mintaqavi iqtisodiyot fanining "mintaqalar aholisi va mehnat resurslari" mavzusi

PPTX 24 pages 868.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 868.5 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

презентация powerpoint qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “iqtisodiyot” kafedrasi mintaqaviy iqtisodiyot fani 2-mavzu: mintaqalar aholisi va mehnat resurslari reja: 1.o‘zbekiston mintaqalarining demografik holati. 2.aholining milliy, jinsiy va yosh tarkibi. 3.mehnat resurslari va ulardan foydalanish. 4.mintaqalarda mehnat bozori va uni tartibga solish masalalari. tayanch iboralar: mehnat resurslari, demografik holat, demografik portlash, demografik krizis, aholi, mehnat bozori, jinsiy va irqiy tarkib ҳaр бир ўлкa, ҳудуд, вилoят ёки мaмлaкaтнинг ижтимoий-иқтисoдий ривoжлaниши aввaлo, шу жoйдa яшoвчи aҳoлининг мeҳнaт фaoлиятигa бoғлиқ. мaҳaллий aҳoлининг мeҳнaт мaдaнияти, жaмoa ишлaридaги ижтимoий фaoллиги, билим вa мaлaкaлaри, oилaвий тaркиби, ёши вa жинси шу ўлкaдa иқтисoдий тaрaққиётнинг ривoжлaншидa кaттa рoл ўйнaйди 4 бoзoр мунoсaбaтлaригa ўтиш шaрoитлaридa aҳoли сoни aнчa кaмaйгaн. мдҳнинг бeлoруссия, укрaинa вa қoзoғистoн кaби мaмлaкaтлaридaн фaрқли ўлaрoқ, ўзбeкистoндa aҳoли сoни oшиб бoрмoқдa. бу eрдa туғилиш, тaбиий кўпaйишнинг нисбaтaн юқoри кoэффицeнтлaри вa ўлимнинг пaст кoэффицeнти сaқлaниб қoлмoқдa. aнъaнaвий кўп фaрзaндли oилaдaн ўртaчa фaрзaндли oилaгa ўзигa хoс йўл билaн дeмoгрaфик ўтиш …

2 / 24

iladilar, soʻngra (yoshi oʻtgach) undan chiqadilar. koʻpchilik mamlakatlarda, shu jumladan, oʻzbekistonda 16—59 yoshdagilar mehnat resurslariga kiritiladi. mehnat resurslari oʻsishi aholining koʻpayishiga bogʻliq. aholi tarkibida yoshlar qanchalik koʻp boʻlsa, mehnat resurslari shunchalik tez oʻsadi. 20-asr oxiri —21-asr boshlarida oʻzbekistonda mehnat resurslari har yili 320—350 ming kishi atrofida koʻpay-ib bordi. ularning asosiy qismini mehnat yoshiga qadam qoʻyganlar tashkil etadi. mehnat resurslari soni miqdoriy ifoda boʻlsa, mehnat yoshidagilarning bilim saviyasi, malakasi, kasbiy mahorati va ishbilarmonligi uning sifatini yaratadi. taʼlimtarbiya, malakani oshirish, sogʻliqni taʼminlash, uni mustahkamlash uchun sarflar inson kapitaliga investitsiya boʻlib, mehnat resurslari ni takroran yaratishga xizmat qiladi. mehnat resurslari mehnat bozori orqali taqsimlanadi. mehnat resurslari ban-dligi — mehnat yoshidagi kishilarning ish bilan taʼminlanishi, ularning tovar va xizmatlar yaratishda ishtirok etishi. mehnat resurslari tarkibidagi ishlashga talabgor boʻla turib ish topa olmaganlar ishsizlar hisoblanadi. statistika agentligining dastlabki ma’lumotlariga ko‘ra, hududlar kesimida mehnat resurslari soni bo‘yicha samarqand viloyati yetakchilik qilmoqda – 2 160,4 ming kishi. …

3 / 24

ojlanishida uning milliy, yosh-jinsiy tarkibi alohida o‘rin egallaydi. respublikada 130 dan ortiq millat va elat vakillari istiqomat etishadi. jumladan, respublikaning tub joy aholisiga o‘zbeklar, qozoqlar, tojiklar, qirg‘izlar va qoraqalpoqlar kiradi. o‘zbeklar barcha viloyatlarda, obikor erlarda yashashadi. qozoqlar asosan qozog‘iston bilan bo‘lgan chegara tumanlarida, xususan, qoraqalpog‘iston respublikasida, buxoro, navoiy, toshkent, sirdaryo viloyatlarining ayrim tumanlarida istiqomat qiladi. tojiklar esa, namangan, buxoro, samarqand, surxondaryo va sirdaryo viloyatlarida, qoraqalpoqlar azaldan amudaryo vaorol dengizi atrofidagi hududlarda yashab kelishadi. o‘zbekiston aholisi ko‘p millatliligi bilan ajralib turadi. uning tarkibini 100 dan orti millat va elatlar vakillari tashkil etadi. oktabr to‘ntarishiga qadar aholi ro‘yxatlari o‘tkazilmaganligi bois o‘zbekiston aholisining u davrdagi milliy tarkibi xaqida aniq ma’lumotlar uchramaydi. avvalo, aholining milliy tarkibini kuzatilganda uydagi holat ko‘zga tashlanadi: yillar davomida o‘zbekistonda yashagan barcha millatlar garchi son jiatdan ancha ko‘paygan bo‘lsalar-da, mahalliy tub millatlar aholi tarkibida salmoqli o‘rinni egallaydilar. aholi va u bilan bog‘liq muammolarni hal etishda hisobga olinishi muhim bo‘lgan jihatlardan …

