tuproqdagi gumussimon moddalar va tuproqning gumusli holati

DOCX 5 sahifa 20,7 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 20,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

6а-mavzu: tuproqdagi gumussimon moddalar va tuproqning gumusli holati tuproqning organik moddalari juda murakkab va xilma-xil birikmalardan, birikmalar guruhidan tuzilgan bo‘lib, odatda oz miqdorda bo‘ladi. tuproqning to‘liq xususiyatlarini uning organik moddalari ifodalay olsa, bu tuproqqa organik tuproq deyilishi mumkin. odatda bizning sharoitimizda tarqalgan tuproqlarda gumus deb ataluvchi modda miqdori 2% atrofida. demak, agar organik modda qatoridagi gumus miqdori 2% bo‘lsa, qolgan mineral modda va alohida olingan elementlardan hamda qisman boshqa organik moddalardan iborat bo‘ladi. tompsimon va trou maʼlumotlarga ko‘ra, tuproq tarkibidagi il va organik moddalar miqdori o‘zgarishi bilan uning nomi o‘zgarishi mumkin, yaʼni organik va mineral tuproq deb baholanadi. tuproq tarkibida 12 % organik uglerod bo‘lsa, bunday tuproqqa organik tuproq deyiladi. agar tuproq tarkibidagi il miqdori ko‘p bo‘lsa, u holda organik uglerod miqdori 18 % dan oshganda, bu tuproqqa organik tuproq deyish mumkin. xilma-xil birikmalardan iborat bo‘lgan tuproqning organik qismini 2 asosiy guruhga ajratish mumkin. 1. bu guruh organik qoldiqlar qatoriga …

2 / 5

arning organik modda miqdoridan 85-90% ni tashkil qiladi. bu deganimiz agar tuproq tarkibidagi organik uglerod 2% bo‘lsa, shu miqdorni 10-15% ni gumussimon qolgan 90-85% ni esa bevosita gumus moddalari tashkil qiladi. individual tabiatga ega bo‘lgan organik moddalar ixtiѐriy olingan qo‘riq va haydalgan yerlar u ѐki bu miqdorda oliy o‘simliklar ѐki organizmlar, tuban organizmlarga va ularning qoldiqlariga ega. ular o‘z navbatida turli-tuman turkumlarga ega bo‘lib, o‘zlarining haѐt faoliyati va o‘lganidan so‘ng xilma-xil moddalarni vujudga keltiradi. ana shulardan kondensatsiya va polekondensatsiya natijasida gumus hosil bo‘ladi. bu jaraѐnda tirik, yaʼni yashaѐtgan o‘simliklarning organik moddasi (ildiz, tana) hayvonlar, hashorotlar, zamburug‘lar, mikroorganizmlar va boshqalarning qoldiqlarini ajratish maʼqul bo‘ladi, yaʼni alohida- alohida ajrata bilish kerak. shuni alohida qayd qilish kerakki, organik moddalar ichida gumusga eng yaqin oqsillar, yaʼni oqsil tarkibi bilan gumus tarkibi, ayniqsa uglerod, vodorod miqdorlari o‘zaro yaqin turadi. uglevodlar barcha o‘simliklarning to‘qimalarida uchraydi. bular to‘qimaning 10-50% ini tashkil qiladi. uglevodlarning asosiy qismini odatda klechatka, …

3 / 5

qda erkin holda saqlanadi. asosiy massasi tuproqning mineral qismi bilan har xil formada bog‘langan bo‘ladi. gumus moddalarini eritmaga o‘tkazish uchun bu birikmalarni buzish, yaʼni parchalash kerak. 30-yillarda gumusni o‘rganish maqsadida mineral va organik kislotalar va ularning tuzlari ѐrdamida parchalanishi o‘rganilgan. hozirgi kunda 0,1 n naoh, na4p2o7 ѐrdamida gumus moddalarini tuproqdan ajratish yo‘llari mavjud bo‘lib, uni quyidagicha tasvirlash mumkin. gumus moddalar quyidagi guruhlarga bo‘linadi. 1. gumin va ulmin kislotalar. 2. fulvokislotalar (kren va apekren ) 3. gimatomelan kislotasi. 4. gumin va ulmin. gumin kislotalar, ularning tarkibi, tuzilishi va xususiyatlari odatda gumin kislotalari guruhiga naoh, koh, noh, nahc, n, naf lar ѐrdamida ajratilgan moddalar kiritiladi. gk geterogen, polidispers yuqori molekulali azotli oksikislotalar hisoblanadi. aleksandrova maʼlumotlariga ko‘ra, gk ni elementlar tarkibi s 50-62, n 8-6.6, o 31-40, n 2-6% ni tashkil qiladi. shuni alohida aytish joizki, elementlarning bu birlikdagi, yaʼni foizlardagi ko‘rinishi hech nima bermaydi. shularga qarab gk ning tuzilishi aromatik halqalarini ѐki …

