: rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish, romer va shempeter modellari, mikroiqtisodiy asosga ko‘ra davlatlarda texnologik rivojlanishning sabablari, o‘sish dvigatellari, bir yo‘nalishdagi texnologiyalarning turli davlatlarda turli samaradorlikka egaligining mazmunini aniqlashga doir nazariy bilimlarni shakllantirishdan iborat tayanch iboralar: model, texnologiya, mikroiqtisodiyot, mehnat unumdorligi, ishlab chiqarish, noishlab chiqarish, investitsiya, innovatsiya, sifat, empirik model, mehnat omili, iqtisodiy o‘sish, texnologik model 8.1. rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish ma’lumki, pirovard mahsulot o‘zida ishlab chiqarish va ishlab chiqarishdagi kapital qo‘yilmalarni, har xil turdagi ishlab chiqarish zahiralarining o‘zgarishlarini, ijtimoiy va shaxsiy iste’mol kabi sarf-xarajatlarni o‘zida mujassamlaydi. shuning uchun ham pirovard mahsulot hajmiga asoslangan bir o‘lchamli iqtisodiy o‘sish tahlilida asosiy e’tiborni pirovard mahsulotlarga taalluqli bo‘lgan milliy hisoblar tizimiga o‘tkazilishi zarur. chunki, har qanday ijtimoiy foydali faoliyat unumli mehnat hisoblanadi va demak, uning qiymati pirovard mahsulotlar ko‘rsatkichlarida qayd etiladi. jahonda kechayotgan globallashuv va integratsiya sharoitida iqtisodiy rivojlanishning asosiy …

2 / 18

aniladigan bo‘lsa, ishlab chiqarish potensialining, taklifning oshishi kuzatiladi. jami talab miqdori, uning o‘zgarishlari va taqsimlash va iste’mol mexanizmining takomillashishi eng muhim omildir, lekin bu qanchalik muhim bo‘lmasin, uzoq muddat qaralganda, iqtisodiy o‘sish natijalari, taklif va ishlab chiqarish tomondagi omillar (xususan, ilmiy- texnikaviy taraqqiyot, inson salohiyati omili, intensiv omillar, 1-jadval) bilan belgilanadi. shuningdek, tadbirkorlik, ishbilarmonlik, xususan, boshqaruv qobiliyatining, umummilliy ma’naviy-ruhiy muhitning ham roli beqiyosdir. milliy iqtisodiyotning barqaror iqtisodiy rivojlanishini ifodalovchi mezon va ko‘rsatkichlarni aniq bilish, ularning qaysi omillarga va qanday bog‘liqliqda ekanligini aniq tasavvur qilish ham o‘ta muhimdir. iqtisodiy rivojlanishning barqarorligini, aslida, ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlardan birginasi emas, ularning kompleksi bo‘yicha baholash mumkin. 8.1.1-jadval iqtisodiy o‘sishga ta’sir etuvchi omillar majmuasi miqdoriy xarakteristikaga ega omillar sifat omillari shartli (ballarda) baholanadigan omillar asosiy (birinchi darajali) omillar ikkinchi darajali omillar tasodifiy omillar bevosita kuzatiladigan (o‘lchanadigan) omillar bevosita kuzatilmaydigan (o‘lchanmaydigan) omillar murakkab (kompleks) omillar oddiy (birlamchi) omillar ichki omillar tashqi omillar juda chuqur yashirin (yuqori tartibli) omillar …

3 / 18

kologik, tabiiy- geografik tarzdagi va hokazo. barqaror iqtisodiy rivojlanishning va makroiqtisodiy barqarorlikning asosiy mezonlari quyidagilardan iborat: · aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot (yaim), milliy daromad (md) ning qator yillar davomida o‘sishi (yaim, md o‘sishi aholi o‘sishidan yuqoriligi); · aholi real daromadlarining o‘sishi; · aholi daromadlarida jamg‘armalar ulushining ortishi; · inflyatsiya darajasining tabiiy minimumi; · ishsizlik darajasining tabiiy minimumi; · davlat budjeti kamomadi minimumi; · joriy to‘lov hisobi balansi kamomadi; · tashqi va ichki qarzlar (barqarorlikka xavfsiz chegaradan oshmasligi); · samaradorlik ko‘rsatkichlarining yaxshilanishi (xususan, yaimda energiya sig‘imi ko‘rsatkichining kamayishi; · sanoat mahsulotlari material sig‘imining kamayishi; · qishloq xo‘jaligi mahsulotlari hosildorligining oshishi; · mehnat unumdorligining o‘sishi; · ishlab chiqarish rentabelligining oshishi; eksport tarkibida tayyor mahsulotlar ulushining oshishi). bular orasidan eng asosiysi, ya’ni eng asosiy makromaqsad: ishsizlik va inflyatsiyaning tabiiy minimumida maksimal iqtisodiy rivojlanishga (aholi turmush darajasining maksimumiga) erishishdir. albatta, qolganlari ham, muhim, o‘ta zaruriy shartlardir. shunday ekan, aynan ushbu makromaqsad bilan, …

