erkin iqtisodiy hududlar va investitsiyalar

DOC 11 pages 99.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 99.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

. iqtisodiyotga investitsiyalarni jalb etishda erkin iqtisodiy hududlarning o’rni reja: 6.1. erkin iqtisodiy hududlarning mohiyati hamda ular rivojlanishining bosqichlari va asoslari. 6.2. erkin iqtisodiy hududlarni tashkil etish maqsadlari, obyektiv zarurligi va tasniflanishi. 6.3. rivojlangan davlatlarda erkin iqtisodiy hududlar barpo etilishi va rivojlanishi hamda ularning iqtisodiyotni rivojlantirishga ta’siri. 6.4. erkin iqtisodiy hududlarning investitsiyalarni jalb etishdagi ahamiyati. erkin iqtisodiy hududlarning turlari va ularga jalb etilgan investitsiyalarga nisbatan turli imtiyoz va rag’batlarning qo’llanilishi. 6.5. o’zbekiston respublikasida erkin iqtisodiy hududlarni tashkil etishning tashkiliy-huquqiy asoslari. o’zbekiston respublikasida erkin iqtisodiy hududlarga jalb etiluvchi investitsiyalarning asosiy yo’nalishlari va samaralari. tayanch iboralar: erkin iqtisodiy hudud, bojxona boji, ilmiy texnologik zona, soliq imtiyozlari. 6.1. erkin iqtisodiy hududlarning mohiyati hamda ular rivojlanishining bosqichlari va asoslari iqtisodchi-olimlar tomonidan erkin iqtisodiy hudud tushunchasining mazmuni va mohiyati xususida turli fikrlar mavjud. hozirgi kungacha iqtisodiy adabiyotlarda eihlarga 30 xilga yaqin ta’rif berilmoqda. chunki, na xorijiy adabiyotlarda, na mahalliy adabiyotlarda eihning ko’pchilik tomonidan qabul qilingan …

2 / 11

ifatida qaralib, u bojxona tekshiruvidan va soliqlaridan ozod etiladi» . bizning fikrimizcha, bu ta’rifda turli xildagi eihlarning asosiy xususiyatlari yoritib o’tilgan, lekin bu faqat tovarlarni hududga olib kirish va olib chiqib ketishga nisbatan to’g’ridir. ushbu tushunchadan ko’rinib turibdiki, eih tom ma’noda erkin emas, balki nisbatan erkin hududdir. bu hududga olib kirilgan tovarlar bojxona to’lovlaridan, import solig’i va import nazarotilardan ozod etilgani uchun ham bu hudud erkin iqtisodiy xudud, deb ataladi. bu shuni anglatadiki, eihga xorijdan olib kelingan tovarlar qabul qiluvchi davlatga olib kelingan, deb e’lon qilinmaydi. shu bilan birga, qonunlar tovar egalarini va sarmoyachilarni mavjud iqtisodiy huquqiy tartibotdan ozod qilmaydi, balki uni engillashtiradi. eihlarning mamlakat iqtisodiyotida muhim rol o’ynashini hisobga olgan holda o’zbekistonda ham « maxsus iqtisodiy zonalar to’g’risida»gi qonun qabul qilingan. unga ko’ra maxsus iqtisodiy zona – tegishli hududni jadal ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish uchun mamlakat va chet el kapitalini, istiqbolli texnologiya va boshqaruv tajribasini jalb etish maqsadida tuziladigan, aniq belgilangan …

3 / 11

muhitini yaratish uchun hamda ishlab chiqarishni, savdo-sotiqni, ilmiy faoliyatni rag’batlantiruvchi omil, mexanizm», deb biladilar . iqtisodiy lug’atlarda eihning xorij investitsiyalarining kirib kelishini rag’batlantirishiga urg’u berilgan. u yerda yozilishicha: «erkin iqtisodiy hudud – xorij kapitali ishtirokidagi faoliyatni rag’batlantiruvchi, imtiyozli valyuta- moliyaviy va anchayin qulay soliq rejimlariga ega bo’lgan hududdir» . biroq, professor e.avdokushenning fikriga ko’ra, mamlakat xorij investitsiyalariga butunlikcha yo’l ochib berishni istamagan holda, balki investitsiyalarni ma’lum bir hududga yoki sohaga yo’naltirish niyatida, mamlakatning ba’zi yerlarida eihlarni tashkil qiladi. uning qayd etishicha, so’ngi paytlarda davlatlar o’rtasida boshqa mamlakatlardan investitsiyalarni jalb qilish uchun yaratib berilayotgan shart-sharoitlar, imtiyozlar borasida kuchli raqobat bormoqda. demak, bundan xulosa qilsak, bu kurashda eih «jahon xo’jaligi miqyosida ko’chib yurgan kapitallar uchun o’ziga xos qopqon» , deb hisoblasa bo’ladi. iqtisodiy ilmiy adabiyotlarda, ko’pincha, eihga investorlarni nima jalb qilishi yuzasidan baxs yuritiladi. ba’zi bir olimlar, bu masalaning echimi, faqatgina qulay rejim, xo’jalik yuritishning maxsus sharoiti, deb hisoblaydilar. xususan, ya.druzik ko’rsatishicha, …

