jinoyatchilikning sabab va sharoitlari

DOC 79.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1548924214_73932.doc jinoyatchilikning sabab va sharoitlari reja: 1. jinoyatchilikning sabab va sharoitlari hamda ularni o‘rganishning metodologik asoslari 2. jinoyatchilik sabablari va sharoitlarini tasniflash jinoyatchilikning sabab va sharoitlari jinoyatchilikka qarshi kurashda samarali natijalarga erishish, uning miqdorini eng past darajagacha tushirish, salbiy oqibatlarini kamaytirish uchun jinoyatchilikning jamiyatda bo‘lishini, rivojlanishini taqozo qiluvchi, belgilab beruvchi, ta’sir qiluvchi, sabablari sifatida harakat qiluvchi hodisalar, voqealar va jarayonlarni, ular o‘rtasidagi sababiy bog‘lanishni o‘rganish kerak. jinoyatchilik ijtimoiy hodisa ekan, uni keltirib chiqaradigan, rivojlanishini belgilab beradigan, o‘sishiga ta’sir qiladigan sabablar ham ijtimoiydir. har qanday jamiyatdagi jinoyatchilikning sabablarini shu jamiyat ijtimoiy hayotidan izlash kerak. kriminologiya jinoyatchilikning sabablarini o‘rganishda, dialektika nazariyalariga asoslanadi. avvalo, dialektikadagi sababiyatlar nazariyasiga, ya’ni hodisa, voqea va jarayonlar o‘rtasidagi sababiy bog‘lanishlar haqidagi bilimlarga asoslanib jinoyatchilikning sabablarini tushuntirib beradi. dialektikadan ma’lumki, tabiat, koinot va jamiyatdagi barcha voqea, hodisa va jarayonlar bir-biri bilan uzviy bog‘liqlikda. hodisa, voqea, va jarayonlar o‘rtasidagi bog‘liqlik turli shakllarda bo‘lib, juda ham murakkabdir. shuning uchun ham jinoyatchilikning …

hi nazariyadir. shuning uchun ham kriminologiyada jinoyatchilik sabablari dialektik determinizmning bir halqasi bo‘lgan sababiy bog‘lanishning quyida bayon etilgan qoidalarga asoslangan holda tushuntirib beriladi. birinchidan, dialektik determinizm qoidalariga asosan, sababiyat bu biri (sabab) ikkinchisi (oqibat)ni keltirib chiqaradigan hodisalar o‘rtasidagi obyektiv bog‘liqlikdir. shuni ta’kidlash muhimki, bu yerda sababiy bog‘lanish obyektiv xususiyatga ega bo‘lib, u kishilar ongida emas, balki haqiqiy hayotda mavjuddir, kishilar hodisalarning sababiy bog‘liqligini o‘z onglarida vujudga keltirmaydi, balki uni biladi (anglaydi). bundan shuni xulosa qilish mumkinki, jinoyatchilikning sabablari ham, obyektiv hayotning elementlaridir, ya’ni ular shu jamiyat ijtimoiy hayotida mavjud bo‘lgan hodisa, voqea va jarayonlardan iborat. ikkinchidan, sababiy bog‘liqlik shunday aloqada bo‘lgan hodisalarning bir-biri bilan obyektiv qonuniy bog‘liqligini taqozo qiladi. barcha haqiqat mana shu aloqada yashiringan bo‘lib, uning ortida hech qanday bilish mumkin bo‘lgan narsa yo‘qdir. sabab va oqibat o‘rtasidagi aloqa turli, ya’ni mexanik, kimyoviy, fizik, ruhiy va boshqa shunga o‘xshash xususiyatlarga ega bo‘lishi mumkin. jinoyatchilik kishilarning jinoiy xatti-harakatlari shaklida namoyon …

yatchilik ham bu hodisa, voqea va jarayonlarga aks ta’sir ko‘rsatadi. to‘rtinchidan, dialektikadagi hodisalarning umumiy bog‘liqligi, ular o‘rtasidagi bog‘liqlik bir-biri bilan teng qiymatga va teng ahamiyatga ega degani emas. dialektika bog‘liqlikni ahamiyatga ega bo‘lgan va ahamiyatga ega bo‘lmagan, bevosita va bilvosita, to‘g‘ri va aks ta’sir etuvchi turlarga bo‘lib o‘rganadi. bu esa, kriminologiyada jinoyatchilik bilan u yoki bu darajada bog‘liq bo‘lgan hodisa, voqea va jarayonlarning qaysi biri, asosiy yoki asosiy bo‘lmagan, birinchi va ikkinchi darajali, tashqi va ichki sabablar ekanligini aniqlashga imkon beradi. beshinchidan, dialektikada sababiy bog‘lanish boshqa turdagi bog‘liqliklardan farqlanadi. ushbu qoidaning muhimligi shundaki, bu jinoyatchilik bilan bog‘liq bo‘lgan voqea, hodisa va jarayonlar jami yig‘indisining ichidan jinoyatchilikni oqibat sifatida keltirib chiqarayotgan, u bilan genetik bog‘liqlikda bo‘lganlarini aniqlashga imkon beradi. chunki shunday hodisa va jarayonlarnigina jinoyatchilikning sabablari deb hisoblash kerak. jinoyatga oid statistika sodir qilinayotgan jinoyatlarning miqdori bilan ular sodir qilingan vaqt o‘rtasidagi bog‘liqlikni (yilning fasllari, haftaning kunlari, kunning soatlari) qayd qiladi; …

rni keltirib chiqarishi, bir oqibatning esa bir nechta sababi bo‘lishi mumkin. bu esa, jinoyatchilikning sabablarini tushuntirib berishda juda ham muhim ahamiyatga egadir. yettinchidan, sababiy bog‘lanish qoidalariga asosan, sabab qachonki sharoit mavjud bo‘lgandagina harakat qiladi, ya’ni oqibatni keltirib chiqaradi. sabab va sharoit aloqada bo‘lgandagina oqibat kelib chiqadi. agarda sabab mavjud bo‘lib, sharoit bo‘lmasa yoki sharoit bo‘lib, sabab bo‘lmasa, hech qachon oqibat kelib chiqmaydi. jinoyatchilikning sabab va sharoitlarini bir-biridan ajratish uchun ularning farqini bilish lozim. bunda ham kriminologiya dialektikadagi sabab va sharoitga berilgan tushunchalarga asoslanadi. dialektikada sabab deb, ikkinchi bir yoki bir necha hodisa (oqibat)ni keltirib chiqaradigan hodisaga yoki hodisalarga aytiladi. sharoit esa oqibatni keltirib chiqarmaydi, balki uning kelib chiqishini osonlashtiradi, yordam beradi yoki ko‘maklashadi. sabab, sharoit va oqibat o‘rtasidagi sababiy bog‘lanish genetik bog‘liqdir. amaldagi qonunlar jinoyatlarning sabab va sharoitlarini aniqlashni va ularni bartaraf qilish uchun chora-tadbirlar ko‘rishni talab qiladi. bu esa, jinoyatchilikning oldini olishda uning sabablari bilan bir vaqtda sharoitlarini ham …

ing sabab va sharoitlarini bir-biridan ajratish juda ham murakkab, chunki u yoki bu hodisa, voqea yoxud jarayon ayrim holatda sabab sifatida harakat qilsa, boshqa vaziyatda esa sharoit sifatida namoyon bo‘ladi. sakkizinchidan, dialektika hodisalarning sabab va sharoitga bo‘linishi nisbiy ekanligini tan oladi. har qanday sabab ma’lum bir darajada sharoit hisoblanadi, har qanday sharoit boshqa bir darajada sabab bo‘lishi mumkin. shuning uchun ham kriminologiyada jinoyatchilik sabab va sharoitlarini tushuntirishda falsafadagi determinizm tushunchasidan foydalaniladi. determinizm sababiy bog‘lanishdan kengroq tushuncha bo‘lib sabab va sharoitlar yig‘indisini va aloqasini ko‘rsatadi. bu yerda sabab va sharoitlar determinantlar, kriminologiyada kriminogen determinantlar deb ataladi. muxtasar aytganda, jinoyatchilikning sabablarini jamiyatda jinoyatchilikning ijtimoiy hodisa sifatida bo‘lishini, uning alohida turlari mavjudligini, shaxsiy darajada esa muayyan jinoyatning sodir qilinishini taqozo qiladigan (belgilab beradigan) hodisa, voqea va jarayonlar yig‘indisi sifatida tushunish mumkin. jinoyatchilikning sharoitlari – shunday hodisa va jarayonlarki, ular o‘zlaricha jinoyatchilikni keltirib chiqarmaydi. lekin, ular jinoyatchilikning jamiyatda bo‘lishini taqozo qiluvchi, o‘sishini ta’minlovchi sabablarga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jinoyatchilikning sabab va sharoitlari"

1548924214_73932.doc jinoyatchilikning sabab va sharoitlari reja: 1. jinoyatchilikning sabab va sharoitlari hamda ularni o‘rganishning metodologik asoslari 2. jinoyatchilik sabablari va sharoitlarini tasniflash jinoyatchilikning sabab va sharoitlari jinoyatchilikka qarshi kurashda samarali natijalarga erishish, uning miqdorini eng past darajagacha tushirish, salbiy oqibatlarini kamaytirish uchun jinoyatchilikning jamiyatda bo‘lishini, rivojlanishini taqozo qiluvchi, belgilab beruvchi, ta’sir qiluvchi, sabablari sifatida harakat qiluvchi hodisalar, voqealar va jarayonlarni, ular o‘rtasidagi sababiy bog‘lanishni o‘rganish kerak. jinoyatchilik ijtimoiy hodisa ekan, uni keltirib chiqaradigan, rivojlanishini belgilab beradigan, o‘sishiga ta’sir qiladigan sabablar ham ijtimoiydir. har qanday jam...

DOC format, 79.5 KB. To download "jinoyatchilikning sabab va sharoitlari", click the Telegram button on the left.

Tags: jinoyatchilikning sabab va shar… DOC Free download Telegram