kreditning zarurligi, mohiyati va funksiyalari

DOCX 10 pages 34.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.7 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

6-mavzu: kreditning zarurligi, mohiyati va funksiyalari. jamiyatda tovar – pul munosabatlaridan keyingi vujudga kelgan muhim ijtimoiy – iqtisodiy munosabatlardan biri kredit munosabatlari hisoblanadi. kredit, pul kabi iqtisodiy kategoriya boʻlib, pul mablagʻlarining samarali ishlashiga, xoʻjalik yurituvchi sub’ektlar va jismoniy shaxslarning ortiqcha vaqt va mablagʻ sarf qilmasdan qoʻshimcha pul mablagʻlariga boʻlgan talabini qondirishda muhim ahamiyat kasb etadi. kredit munosabatlari iqtisodiy fanlarning barcha boʻgʻinlarida bevosita yoki bilvosita alohida ijtimoiy – iqtisodiy jarayon sifatida oʻrganiladi. iqtisodiy adabiyotlarda “kredit” soʻzi lotincha “creditum” – ssuda, qarz soʻzidan paydo boʻlganligi qayd etiladi. ayrim iqtisodchi olimlar “credo”, ya’ni “ishonaman” degan ma’noni anglatishini qayd etadi29. albatta, kredit munosabatlarida ishtirok etayotgan sub’ektlarning bir – biriga boʻlgan ishonchi asosiy omil hisoblanadi. bu erda kreditor, kreditni berishda asosiy masala kredit oluvchiga nisbatan “ishonchi” muhim ahamiyat kasb etadi. biroq, kredit iqtisodiy kategoriya sifatida amal qilishi uchun birgina ishonchning oʻzi yetarli boʻlmaydi. kredit va kredit munosabatlarining vujudga kelishida ishonch bilan birgalikda shunday bir kategoriya …

2 / 10

hi tomonlarning iqtisodiy manfaatdorligini ta’minlanishi. xususan, kreditor kredit hisobidan foiz toʻlovlari sifatida foyda olsa, qarz oluvchi ishlab chiqarishning uzluksizligini ta’minlash orqali tegishli foydani shakllantirish imkoniyatiga ega boʻladi; – iqtisodiyotda vaqtinchalik boʻsh pul mablagʻlar ssuda kapitali sifatida jamgʻarilib, tegishli maqsadlarga yoʻnaltiriladi; – iqtisodiyotda ishlab chiqarish tsiklining davriyligi. bunda ayrim tarmoqlarda vaqtinchalik boʻsh pul mablagʻlari vujudga kelsa, boshqalarida qoʻshimcha moliyaviy resurslarga ehtiyoj tugʻiladi, ushbu jarayon kredit orqali tartibga solinadi; – ijtimoiy takror ishlab chiqarish jarayonida qoʻshimcha moliyaviy resurslarga boʻlgan ehtiyojning asosiy qismi kreditlar orqali qondiriladi. zamonaviy iqtisodiyotda kredit muhim moliyaviy element sifatida mamlakat iqtisodiyotini rivojlanishining ajralmas qismi hisoblanadi. kredit va kredit munosabatlarining vujudga kelishi va rivojlashining asosida tovar ishlab chiqarish, yanayam aniqroq qilib aytadigan boʻlsak – kapital muomalasi va aylanishi yotadi. jamiyatda kapital muomalasi va aylanishi doimo ham bir maromda amal qilmaydi, bular yuqorida ta’kidlanganidek qator omillar bilan izohlanadi. kreditning mohiyatiga qator iqtisodchi olimlar tegishli ta’riflarni shakllantirgan. xususan, щegortsova v.a. tahriri ostida …

3 / 10

mohiyatini aniq aks ettirish uchun uning tarkibi, harakat qilish jarayoni va vujudga kelish asosiga e’tibor qaratish lozimligi ta’kidlanadi31. boshqa rossiyalik iqtisodchi olimlar “pulli (tovarli) kredit toʻlov asosida amalga oshiriladigan bir toifadagi ekvivalentning turli vaqtdagi oʻzaro harakatining yigʻindisir.”, degan ta’rifni berishgan32. oʻzbekistonlik iqtisodchilardan professor sh.abdullaeva tomonidan nashr ettirilgan darslikda: “kredit – bu vaqtincha boʻsh turgan pul mablagʻlarini pul egasi yoki boshqalar tomonidan ma’lum muddatga, haq toʻlash sharti bilan qarzga olish va qaytarib berish yuzasidan kelib chiqqan iqtisodiy munosabatlar yigʻindisidir” tarzidagi ta’rif berilgan33. kreditning iqtisodiy mohiyatiga berilgan ta’riflardan koʻrinib turibdiki, bu borada iqtisodchi olimlarning fikrlari bir – biridan sezilarli darajada farq qiladi. shu bois, “kredit – tegishli tamoyillar asosida (qaytarishlik, toʻlovlilik, ta’minlanganlik, muddatlilik va maqsadlilik) qiymat va moddiy buyum koʻrinishida, jismoniy va yuridik shaxslarga taqdim etiladigan iqtisodiy kategoriyalarning bir shaklidir” tarzidagi ta’rifni shakllantirishga jazm etdik. kreditning mohiyatini yanada aniqroq va toʻliqroq ochib berishda uning sub’ektiv va ob’ektiv mohiyatiga e’tibor qaratish lozim. kredit …

4 / 10

uvchi sifatida maydonga chiqadi. kreditor pul mablagʻlarini vaqtinchalik foydalanishga beruvchi sub’ektlar hisoblanadi. bunday sub’ektlar banklar, kredit uyushmalari, mikrokredit tashkilotlar, lombardlar, davlat va boshqa moliyaviy tashkilotlar boʻlishi mumkin. kreditor ssuda sifatida beradigan pul mablagʻlari ularning oʻz mablagʻlari va jalb qilingan mablagʻlarihisobidan shakllantiriladi. kreditor sub’ektlar ichida, banklar va kredit uyushmalari nafaqat oʻz mablagʻlari hisobidan, balki chetdan jalb qilingan mablagʻlar hisobidan kreditlar beradi. mablagʻlarni jalb qilishning turli yoʻllari mavjud boʻlib, bozor iqtisodiyoti sharoitida aktsiyalar va obligatsiyalarni muomalaga chiqarish asosiy va samarali yoʻllaridan biri hisoblanadi. kreditor jamiyatdagi vaqtinchalik boʻsh pul mablagʻlarni tegishli shartlar asosida jalb qilib, ushbu mablagʻlarni kreditning qayta taqsimlash funktsiyasi orqali real sektorning zarur boʻlgan boʻgʻinlariga joylashtiradi. bu jarayon iqtisodiyotdagi vaqtinchalik boʻsh pul mablagʻlarini samarali ishlashini, ya’ni kapital aylanmasini toʻxtovsizligini ta’minlash bilan birga, kreditor jamlangan mablagʻlarni zarur maqsadlarga joylashtirish asosida ushbu mablagʻlarni oʻz maqsadi va kredit munosabatlari ishtirokchilari manfaatlari yoʻlida xizmat qilishiga erishadi. kredit oluvchi– kredit munosabatlarida kredit oluvchi sifatida ishtirok etadi. …

5 / 10

amal qiladi. kredit munosabatlarida ishtirok etuvchi har ikkala tomonning iqtisodiy manfaatlari mavjud boʻlib, ushbu manfaatlar oʻzaro mujassamlashganda kredit munosabatlari roʻy beradi. kreditor berilgan kredit uchun iqtisodiy manfaatdorlik (foyda)ni foiz koʻrinishida undirsa, kredit oluvchi kredit yordamida ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini ta’minlash orqali qoʻshimcha qiymat yaratish imkoniyatiga ega boʻladi. kredit munosabatlarida kreditor uchun kredit oluvchi shaxsning qanday shaxs ekanligi, qanday faoliyat bilan shugʻullanishi judayam muhim emas, asosiysi berilgan kredit oʻz vaqtida va tegishli foiz toʻlovi bilan toʻliq qaytishi muhim hisoblanadi. qarz munosabatlarida esa qarz beruvchi uchun birlamchi masala shaxs hisoblansa, berilayotgan qarz summasi uchun tegishli manfaatdorlikni ustama toʻlov sifatida olishga umid bogʻlamaydi, ya’ni koʻpchilik hollarda berilgan qarz uchun qoʻshimcha haq talab etilmaydi. xulosa oʻrnida aytadigan boʻlsak, bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish munosabatlarining chuqurlashuvi, tovar – pul munosabatlarining mavjudligi, ishlab chiqarish tsiklining davriyligi, oʻzaro iqtisodiy manfaatlarning bir – biriga mos kelishi kreditning zarurligiga zamin yaratuvchi asosiy omillar boʻlib qolaveradi. kredit munosabatlari jarayonida ishtirok …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kreditning zarurligi, mohiyati va funksiyalari"

6-mavzu: kreditning zarurligi, mohiyati va funksiyalari. jamiyatda tovar – pul munosabatlaridan keyingi vujudga kelgan muhim ijtimoiy – iqtisodiy munosabatlardan biri kredit munosabatlari hisoblanadi. kredit, pul kabi iqtisodiy kategoriya boʻlib, pul mablagʻlarining samarali ishlashiga, xoʻjalik yurituvchi sub’ektlar va jismoniy shaxslarning ortiqcha vaqt va mablagʻ sarf qilmasdan qoʻshimcha pul mablagʻlariga boʻlgan talabini qondirishda muhim ahamiyat kasb etadi. kredit munosabatlari iqtisodiy fanlarning barcha boʻgʻinlarida bevosita yoki bilvosita alohida ijtimoiy – iqtisodiy jarayon sifatida oʻrganiladi. iqtisodiy adabiyotlarda “kredit” soʻzi lotincha “creditum” – ssuda, qarz soʻzidan paydo boʻlganligi qayd etiladi. ayrim iqtisodchi olimlar “credo”, ya’ni “ishonaman” degan ma’noni angla...

This file contains 10 pages in DOCX format (34.7 KB). To download "kreditning zarurligi, mohiyati va funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: kreditning zarurligi, mohiyati … DOCX 10 pages Free download Telegram