4 / 11

bo’ladi» . ushbu masala bo’yicha muallif professor k.semenov fikriga qo’shiladi, uning yozishicha, «...erkin iqtisodiy hududning davlatga nisbatan bo’lgan mustaqilligi absolyut emas, balki nisbiydir...» va «...eihdagi qonun mahsulot egalari va investorlarni mavjud iqtisodiy huquqiy tartibotdan butkul ozod etmaydi, balki uni engillashtiradi. bu hudud, unga olib kirilgan tovarlarga turli boj va soliqlar to’lanmasligi yuzasidan erkindir» . o’zbekistonda erkin iqtisodiy hududlarga investitsiyalarni jalb qilishni faollashtirish bo’yicha ilmiy-tadqiqotlar olib borgan m.raimjonova eihni quyidagicha ta’riflagan: «mamlakat hududida maxsus iqtisodiy rejim va ma’muriy boshqaruvga ega bo’lgan, davlat aralashuvi kamaytirilgan va ayni vaqtda uning nazoratidan butkul ozod etilmagan, balki xo’jalik yurituvchi subyektlar faoliyat yuritishi uchun mamlakatning boshqa hududlarida amal qilmaydigan imtiyoz va rag’batlantirishlar beriladigan hudud – erkin iqtisodiy hudud, deb tushuniladi» . iqtisodiy adabiyotda turli xildagi hududlarning mohiyatini yoritishda «erkin iqtisodiy hudud» terminidan foydalaniladi. biroq, bu termin uning mohiyatini to’liq ifoda eta olmaydi. bunda qo’llaniladigan iqtisodiy qoidalar, maxsus ma’muriy tartib, shu hududda faoliyat yuritadigan tadbirkorlarni aniq belgilangan …

5 / 11

’lumki, eiz turli maqsadlarga erishish uchun tashkil etiladi birinchidan, eiz tashkil etishdan maqsad milliy iqtisodiyotning xalqaro mehnat taqsimoti jarayoniga chuqur integratsiyalashuvini ta’minlash hisoblanadi. raqobatbardosh eksport mahsulotlarini ishlab chiqarish orqali valyuta tushumlarini ko’paytirishga erishiladi. agar mamlakat qandaydir sabablarga ko’ra xorijiy tadbirkorlik kapitali uchun iqtisodiyotning erkinlashuvini ta’minlay olmasa, unda erkin iqtisodiy zona tashkil etish orqali xorijiy investorlarga qulay investitsiya muhitini yaratishi mumkin. ikkinchidan, eiz birinchi navbatda import o’rnini qoplovchi mahsulot ishlab chiqarish, ichki bozorni yuqori sifatli mahsulotlar bilan to’ldirish uchun tashkil etiladi. ushbu maqsadlarga erishish uchun hududda xorijiy kapital yordamida import o’rnini qoplovchi ishlab chiqarish barpo etiladi. uchinchidan, eizni maxsus tashkil etishda xalqaro mehnat taqsimotiga tovar ishlab chiqarish tarmoqlari bilan birgalikda turizm, madaniyat va sanatoriya-kurort sohalarining integratsiyalashuvi ham ko’zda tutiladi. to’rtinchidan, eiz ishlab chiqarishga xorijiy texnologiyalar va milliy ilmiy-texnik yangiliklarini tatbiq etish orqali butun milliy iqtisodiyotda undan foydalanishni nazarda tutadi. beshinchidan, rivojlanayotgan mamlakatlar uchun malakali kadrlar tayyorlash va o’qitishni nazarda tutadi. oltinchidan, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "erkin iqtisodiy hududlar va investitsiyalar"

. iqtisodiyotga investitsiyalarni jalb etishda erkin iqtisodiy hududlarning o’rni reja: 6.1. erkin iqtisodiy hududlarning mohiyati hamda ular rivojlanishining bosqichlari va asoslari. 6.2. erkin iqtisodiy hududlarni tashkil etish maqsadlari, obyektiv zarurligi va tasniflanishi. 6.3. rivojlangan davlatlarda erkin iqtisodiy hududlar barpo etilishi va rivojlanishi hamda ularning iqtisodiyotni rivojlantirishga ta’siri. 6.4. erkin iqtisodiy hududlarning investitsiyalarni jalb etishdagi ahamiyati. erkin iqtisodiy hududlarning turlari va ularga jalb etilgan investitsiyalarga nisbatan turli imtiyoz va rag’batlarning qo’llanilishi. 6.5. o’zbekiston respublikasida erkin iqtisodiy hududlarni tashkil etishning tashkiliy-huquqiy asoslari. o’zbekiston respublikasida erkin iqtisodiy hududlarga jalb etilu...

This file contains 11 pages in DOC format (99.5 KB). To download "erkin iqtisodiy hududlar va investitsiyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: erkin iqtisodiy hududlar va inv… DOC 11 pages Free download Telegram