4 / 5

g soni ortadi. halqalar soni ortishi bilan birga gk ning harakati susayadi. gk ning chekka zanjirlarida aromatik bo‘lmagan molekulalar joylashadi. gk ning yadrosi gidrofob xususiyatiga ega, gk lar funksional guruhlarga boy bo‘ladi. tyurin, kononova, sheffer, ulverix va boshqalar gk ni bromlash, xlorlash, nitrat kislota bilan titrlash, ishqor bilan ishlash asosida uning tarkibidagi aromatik xalqalarni isbot qilganlar. oksidlangan mahsulotlar ichida fenol hosilalari xinon, benzakarbon kislotalari va quyi molekulyar organik kislotalar aniqlangan. ishqor ѐrdamida torf ishlangandan keyin pirokation borligi aniqlangan. gidrogenezatsiya jaraѐni orqali ham fenol va karbon kislotalari aniqlangan. gk ning kislotalik xususiyatini uning tarkibidagi karboksil (coon) guruhi belgilaydi. bundan boshqa unda metoksil, amin, karbonil va boshqa guruhlar mavjud. bu guruhlarning miqdori va tarkibi to‘g‘risidagi maʼlumotlar har xil. kislotalik xususiyati coon dagi n ni almashinishi asosida ko‘rinadi. aleksandrova fikricha, gk tarkibidagi spirt qoldig‘iga to‘g‘ri keladigan n ham almashinadi. gk tarkibidagi nisbatan erkin azot, yaʼni bog‘lanmagan amino guruhlar aniqlanmagan. rentgenografik maʼlumotlar ko‘rsatishicha, gk …

5 / 5

zagregatsiyasini va aniqlash usulining har xilliligi asosida vujudga kelgan. kaurichev gk ni elektroforez qilib undan 15 ta fraksiyani ajratadi. xullas, har xil tuproqlarning gk lari turlicha bo‘lishi, turli s:n nisbatiga ega bo‘lishi hamda xilma xil (coon, -co-, -on) funksional guruhlarni ushlashi mumkin. qora tuproqlardagi gk da c juda katta rol o‘ynaydi. ayniqsa, gk molekulasining tuzilishida uning miqdori boshqa tuproqlar gk tarkibidagi c dan ortiqligi qiziq. gk ning miqdorini eng ko‘pi ham qora tuproqda. qora tuproqdagi gk ning ko‘pchilik xususiyatlari boshqa tuproqdagiga nisbatan turg‘un bo‘lib, gidrofobligi kam, energiyasi esa ko‘proq, peptizatsiyaga moyilligi past. gk tarkibidagi gidrolizlanadigan azot miqdori ham o‘zgaruvchan. bunga sabab gk ning joylashgan o‘rni bo‘lib, agar aromatik halqada bo‘lsa, gidrolizlanish nisbatan qiyin, oradagi ko‘priklarda joylashsa onsonroq bo‘ladi. gk ni rn-3,5 bo‘lib, ko‘p asosli, kuchli dissotsiatsiyalanadigan organik kislota hisoblanadi. gk tarkibini shartli ravishda 4 ga bo‘lishi mumkin. 1. fenollar asosidagi yadroli gk (bunday asos 6 ta). 2. siklik shakldagi natriyli …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tuproqdagi gumussimon moddalar va tuproqning gumusli holati" haqida

6а-mavzu: tuproqdagi gumussimon moddalar va tuproqning gumusli holati tuproqning organik moddalari juda murakkab va xilma-xil birikmalardan, birikmalar guruhidan tuzilgan bo‘lib, odatda oz miqdorda bo‘ladi. tuproqning to‘liq xususiyatlarini uning organik moddalari ifodalay olsa, bu tuproqqa organik tuproq deyilishi mumkin. odatda bizning sharoitimizda tarqalgan tuproqlarda gumus deb ataluvchi modda miqdori 2% atrofida. demak, agar organik modda qatoridagi gumus miqdori 2% bo‘lsa, qolgan mineral modda va alohida olingan elementlardan hamda qisman boshqa organik moddalardan iborat bo‘ladi. tompsimon va trou maʼlumotlarga ko‘ra, tuproq tarkibidagi il va organik moddalar miqdori o‘zgarishi bilan uning nomi o‘zgarishi mumkin, yaʼni organik va mineral tuproq deb baholanadi. tuproq tarkibida 12 %...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (20,7 KB). "tuproqdagi gumussimon moddalar va tuproqning gumusli holati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tuproqdagi gumussimon moddalar … DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram