tuproqning mexanik tarkibini kachinskiy usuli bilan aniqlash

DOC 9 pages 1.9 MB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu: 4-ish. tuproqning mexanik tarkibini kachinskiy usuli bilan aniqlash ishning maqsadi: tuproqning mexanik tarkibini o‘rganishdan asosiy maqsad, faqatgina har hil katta – kichiklikdagi mexanik elementlarning miqdorini aniqlash emas, balki uning mexanik tarkibiga kachinskiy usuli bo‘yicha tavsifini berishdan iborat. ishda foydalaniladigan asboblar va jihozlar: alyumin byukslar tarozi 1l tsilindr kachinskiy pipetkasi 250 ml konussimon kolbalar 1- 0,25mm , 0,25 – 0,1mm elakchalar ishning nazariy asosi: tuproqshunoslik adabiyotlarida 30 yillargacha tuproqning mikragregati degan tushuncha uchramaydi. tuproq mikroagregatlarini ajratib analiz qilish faqatgina k.k. gedroytsning (1922) «ultramexanicheskiy sostav pochvы» degan ishidan so‘ng ro‘yobga chiqa boshladi va tuproqshunoslarning ii xalqaro kongressida (1930) qonunlashtirildi. bu kongressda ishlab chiqarish tajribasida sinash uchun 2 ta xalqaro metod taklif etildi: a) xalqaro metod «a» - bunda tuproq namunalari analizdan oldin kuchli kimyoviy moddalar yordamida dispergatsiyalandi (mexanik analiz); b) xalqaro metod «b» - bunda tuproq namunalar analizdan oldin kuchsiz kimyoviy eritmalar yordamida ishlanadi (mikroagregat analiz). tuproq tarkibidagi mineral zarralarni mayda-yirikligiga …

2 / 9

batta mexanik elementlarning hususiyati va hossalarini inobatga olib, ishlab chiqarish va ilmiy maqsadlardi tuproqlarni ularning mexanik tarkibiga ko‘ra ma’lum gruppalarga ajratganlar. quyidagi dastlabki tasniflarning ayrimlariga to‘xtalib o‘tamiz n.m.sibirtsev tasnifi eng dastlabki tasnif hisoblanib, tuproqning mexanik tarkibiga ko‘ra 2 bo‘lakli tasnifini taklif qiladi. muallif o‘z tasnifi asosida ye.shene metodi yordamida olingan ma’lumotlarni asos qilib oladi. bunda sibirtsev tuproqda 2ta gruppani – 0.01mm dan katta zarachalarni “fizik qum”, 0.01mm dan kichik zarrachalarni “fizik loy” (soz) ga ajratadi va bu gruppalarning nisbatini asos qilib olib o‘zining tasnifini tuzadi. shuning uchun xam sibirtsev tasnifi 2 asosli bo‘lib, u quyidagicha: tuproqning mexanik tarkibiga ko‘ra nomlanishi “fizik loy” “fizik qum” 1. loyli 1:1 dan 1:1/2 gacha 2. og‘ir qumoq 1:2 dan 1:3 gacha 3. o‘rtacha qumoq 1:4 orasida 4. yengil qumoq 1:5 dan 1:6 gacha 5. qumloq 1:7 dan 1:10gacha 6. loyli qum 1:15 dan 1: 30 (50) gacha sibirtsev tasnifi o‘zining soddaliligi va ixchamliligi bilan …

3 / 9

mlakatlarda ham tuproqlar ularning mexanik tarkibiga ko‘ra tasnifi mavjud, bu tasniflar unchalik tabaqalashmagan. tuproq mexanik tarkibini tinch turgan suvda aniqlash 2 ta guruhchaga bo‘linadi: birinchi guruhga tayyorlangan suspenziyadan ma’lum katta kichiklikdagi zarrachalarni butunligicha (xammasini) ajratib olish, ikkinchi guruxchaga tayyorlangan suspenziyadan o‘rtacha namuna olish yo‘li bilan xar hil kattalikdagi mexanik zarrachalar miqdorini topishdir. tayyorlangan suspenziyaning ma’lum qismini boshqa idishga o‘tkazib o‘rtacha namuna olinadi. suspenziyaning zichligini aniqlash bo‘yicha ko‘pchilik mualliflar hilma hil ko‘rsatkichlarga ega bo‘lsada, tinch turgan suvda analiz o‘tkazadigan vaqtda quyidagilarga e’tibor berish lozim: 1) har hil kattalikdagi mexanik elementlarning suvdagi erkin xarakatdagi yo‘li – n sm da. 2) shu mexanik elementlarning suvda cho‘kish tezligi – v -1mm/sek da: 3) suspenziyani boshqa idishga o‘tkazish yoki undan o‘rtacha namuna olish vaqti – t min. da. bu ko‘rsatkichlar o‘zaro quydagi bog‘liqlikda bo‘ladi: tinch turgan suvda analiz o‘tkazish uchun tuproq maxsus yo‘llar (qaynatish orqali, ma’lum dispergatorlar yordamida va h.k.) bilan analizga tayyorlanadi va aniq …

4 / 9

qoniqarli bo‘lishi tuproq tarkibi, uning xususiyati, analizga tayyorlash uslubi bilan bog‘liq bo‘ladi. o‘rta osiyo karbonatlashgan tuproqlarining mexanik tarkibini aniqlashga moslashtirilgan s.n. rijov uslubidan foydalanamiz. tuproq namunasini analizga tayyorlashning asosiy maqsadi agregatlarni buzish va tuproqning bir biriga yopishib yotgan mexanik zarrachalarni to‘la – to‘kis qismlarga ajratishdan iborat. bu jarayonni tezlatish uchun xar hil kimyoviy eritmalar qo‘llaniladi. akademik s.n.rijov (1935) birinchi bo‘lib o‘rta osiyo tuproqlari uchun peptizator sifatidagi natriy tuzlaridan natriy oksalatni (na2c2o4) taklif etgan edi. bunda ko‘za tutilgan asosiy maqsad, tuproqning singdirish kompleksidagi kaltsiyni siqib chiqarish va uning o‘rnini natriy egallashi edi. natriy bilan to‘yingan tuproqlar esa suvda juda yaxshi bo‘tanalashgan suspenziya hosil qiladi. natriy oksalat bilan karbonatli tuproq o‘rtasida ketadigan reaktsiya quyidagicha ifodalanadi: na tuproq ca + na2c2o4 = tuproq + ca2c2o4 na caco3 + na2c2o4 = ca2c2o4 + na2co3 na tuproq ca + na2co3 = tuproq + caco3 na sxematik reaktsiyadan ko‘rinib turibdiki, tuproqning singdirish kompleksidagi kaltsiy natriy bilan …

5 / 9

alohida byukslarda uning gigroskopik namligini aniqlash uchun tuproq olish kerak. so‘ngra 1 gr tuproqqa 1 ml hisobida natriy geksametofafat eritmasi solinadi (ko‘pgina olib borilgan tekshirishlar ko‘rsatishi bo‘yicha tuproqning singdirish kompleksidagi kaltsiyning o‘rnini batamom natriy egallashi uchun 1:1 nisbat yetarli deb topilgan) va u yaxshilab tuproq bilan aralashtiriladi. natijada kolbachada xamirsimon bo‘tqa hosil bo‘ladi. so‘ngra mana shu bo‘tqa ustiga 70 – 80 sm3 distillangan suv quyib, u yaxshilab aralashtiriladi. shu tarzda tayyorlangan bo‘tqa elektr plitka yoki qum xammomi ustida qaynatish (bunda kolba og‘zida shisha voronka bo‘lishi lozim) uchun qo‘yiladi. bo‘tqa 1 soat davomida qaynatiladi. qaynatish davomida aralashmaning kolbadan toshib ketmasligini nazorat qilib turish lozim. shundan so‘ng bo‘tqa uy haroratigacha sovutiladi. so‘ngra 1 litrli maxsus tsilindrga bir - biriga kiydirilgan 1 – 0,25; 0,25 – 0,1mm li elakchalar orqali suzib o‘tkaziladi. elakchalarda yig‘ilib qolgan zarrachalar yaxshilab yuviladi, og‘irligi aniq bo‘lgan chinni piyolacha yoki alyumin byukslarga solinadi va suv hammomida bug‘latish uchun qo‘yiladi. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqning mexanik tarkibini kachinskiy usuli bilan aniqlash"

mavzu: 4-ish. tuproqning mexanik tarkibini kachinskiy usuli bilan aniqlash ishning maqsadi: tuproqning mexanik tarkibini o‘rganishdan asosiy maqsad, faqatgina har hil katta – kichiklikdagi mexanik elementlarning miqdorini aniqlash emas, balki uning mexanik tarkibiga kachinskiy usuli bo‘yicha tavsifini berishdan iborat. ishda foydalaniladigan asboblar va jihozlar: alyumin byukslar tarozi 1l tsilindr kachinskiy pipetkasi 250 ml konussimon kolbalar 1- 0,25mm , 0,25 – 0,1mm elakchalar ishning nazariy asosi: tuproqshunoslik adabiyotlarida 30 yillargacha tuproqning mikragregati degan tushuncha uchramaydi. tuproq mikroagregatlarini ajratib analiz qilish faqatgina k.k. gedroytsning (1922) «ultramexanicheskiy sostav pochvы» degan ishidan so‘ng ro‘yobga chiqa boshladi va tuproqshunoslarning ii xalqa...

This file contains 9 pages in DOC format (1.9 MB). To download "tuproqning mexanik tarkibini kachinskiy usuli bilan aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqning mexanik tarkibini ka… DOC 9 pages Free download Telegram