4 / 18

iborga olishimiz zarur. boshqa tomondan, yaimning o‘sishi, o‘sib borayotgan aholini ish bilan ta’minlashda ham muhimdir. shuning uchun ham, har bir mamlakatda davlat organlari iqtisodiy o‘sishga o‘z e’tiborini qaratadi va u davlatning iqtisodiy siyosatida muhim o‘rin tutadi. iqtisodiy rivojlanishning birlamchi manbasi - bu mamlakatdagi ishlab chiqarish omillari va resurslarning miqdori hamda sifatidir. asosiy ishlab chiqarish omillari quyidagilardan iborat: · kapital - binolar, inshootlar, jihozlar, uskunalar, texnologik liniyalar va h.k.; · mehnat - malakali va malakasiz mehnat, boshqaruv mehnati; hozirgi sharoitda tadbirkorlik qobiliyatiga ega bo‘lgan o‘ziga xos mehnat resurslarini ham alohida ajratish muhim; · axborotlar - ayniqsa, bozor segmentlari va talab bo‘yicha, tovarlarning narxlari bo‘yicha axborotlar, xomashyo, uning sifati, miqdori, yangi texnologiyalar, yangi uskuna-jihozlar va yangi mahsulotlar to‘g‘risidagi axborotlar rivojlanish uchun muhimdir; hozirgi sharoitda har qanday iqtisodiy faoliyatni kerakli axborotlarsiz va bilimlarsiz tasavvur qilish qiyin; · materiallar - xomashyo, elektr energiyasi, gaz, butlovchi qismlar va yarimfabrikatlar. xomashyo manbasining etarli darajada bo‘lishi, ishlab …

5 / 18

ari, manbalari va omillarini o‘rganish, ularning ishlab chiqarishning o‘sishiga ta’sirini miqdoriy tahlil etish, ulardan yanada samarali foydalanish imkoniyatlarini ochishga yordam beradi. iqtisodiy rivojlanishni o‘rganishda va omillar ta’sirini miqdoriy baholashda ishlab chiqarish funksiyasidan (ichf) foydalanish maqsadga muvofiq. ishlab chiqarish funksiyasi - ishlab chiqarishga jalb qilingan asosiy ishlab chiqarish omillari (taklif tomon omillari) va ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori o‘rtasidagi miqdoriy bog‘lanishni aks ettiradi. iqtisodiy rivojlanishga yangi yondashuvlardan biri investitsiyalarga va ularning tashqi samarasiga asoslanadi. investitsiyalar - nafaqat mehnatning, balki kapitalning ham samaradorligini oshiradi va “tashqi ijobiy ta’sirlarga” ega. investitsiyalarning bu “tashqi samarasi” ko‘pincha bevosita baholanmaydi, shuning uchun kapitalning iqtisodiy o‘sishga qo‘shgan “xissasi” odatda kamroq baholanadi. ayniqsa, inson omiliga investitsiyalar o‘ta muhimdir. jahonda va o‘zbekistonda oxirgi yillarda iqtisodiy rivojlanishga bo‘lgan munosabatda kuzatilayotgan ba’zi yangi tendensiyalarni ko‘rib o‘tamiz. keyingi paytlarda an’anaviy miqdoriy iqtisodiy o‘sish nazariyalaridan inson salohiyotining barqaror rivojlanish konsepsiyasiga o‘tish kuzatilmoqda. 8.2. iqtisodiy rivojlanishni aks ettiruvchi asosiy modellar barcha rivojlangan mamlakatlarda matematik va …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish"

viii bob. o‘sish va rivojlanishning sodda modeli o‘quv maqsadi: rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish, romer va shempeter modellari, mikroiqtisodiy asosga ko‘ra davlatlarda texnologik rivojlanishning sabablari, o‘sish dvigatellari, bir yo‘nalishdagi texnologiyalarning turli davlatlarda turli samaradorlikka egaligining mazmunini aniqlashga doir nazariy bilimlarni shakllantirishdan iborat tayanch iboralar: model, texnologiya, mikroiqtisodiyot, mehnat unumdorligi, ishlab chiqarish, noishlab chiqarish, investitsiya, innovatsiya, sifat, empirik model, mehnat omili, iqtisodiy o‘sish, texnologik model 8.1. rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish ma’lumki, pirovard mahsulot o‘zida ishlab chiqarish va ishlab chiqarishdagi kapital qo‘yilm...

This file contains 18 pages in DOCX format (90.3 KB). To download "rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlangan va rivojlanayotgan … DOCX 18 pages Free download Telegram