tabiiy resurslarning turlari va guruhlari

DOCX 13 pages 43.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.9 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

2. tabiiy resurslarning turlari va ularning guruhlari. resurslarning “tabiat-jamiyat” tizimida tutgan o’rni va ahamiyati. tabiiy resurslar: tushunchasini ta'riflashdan oldin, bu tushunchani ko'pchilik mualliflar tomonidan turlicha talqin qilinishi haqida aytib o'tish kerak. akademik i.p.gerasimov bilan professor d.a.armond tabiiy resurslarga eng to’liq ta'rif beradilar. «tabiiy resurslar kishilar bevosita tabiatdan oladigan va ularning yashashlari uchun zarur bo’lgan xilma-xil vositalardir». iqtisodiy geograf pofessor y.g.saushkin elektr energiya olish, oziq-ovqat maxsulotlarini ishlab chiqarish uchun foydalanishi mumkin bo’lgan komponentlarni va sanoat uchun xom-ashyoni tabiiy resurslarga kiritadi. yana bir geografik a.a.mints bu haqda boshqacharoq fikr bildiradi. u tabiiy resurslardan foydalanish formalari va yo'nalishlariga qarab, ularni iqtisodiy jihatdan klassifikatsiya qilishni birinchi o'ringa qo’yadi. bu klassifikatsiyada tabiiy resurslar moddiy ishlab chiqarishning asosiy sektorlaridan ishlab chiqarishdan tashqari sferada foydalanishga qarab gruppalarga ajratilgan. tabiiy resurslarni yana shu tariqa klassifikatsiya qilish k.marks asarlarida uchraydi. shunday qilib tabiiy resurslar kishilarning yashashi uchun zarur manbalari va mehnat vositalari manblariga bo'linadi. mukammalroq klasifikatsiya qilinganda tabiiy resurslar …

2 / 13

vositalari orqali ta'sir etadi. tabiiy resurslar - ovqatga ishlatiladigan yovvoyi o’simliklar va hayvonlar, kishilar ichadigan va boshqa ko'p maqsadlarda foydalanadigan suvlar, metallar olinadigan rudalar, uylar quriladigan yogoch taxtalar, energiya va yoqilg'i manbalari bo’lgan kumir, neft, tabiiy gazlardir. tabiiy resurslardan to'g'ri foydalanish va ularni muhofaza qilish uchun klasifikatsiya qilish zarur. tabiiy resurslar ikki turga bulinadi: tugaydigan va tugamaydigan resurslarga. tugaydigan resurslar o'z navbatida 2 gruppaga bo'linadi - tiklanadigan va tiklanmaydigan. tiklanmaydigan tabiiy resurslar yoki foydalanayotgan darajadan yuz ming marta va million - million marta sekin tiklanadigan tabiiy resurslar birinchi gruppaga kiradi. butunlay yo'q bolib ketadigan va juda kamayib qoladigan yer osti boyliklari, foydali qazilmalar shular jumlasidandir. demak, bunday resurslarni tiklab bo'lmas ekan, mineral resurslardan ratsional foydalanish ularni tejab-tergab ishlatish va qazib olayotganda xo'jalikning boshqa sohalariga, chunonchi yerlarga zarar etkazishga yo'l qo'ymaslik kerak. havo, suv resurslari, energiya (quyosh energiyasi, yadro, geotermal, shamol, tcf iqin energiyalari) er osti qazilmalari (ko’mir, neft, gaz, ruda …

3 / 13

masalan, otib tashlangan hayvonlarning qaytadan paydo bo'lishi uchun bir yil yoki bir necha yil kerak. daraxtni kesib tashlagan o'rmon kamida 60 yildan keyin qayta tiklanishi mumkin. tarkibi o'zgargan tuproqning yaxshilanishi uchun esa bir necha ming yil vaqt kerak. shuning uchun ham tabiiy resurslarni ishlatish sur'atiga to'g'ri kelishi kerak. tiklanadigan tabiiy resurslarga zaruriy sharoit yaratib berilsa kishilarga abadiy xizmat qilish mumkin. tugamaydigan tabiiy resurslarga - suv, iqlim va kosmik resurslar kiradi. suv resurslari- suv barcha jismlar orasida eng ajoyibdir. suv tabiatda uchta fizik holatda: qattiq, suyuq va bug'simon holatda uchraydi. dunyodagi suvlarning 92-94 % okeanlardadir. bevosita foydalanishga yaroqli suv barcha suv zahirasining 1% iga ham etmaydi. biroq bitmas tuganmas hisoblangan dengiz suvlari ham o'ta ifloslanishi xavfi ostida turibdi. chuchuk suv esa miqdor jihatidan tugaydigan resurs hisoblanadi, chunki kishilarga ishlatish uchun yaroqli suv kerak. yer sharining ko'pgina joylarida suvdan noratsional foydalanishi, daryolarning sayozlanib qolishi va boshqalar oqibatida chuchuk suv miqdori keskin kamaymoqda. …