4 / 24

tish muhim ahamiyat kasb etadi. demografik va iqtisodiy statistika xilma-xil ijtimoiy-iqtisodiy tadbirlar bilan qamrab olinadigan aholi yosh guruhlarini ajratadi. masalan, 0-2 yoshdagi yasli yoshidagi bolalar, 3-6 yoshdagilar – maktabgacha yoshdagi bolalar, 6(7)-15(17) yoshdagilar esa maktab yoshidagi bolalar va x.k. iqtisodiy nuqtai nazardan mehnat qilish qobiliyati bo‘yicha aholini quyidagi guruhlarga ajratilishi mumkin. mehnatga yaroqli yoshgacha; mehnatga yaroqli yoshdagi; mehnatga yaroqli yoshdan keyingi. o‘zbekiston bugungi kunda aholining qulay yosh tarkibiga ega bo‘lib, bu jihat uning samarali ijtimoiy iqtisodiy taraqqiyotida muhim mezon bo‘lib xizmat qiladi mehnat bozori bozor infratuzilmasida ishchi kuchini yollash va undan foydalanish bo‘yicha ijtimoiy-iqtisodiy va mehnat munosabatlari majmui bo‘lib, mehnatga bo‘lgan talab va taklifda o‘z ifodasini topadi. ma’lumki, mehnat bozorida uchta sub’ekt faoliyat ko‘rsatadi: ish beruvchi, yollanma ishchi va davlat. agrar mehnat uzoq vaqt rejalashtirilgan iqtisodiyot sharoitida amalga oshirilishi natijasida qoloq professional iqtisodiyot, past mehnat unumdorligi hamda ishchi kuchiga bo‘lgan talab va taklifning muvozanatsizligi oqibatilari girdobida bo‘lishi mehnat motivatsiyasi pasayib …

5 / 24

hajmi mehnat resurslariga bo‘lgan talab va ularning bahosiga bog‘liq. taklif esa, asosan, demografik xususiyatlarga asosan belgilanadi. mehnat bozorning asosiy ko‘rsatkichlaridan biri raqobat quyidagicha belgilanishi mumkin: agrar talab va taklifning solishtirilish jarayonida taklif talabdan ko‘proq bo‘lsa, demak, raqobat mavjud bo‘ladi. uni ta’minlash uchun esa, birinchi navbatda tovar ishlab chiqaruvchilarda erkinlik bo‘lishi lozim. tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, respublikadagi past darajali mehnat ta’minotiga ega bo‘lgan xo‘jaliklarda mehnat natijalari erkinligining yo‘qligi past daromad olinishiga sabab bo‘ldi. bu esa ularga ishchi kuchini takror ishlab chiqarish imkoniyatini bermaydi. ayni shu sabablarga ko‘ra, ushbu xo‘jaliklarda ishchi kuchi tanqisligi sun’iy yo‘l orqali paydo bo‘ladi. ishchi kuchi bilan yuqori darajada ta’minlangan xo‘jaliklarga xos bo‘lgan daromad olish tendensiyalari ayni ishchi kuchi bilan past darajada ta’minlangan xo‘jaliklarga xos bo‘lgan tendensiyalar bilan bir xil, faqat ikkinchi holatda ishchi kuchi ta’minoti bahosi va talabi ko‘payishiga imkoniyat bo‘lmaydi. shuning uchun ham, bunday xo‘jaliklarda ishchi kuchining ortiqchaligi yoki yashirin ishsizlik mavjud. mehnat bozori shakllanishining asosiy iqtisodiy …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mintaqavi iqtisodiyot fanining "mintaqalar aholisi va mehnat resurslari" mavzusi"

презентация powerpoint qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “iqtisodiyot” kafedrasi mintaqaviy iqtisodiyot fani 2-mavzu: mintaqalar aholisi va mehnat resurslari reja: 1.o‘zbekiston mintaqalarining demografik holati. 2.aholining milliy, jinsiy va yosh tarkibi. 3.mehnat resurslari va ulardan foydalanish. 4.mintaqalarda mehnat bozori va uni tartibga solish masalalari. tayanch iboralar: mehnat resurslari, demografik holat, demografik portlash, demografik krizis, aholi, mehnat bozori, jinsiy va irqiy tarkib ҳaр бир ўлкa, ҳудуд, вилoят ёки мaмлaкaтнинг ижтимoий-иқтисoдий ривoжлaниши aввaлo, шу жoйдa яшoвчи aҳoлининг мeҳнaт фaoлиятигa бoғлиқ. мaҳaллий aҳoлининг мeҳнaт мaдaнияти, жaмoa ишлaридaги ижтимoий фaoллиги, билим вa мaлaкaлaри, oилaвий тaркиби, ёши вa жинси шу ўлкaдa иқтисoди...

This file contains 24 pages in PPTX format (868.5 KB). To download "mintaqavi iqtisodiyot fanining "mintaqalar aholisi va mehnat resurslari" mavzusi", click the Telegram button on the left.

Tags: mintaqavi iqtisodiyot fanining … PPTX 24 pages Free download Telegram