Back

psixologiyani tanish

DOC 301 pages 8.7 MB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 301
274 1.bo'lim. psixologiyaga kirish psixologiyaning predmeti psixologiya haqida tushuncha inson mavjud ekan, u o’z hayotiy tajribaciga asoslanib, u yoki bu holda idrok etish, olamni anglash, narsa va hodisalarni ajratish kabi xususiyatlarga ega ekanligi haqida o’ziga o’zi hisob beradi. biz kunda qushlarning sho’x navosini, musiqa asboblarining xonishini, inson nutqini, uchib o’tayotgan samolyot shovqinini eshitamiz, atrofimizni o’rab turgan narsa, daraxt, hayvonlar, mashinalarni ko’ramiz. ularning rangi va hajmini ajrata olamiz. mazkur jarayonlar insondagi aks ettirish xususiyati bilan chambarchas bog’liq. psixologiya fanining predmetini tahlil qilishda asosiy e'tiborni quyidagilarga qaratish lozim. jumladan, shaxs haqida fikr yurituvchi fanlar sirasiga psixologiya va pedagogika fanlarini kiritish mumkin. shunga ko’ra pedagogika shaxsni ta'lim-tarbiya jarayonida kamol topishini tadqiq qilsa, psixologiya shaxsda kechadigan ruhiy jarayonlarni o’rganadi. shundan xulosa qilishimiz mumkinki, psixologiya fanining predmetini - shaxsning psixikasi va uning psixologik xususiyatlari tashkil qiladi. psixologiya so’zining lug’aviy ma'nosi grekcha psyuxe - jon, ruh, logos - fan, ta'limot degan ma'noni anglatadi. psixologiya fan sifatida …
2 / 301
kayfiyat ishonuvchanlik shubhalnuvchanlik apatiya tushkunlik va boshqalar sezgi idrok xotira xayol tafakkur nutq diqqat hissiy-irodaviy psixikaning paydo bo’lishining asosiy shakllari va ularning o’zaro bog’liqligi. bilish jarayonlar shaxs xususiyatlari holatlar iroda hissiyot shunga muvofiq bir qator olimlar tomonidan psixikaga ta'riflar berilib, uning mazmun mohiyati ochib berilgan. jumladan, professor m.g.davletshin fikricha, psixika deganda - oliy darajadagi materiyaning (miyaning) xususiyati tushunilib, u ob'ektiv borliqni aks ettirilishida namoyon bo’ladi, sub'ekt faoliyatini ma'lum maqsad asosida yo’naltiradi hamda xulq-atvor negizida shakllanadi, professor v.m.karimova fikricha psixika - inson ruhiyatining shunday holatiki, u tashqi olamni (ichki ruhiy olamni) ongli tarzda aks ettirishimizni, ya'ni bilishimiz, anglashimizni ta'minlaydi. psixika bu aks ettirishdir. jonli va jonsiz tabiatda aks ettirishning o’ziga xos usullari mavjud. aks ettirish jarayonini quyidagicha ifodalash mumkin. psixikaning asosiy funktsiyalari aks ettirish hulq va faoliyat nazorati jonsiz materiya uchun aks ettirishning mexanik, kimyoviy va fizik turlari xosdir. masalan, ko’zguning aks ettirishi, suvdagi ta'sir va boshqalar. jonli materiya uchun aks …
3 / 301
sh miya tashkil etadi. ammo insonlar miyasi hayvonlar miyasiga qaraganda qancha murakkabroq tuzilgan bo’ladi. odam miyasi hajmi jihatidan ham katta. agar maymun miyasining og’irligi 400-500 g bo’lsa, odam miyasining og’irligi o’rta hisobda 1400 g dir. miya funksiyasi organizm hayotida shunchalik murakkabki, buni biz miya butun gavda og’irligining 2 foizini tashkil qilishidan va organizmga kiradigan kislorodning 18 foizidan ortiqrog’ini ishlashidan ham ko’rishimiz mumkin. hayvon taraqqiyotining qanchalik yuqoriroq bosqichida tursa, uning tanasiga nisbatan miyasi shunchalik og’irroq bo’lib boraveradi. miyaning tanaga bo’lgan nisbati: kit miyasining tanasiga nisbati file_0.unknown thumbnail_0.wmf 20000 1 , fil miyasining tanasiga nisbati file_1.unknown thumbnail_1.wmf 400 1 , maymun miyasining tanasiga nisbati file_2.unknown thumbnail_2.wmf 100 1 , odam miyasining tanasiga nisbati file_3.unknown thumbnail_3.wmf 46 1 . ayniqsa, bosh miya katta yarim sharlari kishi organizmi hayotida muhim ahamiyatga ega. odamda o’rtacha 14-15 milliard neyrondan iborat. eng muhim rolni miya po’stining peshona qismi o’ynaydi. hayvon taraqqiyotining yuqoriroq bosqichiga qanchalik ko’tarilsa, miya yarim …