4 / 13

yotgan gazlar sabab bo'lmoqda, bu esa inson organizmi uchun zararlidir. 3. tabiat-jamiyat o’rtasidagi ekologik-iqtisodiy aloqalar va munosabatlarni takomillashtirish, ishlab chiqarish va ijtimoiy tizimlar hamda tarmoqlararo iqtisodiy aloqalar samaradorligini oshirish muammolari. tabiat va jamiyat o`rtasidagi o`zaro ta’sirlar natijasida turli ijtimoiy munosabatlar paydo bo`ladi. ushbu sohada ijtimoiy munosabatlarni biz ijtimoiy ekologik munosabatlar deb ataymiz. shuni alohida ta'kidlash kyerakki, ijtimoiy ekologik munosabatlarning shakli, mazmuni jihatdan turli tuman bo`lib, ushbu munosabatlarni tartibga solishda kеng qamrovli chora-tadbirlari amalga oshirilishini taqozo etadi. ijtimoiy ekologik munosabatlarning yo`nalishlarni ilmiy jihatdan asoslangan holda oqilona aniqlash o`z navbatida , ushbu munosabatlarni tartibga solish huquqiy mеxanizmni ixchamlashtiradi va amalga oshirishga yordam byeradi. bugungi kunda tabiat-jamiyat tizimidagi ijtimoiy munosabatlar uchta qo`yidagi asosiy yo`nalishlarda paydo bo`ladi: 1. atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish bilan bog`liq ekologik huquqiy munosabatlar; 2. tabiiy resurslardan oqilona foydalanish bilan bog`liq ekologik huquqiy munosabatlar; 3. aholining ekologik havfsizligini ta’minlash bog`liq ekologik huquqiy munosabatlar; atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish - jamiyatda …

5 / 13

si hamda atmosfera havosidan foydalanishga qaratilgan ilmiy jihatdan davlat dastur va rejalari, qonunchilik hujjatlari qoida-talablari yig`indisidan iboratdir. tabiiy resurslardan foydalanish bilan bog`liq umummajburiy qonunchilik hujjatlari qoida- talablari foydalanish ahamiyatidagi, ijtimoiy ekologik munosabatlarni tartibga soladi. aholining ekologik havfsizligini ta’minlash - antropogen ta’sirlar natijasida paydo bo`ladigan ekologik vaziyati va ofati mintaqalarida barqaror tabiiy muhitni saqlash, aholining hayoti va sog`lig`iga ta’sir ko`rsatuvchi ekologik havfli va zararli ta’sirlarni oldini olish bilan bog`liq keng qamrovli chora-tadbirlar tizimidan iborat. ekologik havfsizlik o`n yillar davomida respublikamiz hududida tabiiy resurslardan oqilona foydalanmaslik va tabiatni muhofaza qilish qoida talablariga amal qilmaslik sharoitida xalq xo`jaligi sohalarida olib borilgan ishlab chiqarish jarayoni natijasida yuzaga keidi. ekologik havfsizlik- tabiat-jamiyat tizimining barqaror holati bo`lib, bunda atrof tabiiy muhit, tabiiy resurslar holati, jamiyat hayoti vainson sog`lig`ga havfli ta’sirlarni oldini olishni ko`zda tutadi. ekologik havfsizlikni ta`minlash bilan bog`liq huquqiy munosabatlar tizimi- ftrof tabiiy barqarorligi, aholining sog`lig`iga havfli ta’sir etuvchi omilarni kamaytirish, oldini olish, cheklash va …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy resurslarning turlari va guruhlari"

2. tabiiy resurslarning turlari va ularning guruhlari. resurslarning “tabiat-jamiyat” tizimida tutgan o’rni va ahamiyati. tabiiy resurslar: tushunchasini ta'riflashdan oldin, bu tushunchani ko'pchilik mualliflar tomonidan turlicha talqin qilinishi haqida aytib o'tish kerak. akademik i.p.gerasimov bilan professor d.a.armond tabiiy resurslarga eng to’liq ta'rif beradilar. «tabiiy resurslar kishilar bevosita tabiatdan oladigan va ularning yashashlari uchun zarur bo’lgan xilma-xil vositalardir». iqtisodiy geograf pofessor y.g.saushkin elektr energiya olish, oziq-ovqat maxsulotlarini ishlab chiqarish uchun foydalanishi mumkin bo’lgan komponentlarni va sanoat uchun xom-ashyoni tabiiy resurslarga kiritadi. yana bir geografik a.a.mints bu haqda boshqacharoq fikr bildiradi. u tabiiy resurslardan fo...

This file contains 13 pages in DOCX format (43.9 KB). To download "tabiiy resurslarning turlari va guruhlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy resurslarning turlari va… DOCX 13 pages Free download Telegram