madaniyat taraqqiyotida meros va vorislik

DOCX 11 стр. 39,2 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 39,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

3-mavzu. madaniyat taraqqiyotida meros va vorislik reja: 1.meros tushunchasi va madaniy meros 2.madaniy meros va vorisiylik tushunchasining farqi 3. о‘zbek xalqining madaniy merosi shakllangan davr. kalit sо‘zlar: milliy madaniyat, musiqa madaniyati, folklor, dostonchilik, maqomdonlik, ijrochilik san’ati, vorisiylik va meros, milliy madaniy meros, xalq og‘zaki ijodi. bugungi kо‘p madaniyatlar tо‘qnash kelayotgan davrda о‘z madaniyatlarini saqlab qolishga bо‘layotgan urinishlar rivojlanayotgan davlatlarning pirovard maqsadlariga aylangan. etnoslik nazariyasiga kо‘ra, о‘zlikni anglash va millat bо‘lib shakllanishda milliy madaniyatlarga e’tibor hamda ularga vorisiylik munosabatida bо‘lish asosiy omillardan biri hisoblanadi. bu esa kundalik turmush bilan bog‘liq odatlar va an’analarida saqlanib qolishiga sabab bо‘ladi. shuningdek, ular turli innovatsiyalar ta’sirida transformatsiyalarga uchrash jarayonini boshidan о‘tkazmoqda. bunday innovatsiyalar о‘zining ijobiy tomonlari bilan birga, turli tahdidlarni kirib kelishiga ham sabab bо‘lmoqda. bularni biz ta’lim-tarbiya muassasalari, jamoaviy va oilaviy munosabatlarda kuzatishimiz mumkin. bunday tahdidlarga qarshi kurashishda xalqimizning “о‘ziga xoslik” jihatlariga nisbatan – vorisiylik” asosida yondashish aynan zarurat ekanligini anglamog‘imiz zarur. insoniyatning ijtimoiy …

2 / 11

soniyat hayotida obyektiv qonuniyat hisoblanadi. tarixiy vorisiylikning mohiyati va о‘ziga xosligini ochib, ba’zi mualliflar vorisiylik va meros tushunchalarini ajratish zarur deb hisoblaydilar. meros ― bu о‘tmishdan qolgan qadriyatlar, g‘oyalar, tajriba, bilimlar, ularni о‘zlashtirish yо‘llari, ya’ni kishilarning ijodiy faoliyat usullari va mahsullari hamda uning natijalaridir. о‘zlashtirish yoki aniqrog‘i, madaniy meros munosabat jarayoni о‘ta muhim bо‘lib, madaniyatning harakatdagi asosiy qonunlaridan biri hisoblanadi. bu jarayon insoniyatning о‘tmishi, buguni va kelajagini bir butun holda birlashtirib, millat, xalqning mulki, bebaho boyligiga aylanadi. bor narsani izlash, ma’lum narsani ochish, qilingan kashfiyotni kashf etish kerak bо‘lmaganidek, о‘tmishda ajdodlar qilgan ishni takrorlash shart emas. erishilgan yutuqlardan kelib chiqib, jamiyat о‘z maqsadlarini amalga oshirishning qisqa yо‘llarini tanlaydi. bundan tashqari, ma’naviy meros kishilarning saviyasini behad kengaytiradi, ular hayotini aqliy va hissiy jihatdan boyitadi, ma’rifat va ma’naviyatning tuganmas manbai bо‘lib xizmat qiladi. a.o.sternin fikriga kо‘ra – meros tushunchasi vorisiylik tushunchasiga kо‘ra kengroqdir. u aytadiki, vorisiylik deganda, eskining yangiga zarur bо‘lgan, unga …

3 / 11

arga tayanadi. v.k.chaloyan о‘zining sharq-g‘arb nomli kitobida sharq, kavkaz, vizantiya, eron, arab sivilizatsiyasi tomonidan yaratilgan yutuqlar g‘arb boyligi bо‘ldi. g‘arb ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotda yuqori darajaga kо‘tarishga erishib, sharq merosi taraqqiyoti g‘arbning fikriy qarashlarini yangicha tomonga yо‘naltirdi. g‘arb uyg‘onishi sharq uyg‘onishining yangi, yuqori darajadagi davomidir. jahon madaniyatidagi vorisiylik ana shundan iborat. vorisiylik, bu rivojlanishning turli darajalari va turli unsurlari о‘rtasidagi shunday aloqadirki, ya’ni о‘ziga xos madaniyatlarning tuzilishi va mazmuni uchun zarur belgilarni saqlashni taminlaydi. shu nuqtai nazardan, vorisiylik о‘zaro muloqot etiketlarining mohiyatini ochib beruvchi asosiy kategoriyadir. shuningdek, insonlar muloqotida kechadigan turli xil о‘zgarishlar shaklining zaruriy sharti ham hisoblanadi. madaniyatlar taraqqiyotidagi vorisiylik masalasi xususida fikr yuritar ekanmiz, kо‘pchilik uni madaniy meros tushunchasi bilan bir qatorda kо‘rishadi. madaniy meros tushunchasi vorisiylik tushunchasi bilan juda yaqin aloqada bо‘lsada, lekin u ikki xil tomondan farq qiladi: 1) vorisiylik – tushunchasi umumfalsafiy kategoriyadir. shu sababli u istisnosiz barcha ijtimoiy, tabiiy fanlar uchun metodologik ahamiyatga ega. …

4 / 11

ma’no anglatuvchi atamadir. bizningcha, о‘tmishdan meros olish yoki vorisiylik о‘z ma’nolariga ega bо‘lib, vorisiylik nisbatan kengroq tushunchadir. bu о‘rinda shuni ham unutmaslik kerakki, yangi avlod tarixiy davr madaniyati о‘tgan tarixiy davrlar madaniyati bilan vorisiylik asosida bog‘lanadi. bu bilan о‘tgan avlodlar madaniyatida yaratilgan barcha narsalar yangi tarixiy davr madaniyatida meros qilib olish manbasi degan ma’noni bildirmaydi. yoki, zarurat tug‘ilganda ajdodlariga xoslikni kо‘rsatish uchun madaniyatlarning aks etishi bu – meros5 , kundalik turmushida doimiy ravishda ajdodlarga xos madaniyatlardan foydalanish, ularning ijtimoiy hayotda keng aks etishi – vorisiylikdir. vorisiylik tushunchasini kengroq ta’riflash uchun avvalo marosim, an’ana va urf-odat tushunchalarining ta’rifini bilish zarur. lekin, afsuslar bilan aytish joizki, hali hanuz etnologiya, madaniyatshunoslik, folklorshunoslik, san’atshunoslik va xalq turmush tarzi bilan shug‘ullanuvchi fanlar doirasida yuqoridagi terminlarning ta’rifi va tavsifi hamda farqli xususiyatlari borasida mukammal nazariy metadologik qarashlar ishlab chiqilmagan. kо‘pchilik tomondan e’tirof etilayotgan ta’riflarga kо‘ra, marosim – inson hayotining, moddiy va ma’naviy turmushining talab va ehtiyoji …

5 / 11

iyatini belgilash mezoni; g) jamiyat va odamlarni boshqarishning ma’naviy omillaridan biri sifatida tavsiflash mumkin . ayniqsa, ular inson hayotining burilish nuqtalarida, kо‘pincha, ana shu nuqtalarni qayd etish, qonunlashtirish talabi bilan tug‘iladi. ma’lumki, har bir davr madaniyati shu davrga, xalqiga xos bо‘lgan xususiyatga ega bо‘ladi. uning taraqqiyoti jamiyat rivoji bilan bevosita bog‘liqdir. alohida olingan har bir xalqning madaniyati о‘ziga xosligi, qadimiyligini inkor qilmagan holda shuni aytish kerakki, ba’zi hollarda u kо‘p qirraligi, ziddiyatliligiga qaramay, jahon madaniyatida butun insoniyatning yutug‘iga aylanib, yagonaligicha qoladi. bu holni yaqin va о‘rta sharq xalqlari, jumladan movorounnahr xalqlari madaniyati taraqqiyotida muhim ahamiyatga ega bо‘lganligini kо‘rish mumkin. shunday ekan, о‘tmish ajdodlarimiz yaratib, uzoq yillar davomida sayqallanib kelgan, xalqimizning о‘ziga xosligini anglatuvchi о‘zaro milliy madaniyatini (folklor, dostonchilik, baxshichilik, maqomdonlik, ijrochilikni) tadbiq etish, ularga vorisiylik talabida asosida e’tiborning oshishi yoshlarda о‘zlikni anglash, mustahkam e’tiqodga va nuqtai nazarga ega bо‘lish, о‘z milliy qadriyatlariga sadoqat ruhida tarbiyalanishga va butun insoniyat istiqboli oldidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "madaniyat taraqqiyotida meros va vorislik"

3-mavzu. madaniyat taraqqiyotida meros va vorislik reja: 1.meros tushunchasi va madaniy meros 2.madaniy meros va vorisiylik tushunchasining farqi 3. о‘zbek xalqining madaniy merosi shakllangan davr. kalit sо‘zlar: milliy madaniyat, musiqa madaniyati, folklor, dostonchilik, maqomdonlik, ijrochilik san’ati, vorisiylik va meros, milliy madaniy meros, xalq og‘zaki ijodi. bugungi kо‘p madaniyatlar tо‘qnash kelayotgan davrda о‘z madaniyatlarini saqlab qolishga bо‘layotgan urinishlar rivojlanayotgan davlatlarning pirovard maqsadlariga aylangan. etnoslik nazariyasiga kо‘ra, о‘zlikni anglash va millat bо‘lib shakllanishda milliy madaniyatlarga e’tibor hamda ularga vorisiylik munosabatida bо‘lish asosiy omillardan biri hisoblanadi. bu esa kundalik turmush bilan bog‘liq odatlar va an’analarida saqlan...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (39,2 КБ). Чтобы скачать "madaniyat taraqqiyotida meros va vorislik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: madaniyat taraqqiyotida meros v… DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram