nutqning rivojlanishi

DOC 7 pages 102.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 102.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

10-mavzu. maktabgacha yosh davrdagi bolalarda nutqning rivojlanishi. 10-theme: development of speech at the period of kindertarden. reja: plan: 1. bog‘cha yoshidagi bolalarida nutqning psixofiziologiyasi. psychophysiology of speech at the time of kindergarten 2. bog‘cha yoshidagi bolalarida nutqning rivojlanish bosqichlari va qonuniyatlari. legitimacy of development of speech at the period of kindertarden 3. nutqning rivojlanishida kattalarning o’rni. so‘z boyligining ortib borishida tashqi muhitng tutgan o‘rni. ikkinchi tilga o‘rgatish masalasi. role of adults for development of speech. theory of learning other second language 4. tarbiyachi nutqiga qo‘yiladigan talablar. . bola xorijiy tillarni idrok etishi. requirements for the kindergartener’s speech. children how can learn foreign language tayanch iboralar.so‘z zaxirasi, egostentrik, ta’lim-tarbiya, birinchi davr, ikkinchi davr, tovushlarning idrok qilinishi, undalma nutq, nutq shakli, sheva va mazmunsiz so’zlar. keywords: stock of word, egocentric, upbringing, first period, second period, perceiving sounds, appeal speech, form of speech, dialect and meaningless words. 1. bog‘cha yoshidagi bolalarida nutqning psixofiziologiyasi. …

2 / 7

yatiga, ma’naviyatiga bog‘liqdir. bir xil oilalarda bola nutqining o‘sishi bilan maxsus ravishda shug‘ullaniladi. boshqa bir oilalarda esa bola nutqining o‘sishi bilan mutlaqo shug‘ullanmaydilar. ana shuning natijasida bog‘cha yoshidagi bolalar so‘z zaxirasi o‘rtasida sezilarli farq yuzaga keladi. agar ilk yoshdagi bolalarning nutqi asosan ular ayni shu chog‘da idrok qilib to’rgan narsalar va harakatlar bilan bog‘liq bo‘lsa, bog‘cha yoshidagi bolalarning nutqi hozir idrok qilib to’rgan narsalardan tashqari ilgari idrok qilingan narsalar hamda xayol iy narsalar bilan ham bog‘liq bo‘ladi. shuning uchun bolalar katta kishilar aytib yoki o‘qib bergan ertaklarni izchil ravishda qayta aytib bera oladilar. bu yoshda bolalar nutqni juda tez egallaydilar. shuning uchun ular o‘z ona tillarining grammatik tuzilishini ham faqat og‘zaki tarzda o‘zlashtiradilar. bolalarning o‘z ona tillari grammatikasining ayrim tomonlarini o‘zlashtirishlari maktab bolalarining o‘zlashtirishlaridan batamom farq qiladi. bola yoshi 1 yosh 2 yosh 3 yosh 4-5 yosh 6-7 yosh so‘z boyligi 8-12 25-400 1200 1300 2500 3000 4000 5000 bog‘cha …

3 / 7

o‘zlaganlarida, «bunaqa deb bo‘lmaydi» deb ularning nutqlarini to‘g‘rilaydigan bo‘ladilar.otlardan so‘ng bolalar so‘z turkumlaridan fe’llarni va sifatlarni o‘zlashtira boshlaydilar. fe’llarning shaxs qo‘shimchalarini osonlik bilan egallasalar ham, lekin fe’llarning zamonga qarab o‘zgarishini o‘zlashtira olmaydilar. kichik guruh bolalarida turmush tajribasi juda oz bo‘lganligi tufayli ularda o‘tgan va kelasi zamon tushunchalar hali shakllanmagan bo‘ladi. shuning uchun ular o‘z nutqlarida fe’llarning zamon qo‘shimchalarini almashtirib yuboradilar. o‘rta va katta guruh bolalari fe’lning zamonga qarab o‘zgarib borishini to‘g‘ri ishlatadigan bo‘ladilar.nutq faqat boshqa odamlar bilan amalga oshiriladigan aloqa vositagina bo‘lib qolmay, balki u bolalar uchun xulq-atvorni boshqarish vositasi hamdir. turli yoshdagi bog‘cha bolalari o‘z xulq-atvorlarini, ya’ni ma’lum ijtimoiy sharoitda o‘zlarini qanday tutishlarini tafakkur orqali o‘ylab idora qiladilar. bunda nutq birinchi darajali ahamiyatga egadir. shunday qilib asosiy aloqa vositasi bo‘lgan nutq bola psixikasining taraqqiyotida benihoya katta rol o‘ynaydi. bog‘chada va oilada to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilgan ta’lim – tarbiya va xususan, bog‘chada ona tilidan o‘tkaziladigan maxsus mashg‘ulotlar tufayli bola nutqini normal …

4 / 7

. bunday nutqni “situativ nutq” deb ataladi. chunki bunday chala – chulpa nutqning ma’nosini bolaga eng yaqin odamgina, ya’ni uning onassi yoki dadasigina tushuntirib bera oladi. bola nutqining taraqqiyotidagi bu davrning xarakterli belgisi shundan iboratki, bola aytib bera oladigan so‘zlar miqdori juda kam bo‘ladi. chunki uning aktiv lug‘ati juda sekinlik bilan boyib boradi. bola kishilar nutqini tushunish qobiliyatining o‘chishi yo‘lidan boradi. bola o‘ziga qarata aytilgan so‘zlarni yaxshiroq tushunadigan bo‘ladi, ya’ni uning passiv lug‘ati boyib boradi, lekin gapira olmaydi, boshqalarning so‘zlarini kuo‘proq eshitadi va nutq materiallarini singdirib borib shu materiallardan keyinchalik o‘z nutqida foydalanadi. madomiki, shunday ekan pedagog – tarbiyachining vazifasi bolalar idrok qiladigan nutq materiallarining mumkin qadar boy rang – barang va to‘g‘ri bo‘lishga g‘amxo‘rlik qilishdir. nutqning o‘sishidagi ikkinchi davr odatda bola bir yarim yoshga to‘lgandan keyin boshlanadi. bu davr asosan aktiv lug‘atning tez o‘sishi bilan xarakterlanadi. bola aytadigan so‘zlarning miqdori birdaniga ortib ketadi. bolaning katta odamlar nutqiga taqlid qilishi …

5 / 7

lan uning nomi ya’ni so‘z o‘rtasida yangi assotsiatsialar paydo bo‘ladi. birinchi va ikkinchi signallar sistemalarining o‘zaro bog‘lanishalri tobora mustahkamlanib boradi bog‘chaga tarbiya yoshida bola nutqining grammatik tomoni ancha o‘zgaradi. dastlabki paytlarda narsalarning nomini bildiradigan otlar ko‘proq ishlatiladi. bola ikki yoshga to‘lish olidan ish – xaraktatning nomini bildiruvchi fe’llarni ham to‘g‘ri ishlata boshlaydi. ikki yoshga to‘lib uch yoshga qadam qo‘yganida esa bola fazoviy munosabatlarni bildiradigan ba’zi bir ravishlarni, masalan: “orqada”, “yuqorida”, “pastda” degan so‘zlarni bilib ishlatadigan bo‘ladi. bola ikki yoshga to‘lganda tili ancha rosa chiqib uning nutqida bosh va ergash gapdan to’zilgan dastlabki qo‘shma gaplar ham paydo bo‘la boshlaydi. lekin bog‘chaga tarbiya yoshidagi bolalarning gaplaridagi so‘zlarning grammatik jihatidan bog‘lanishi ancha noaniq bo‘ladi. biroq, grammatik formalarni shu tariqa bilishga intilish bola nutqining o‘sishida sifat jihatidan yangi bosqich hisoblanadi. bog‘chagacha tarbiya yoshining oxirigacha borib tevarak atrofdagilarning nutqini tobora mukammalroq tushunadigan bo‘ladi. katta yoshli kishilarning aytib bergan hikoyalarini kichik she’rlarni, ashula va ertaklarni jon …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning rivojlanishi"

10-mavzu. maktabgacha yosh davrdagi bolalarda nutqning rivojlanishi. 10-theme: development of speech at the period of kindertarden. reja: plan: 1. bog‘cha yoshidagi bolalarida nutqning psixofiziologiyasi. psychophysiology of speech at the time of kindergarten 2. bog‘cha yoshidagi bolalarida nutqning rivojlanish bosqichlari va qonuniyatlari. legitimacy of development of speech at the period of kindertarden 3. nutqning rivojlanishida kattalarning o’rni. so‘z boyligining ortib borishida tashqi muhitng tutgan o‘rni. ikkinchi tilga o‘rgatish masalasi. role of adults for development of speech. theory of learning other second language 4. tarbiyachi nutqiga qo‘yiladigan talablar. . bola xorijiy tillarni idrok etishi. requirements for the kindergartener’s speech. children how can learn foreign lang...

This file contains 7 pages in DOC format (102.5 KB). To download "nutqning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning rivojlanishi DOC 7 pages Free download Telegram