4 / 301
eevning miyasi 1751 g, anatol fransisning miyasi 1017 g bo’lgan. odamning bosh miyasi kishi psixikasining o’ziga xos takrorlanmas, murakkab organi hisoblanib, u katta yarim sharlar, miyacha, oraliq miya, o’rta miya va uzunchoq miyadan iborat. bosh miya orqa miya bilan markaziy nerv tuzilmasini tashkil qilib, odam organizmidagi barcha organlarning o’zaro faoliyati va bir-biri bilan bog’lanishini hamda uning tashqi muhit bilan bo’ladigan aloqasini ta'minlaydi. psixik faoliyatlarning ko’pgina qismi bir necha qator bo’lib, joylashgan nihoyatda ko’p nerv hujayralaridan (15 milliarddan ko’p) tashkil topgan, kulrang modda qatlamidan iborat bo’lgan bosh miya katta yarim sharlari qobiq ining faoliyati bilan bog’liqdir. nerv tizimi nerv to’qimasidan tashkil topgan bo’lib, u o’z navbatida nerv hujayralaridan iborat. har bir nerv hujayrasi, ya'ni neyron yadrosi bo’lgan juda ko’p tarmoqlangan kalta o’simtalar - dendritlar va bitta uzun o’simta - aksondan iborat hujayradan tashkil topgan. turli nerv hujayralarining tutashgan joyi sinaps deyiladi va u bir neyrondan boshqasiga impulslarni o’tkazish (to’xtatish yoki ushlab …
5 / 301
r harakatlarning gavda va qo’l-oyoqlar muskullarning, shuningdek bir qator fiziologik jarayonlarning tomirlarni harakatlantiruvchi, teri ajratuvchi va boshqa markazlar joylashgan. bosh miya qutida joylashgan bo’lib, orqa miyaning ustida joylashganga o’xshaydi. bosh miyada uzunchoq miya, orqa miya, o’rta miya, oraliq miya va oldingi miya farqlanadi. orqa miya, varoliy ko’prigi va miyachadan iborat bo’lib, uzunchoq miya bilan birgalikda miya sopini tashkil qiladi. miya sopi orqa miyani davomidek tutashgan.uzunchoq miya orqali orqa miyadan bosh miyaning yuqori bo’limlariga impulslar o’tadi va orqaga qaytadi. uzunchoq miyaning yadrolari murakkab refleks aktlarida ishtirok etadi; so’rish, chaynash, so’lak ajratish va hokazo. miyacha tana harakatlarini muvofiqlashtirishda ishtirok etadi. o’rta miya-to’rt tepalik qizil yadro muskul tonusining me'yoriy taqsimlanishini, tovush va yorug’lik qo’zg’atuvchilarini hamda og’irlik kuchiga nisbatan tananing to’g’ri joylashishini idora etadi. oraliq miyada sezuvchanlikning oraliq markazlari mujassamlashgan. oldingi miya va uni qoplab turgan po’stloq bosh miyaning oliy qismlarini tashkil etadi. oldingi miya bosh miyaning eng katta qismini deyarli 80 foizini tashkil …
6 / 301
da yotgan qismlarini qobiq osti sohasi deyiladi. qobiq osti sohasi va qobiq osti tutamlari umumiy sezuvchanlikning differensiyalashgan markazlari hisoblanadi. bu soha bizning emosiyalarimiz va instinktlarimiz bilan bog’langan. periferik nerv tizim markaziy nerv tizimi bilan ajralmas yaxlitlikni tashkil etadi. periferik nerv tizimi markaziy nerv tizimidan chiqib, tarmoqlanib, shu bilan birga butun organizmni markaziy nerv tizimi bilan bog’lovchi nervlardan tashkil topadi. bosh miyadan 12 juft, orqa miyadan esa 31 juft nervlar chiqadi. periferik nervlarning ikki turi: sezuvchi va harakat nervlari farqlanadi. sezuvchi nervlar nerv uchlaridagi tuzilmalarda ta'sirlovchilar tufayli hosil bo’lgan qo’zg’alishni markazga, ya'ni orqa miya va bosh miyaga yetkazib beradi. ushbu nervlar boshqacha qilib aytganda, qo’zg’alishni qabul qiluvchi markazga intiluvchi yoki afferent nervlar deyiladi.harkatlantiruvchi (motor) nervlar markazdan kelayotgan impulslarni muskullarga va bezlarga yetkazadi. bu nervlarni markazdan qochuvchi yoki efferent nervlar deb ham ataladi. vegetativ nerv tizimi - orqa miya bo’ylab va undan chetda joylashgan nerv tizimlari alohida tutamlar va nerv tugunlarining chigallaridan …

Want to read more?

Download all 301 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyani tanish"

274 1.bo'lim. psixologiyaga kirish psixologiyaning predmeti psixologiya haqida tushuncha inson mavjud ekan, u o’z hayotiy tajribaciga asoslanib, u yoki bu holda idrok etish, olamni anglash, narsa va hodisalarni ajratish kabi xususiyatlarga ega ekanligi haqida o’ziga o’zi hisob beradi. biz kunda qushlarning sho’x navosini, musiqa asboblarining xonishini, inson nutqini, uchib o’tayotgan samolyot shovqinini eshitamiz, atrofimizni o’rab turgan narsa, daraxt, hayvonlar, mashinalarni ko’ramiz. ularning rangi va hajmini ajrata olamiz. mazkur jarayonlar insondagi aks ettirish xususiyati bilan chambarchas bog’liq. psixologiya fanining predmetini tahlil qilishda asosiy e'tiborni quyidagilarga qaratish lozim. jumladan, shaxs haqida fikr yurituvchi fanlar sirasiga psixologiya va pedago...

This file contains 301 pages in DOC format (8.7 MB). To download "psixologiyani tanish", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyani tanish DOC 301 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
psixologiyani mao‘zi — PPTX PPTX
psixologiyani mao‘zi
3 pages 1.4 MB
psixologiyani o‘rganish — PPT PPT
psixologiyani o‘rganish
29 pages 3.4 MB
psixologiyani yaralish tarixi — PPTX PPTX
psixologiyani yaralish tarixi
8 pages 536.2 KB
psixologiyani yaralish tarixi — DOCX DOCX
psixologiyani yaralish tarixi
4 pages 17.0 KB
psixologiyani tadqiqot metodlari — DOCX DOCX
psixologiyani tadqiqot metodlari
7 pages 23.7 KB
yuridik psixologiyani darslik — PPTX PPTX
yuridik psixologiyani darslik
35 pages 809.6 KB
vatanni tanish. muhabbat hamidova — TXT TXT
vatanni tanish. muhabbat hamidova
1918 pages 1.1 MB
ko’chirmaning muallifgaplaridagi tanish belgilarining ishlatilishi — PPTX PPTX
ko’chirmaning muallifgaplaridagi tanish belgilarining ishlatilishi
12 pages 768.8 KB
o'simtalarni tanish va ularning xususiyatlari — DOCX DOCX
o'simtalarni tanish va ularning xususiyatlari
5 pages 15.9 KB
hofiz tanish buxoriyning “abdullanoma” asari — DOCX DOCX
hofiz tanish buxoriyning “abdullanoma” asari
56 pages 89.6 KB
ijtimoiy psixologiyani o'zbekistonda rivojlantirish — DOCX DOCX
ijtimoiy psixologiyani o'zbekistonda rivojlantirish
28 pages 374.4 KB
yuridik psixologiyani metodologik asoslar — PPTX PPTX
yuridik psixologiyani metodologik asoslar
19 pages 948.4 KB