qadimgi xitoy va rim tilshunosligi

DOCX 4 pages 28.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

6-ma’ruza qadimgi xitoy va rim tilshunosligi reja: 1. qadimgi xitoy tilshunosligida amalga oshirilgan tadqiqotlar 2. xitoy tilshunosligining xan davri tadqiqotlari 3. rim tilshunosligining yunon tilshunosligi bilan aloqasi 4. rim tilshunos olimlarining til sohasiga qo‘shgan hissasi tayancha tushunchalar: xitoy tilshunosligi, xitoy ieroglifi, logogramma, syuy shen, analogiya va anomaliya, qadimgi rim tilshunosligi, yuliy tsezar, mark terentsiy varron, mark fabiy, kvintilian, eliya donata, verriy flakk, pristsian. qadimgi xitoy tilshunosligida yozma manbalar alohida ahamiyatga ega bo‘lgan. bizning kunlarimizgacha etib kelgan xitoy yozuvining eng qadimiy yozma yodgorliklari eramizgacha bo‘lgan xiii-xi asrlarga borib taqaladi. ushbu yozma yodgorliklar hayvon (qo‘y) suyaklari va toshbaqa qalqonlari bo‘lib, ularda fol ochish jarayoni haqida ma’lumot beriladi. bu qadimgi «manbalar» xitoy tilshunosligi tarixida va taraqqiyotida muhim o‘rin egallaydi. fikr yuritilgan davrlardayoq xitoy ieroglifi muayyan so‘z sifatida, so‘zni anglatuvchi, ifodalovchi sifatida xizmat qilgan. ya’ni xitoy ieroglifi logogramma hisoblangan. xitoy madaniy taraqqiyotiga hind madaniyatining ta’siri natijasida (ya’ni xitoyga hindistondan buddizmning kirib kelishi sababli) hind …

2 / 4

isga (sintagmaga) oid faktlar ustida ish olib borildi. shuningdek, tanqidiy matnshunoslik taraqqiy qildi. xitoy tilshunosligi taraqqiyotiga katta hissa qo‘shgan ota bola van nyan – sun (1744-1832) va van in-chji (1766-1834) xitoy grammatikasining asoschilari sifatida tan olinadi. xitoy tilshunoslari so‘z masalasida mustaqil so‘zlarni va yordamchi so‘zlarni farqlaganlar. mustaqil so‘zlarni ot, sifat va fe’l turkumiga ajratganlar. yangi davr tilshunosligining yirik vakili tadqiqotchi chjan bin-lin (1869-1936) bo‘lib, u xitoy tilining meyoriy va tarixiy fonetikasi, dialektologiyasi masalalarini ishlab chiqdi. shuningdek, u fonetik yozuv loyihasini ham tuzdi. umuman olganda, xitoy tilshunosligining asosiy yo‘nalishi, ayniqsa, o‘rta asrlarda fonetika (yoki fonologiya) hisoblangan. xitoy yozuvi-ideografik yozuv bo‘lib, har bir belgi so‘zga yoki o‘zakka muvofiq keladi. fonetik jihatdan esa har bir belgi bo‘g‘inga to‘g‘ri keladi. aslida amaliy jihatdan barcha o‘zaklar bir bo‘g‘inlidir. xvii-xviii asrlarda xitoyda fan-tarixiy fonetika katta muvaffaqiyatlarga erishdi. agar xitoyda tasviriy fonetika poetika bilan bog‘langan bo‘lsa, tarixiy fonetika qadimgi matnlarni sharhlashda yuzaga kelgan ayrim masalalarga javob berish …

3 / 4

yunon tilidagi deyarli barcha grammatik terminlar lotin tiliga o‘girildi. yunon tilshunosligidagi analogiya va anomaliya maktablaridagi munozaralar ham rim tilshunosligida davom et-tirildi. qadimgi rim tilshunosligining vakillari: yuliy tsezar, mark terentsiy varron, mark fabiy, kvintilian, eliya donata, verriy flakk, pristsian va boshqalardir. yuliy sezar (eramizdan ilgarigi 100-44 y). qadimgi rimning taniqli davlat arbobi, lashkarboshisi va notig‘i yuliy tsezar «analogiya haqida» nomli grammatik asarini yozdi. u so‘z va predmet munosabati masalasida analogiya[footnoteref:1]1 tarafdori sifatida tanildi. [1: 1 analogiya haqida «qadimgi yunon tilshunosligi» bo’limiga qarang.] mark terentsiy varron (eramizdan ilgarigi 116-27 y). mark varron 25 kitobdan iborat «lotin tili haqida» asarini yaratdi. shu kungacha bu asarning 6 tasi etib keldi. kitobda analogistlar va anomalistlar orasidagi nazariy tortishuv, munozara mukammal bayon qilinadi. u ham yuliy tsezar kabi analogiya tarafdori edi. varron so‘z o‘zgarishini analogiyaga, so‘z yasalishini esa anomaliyaga kiritadi. eliya donata (bizning eramizgacha iv asrning o‘rtalari). eliya donata grammatikaga oid keng qamrovli mashhur asarini yozadi …

4 / 4

una olib, ularga taqlid qilib, lotin tili haqida keng tadqiqot ishlarini olib bordilar. rimliklarning ona tili bo‘yicha grammatikaga oid tadqiqotlari, asosan, yunon tilidan tarjima qilingan bo‘lsa - da, ularning grammatikalarida ayrim yangiliklar, yangicha qarashlar uchrab turadi. jumladan, rim tilshunoslari yunon tilshunoslaridan farqli holda rim grammatikasiga alohida stilistikani (uslubshunoslikni) kiritdilar. rim grammatika-chilari so‘z turkumiga undovlarni ham kiritdi. ammo yunon tiliga xos bo‘lgan artiklni chiqarib tashladilar. chunki lotin tilida artikl yo‘q edi. demak, lotin tili uchun ham 8 ta so‘z turkumi xos bo‘lib qoldi. rim tilshunoslari son turkumini ikkiga: tub son va tartib songa bo‘lib o‘rganishdi. yuliy tsezar lotin tiliga yunon tilida mavjud bo‘lmagan ablativ (ajratish) kelishigini kiritdi va kelishiklar sonini oltitaga etkazdi. rim filologlari grammatikaga oid terminlarni ham yunon tilidagi terminlar asosida yaratdilar. jumladan, yunon va rim grammatikasiga oid ayrim terminlar ruscha va o‘zbekcha tarjimalari bilan quyidagilar: onoma, nomen-imya, ot; rema, verbum - glagol, fe’l (qadimgi rus tilida nutq); antonomia, pronomen-mestoimenie, …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi xitoy va rim tilshunosligi"

6-ma’ruza qadimgi xitoy va rim tilshunosligi reja: 1. qadimgi xitoy tilshunosligida amalga oshirilgan tadqiqotlar 2. xitoy tilshunosligining xan davri tadqiqotlari 3. rim tilshunosligining yunon tilshunosligi bilan aloqasi 4. rim tilshunos olimlarining til sohasiga qo‘shgan hissasi tayancha tushunchalar: xitoy tilshunosligi, xitoy ieroglifi, logogramma, syuy shen, analogiya va anomaliya, qadimgi rim tilshunosligi, yuliy tsezar, mark terentsiy varron, mark fabiy, kvintilian, eliya donata, verriy flakk, pristsian. qadimgi xitoy tilshunosligida yozma manbalar alohida ahamiyatga ega bo‘lgan. bizning kunlarimizgacha etib kelgan xitoy yozuvining eng qadimiy yozma yodgorliklari eramizgacha bo‘lgan xiii-xi asrlarga borib taqaladi. ushbu yozma yodgorliklar hayvon (qo‘y) suyaklari va toshbaqa qalqon...

This file contains 4 pages in DOCX format (28.9 KB). To download "qadimgi xitoy va rim tilshunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi xitoy va rim tilshunosl… DOCX 4 pages Free download Telegram