biologik obyektlarni tayyorlash va yetishtirish

DOCX 5 pages 17.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.5 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

2-ma’ruza: biologik obyektlarni tayyorlash va yetishtirish viruslar, bakteriyalar, zamburug‘-mikromitsetlar va makromitsetlar, protozoy organizmlari, o ‘simliklari, hayvonlar va inson hujayralari (to‘qimalari), ba’zi vazifasiga ko‘ra ularga o‘xshash moddalar (masalan, fermentlar, prostaglandinlar, lektinlar, nuklein kislotalar va hokazolar) biotexnologiyaning obyektlari hisoblanadi. demak, bu uyushgan zarra (virus)lar, hujayra (to‘qima)lar yoki ulaming metabolitlari (birlamchi, ikkilamchi) biotexnologiyaning obyekti bo‘lishi mumkin, hatto biomolekuladan biotexnologiyaning obyekti sifatida foydalanilganda uning ilk biosintezi aksariyat hollarda tegishli hujayralar bilan amalga oshiriladi. shu munosabat bilan biotexnologiyaning obyektlari yoxud mikroblarga, yoxud o‘simlik va hayvon organizmlariga taalluqli bo‘lishi mumkin. viruslar organizm hisoblanmaydi, ammo irsiyat molekulalarining mazmuni, moslashuvchanligi, o‘zgaruvchanligi va boshqa ayrim xususiyatlariga ko‘ra jonli tabiat vakillari sirasiga kiradi. biotexnologiya obyektlari g'oyat darajada rang-barang boiib, ular uyushgan zarra (virus)lardan to insongacha boigan ko'lamni o‘z ichiga oladi. viruslami jonli obyekt deb hisoblab bo‘lmaydi, avtonom yashashga kerakli komponentlari yo‘q, uni faqat xo‘jayin hujayradan olish mumkin. lekin, viruslaming rnk va dnk molekulalari borligi uchun ular o ‘z nusxalarini boshqa …

2 / 5

taalluqli mikroblar tashkil etadi. ayni vaqtda dastlabki ikki avlod faqat mikroblardan, uchinchisi esa aksariyat o‘simliklar va hayvonlardan iborat. 0 ‘simliklar orasida mikroskopik suv o‘tlari (algae), hayvonlar orasida esa - mikroskopik sodda (protozoa) mikrob hisoblanadi. eukariotlardan zamburug‘lar va ma’lum chekinishlar bilan mikroskopik zamburug'lar hamda mikroskopik suv o‘tlarining yoki zamburug'lar va sianobakteriyalaming tabiiy simbiotik uyushmasi hisoblanuvchi lishayniklar - mikroblar sirasiga kiradi. xix asming birinchi yarmida biologiyaning eng asosiy umumlashmalaridan biri - hujayralar nazariyasi (m. shleyden, t. shvann, r. virxov) ishlab chiqildi, uni hamma e’tirof etdi. aynan shu nazariya sitologiya (yunoncha cytos so‘zidan olingan bo‘lib - bo‘shliq degan ma’noni anglatadi) fanining poydevori bo‘lib hisoblanadi. biotexnologiyaning barcha obyektlari orasidan faqat viruslar, viroidlar va biomolekulalar hujayrali tuzulishga ega emas. ammo hujayralardagi viruslar o‘zlarini mavjudotlardek tutishadi - ular 16 ko‘payadi va ulaming genetik materiali asosan kelib chiqishi har qanday bo‘lgan hujayralarga xos umumiy qonunlar bo‘yicha faoliyat yuritadi. sitologik tadqiqotlaming usullari va texnikasi takomillashib borgani sari olimlar …

3 / 5

jumladan replikatsiyaga) qodir emas, ya’ni ularni yadrosiz deb atash to‘g‘ri bo‘ladi. bakteriyalar hujayrali tuzulishga ega, ularda har ikki turdagi nuklein kislotasi - rnk va dnk mavjud, ulardan dnk yolg‘iz (halqasimon) xromosoma ko‘rinishidadir. ulaming aksariyati ozuqa muhitlarda (organizmdan tashqarida) ko‘payadi, agarda bakteriyalar orasida shartsiz (obligat), mazkur alomat bo‘yicha viruslarga (xlamidiyalar, spiroplazmalar, rikketsiyalarga) yaqinlashuvchi parazitlar mavjud bo‘lsa ham, ulaming parazitligi o‘z mexanizmi bilan farq qiladi - uni hujayrali deb atash mumkin. viruslaming parazitligi genetik darajada rivojlanadi. bu demak, bakteriyalar - vazifalariga ko‘ra, shu jumladan genetik jihatdan bir-biriga bog‘liq tuzilmalardan iborat. bakteriyali hujayraning genetik tuzilmalari ioiaqonli faoliyat ko'rsatishiga qaramay, ular chegaralangan > .л.ю shaklida guruhlanmagan, shuning uchun bakteriyalar yadroluui awalgi (prokariotik) < zamburug‘lar, suv o‘tlari, o'simliklar va hayvon hujayralari haqiqiy, sitoplazmadan chegaralangan yadroga ega, shuning uchun ulami eukariotlar sirasiga kiritishadi. viruslar. mikroblar orasida viruslar hajmining g'oyatda kichikligi - ular nanometrlarda (nm) o‘lchanadi va ichki parazitlik bilan tavsiflanadi. so‘nggi alomati ulaming bakteriyalar yoki bakteriofaglar …

4 / 5

- boshlang'ich, asosiy, birinchi, tekion - mohir, usta so'zlaridan olingan) nazarda tutiladi. har bir virion sof ko'rinishda nuklein kislotasi va oqsildan tarkib topgan, ular bir-biri bilan kovalent bog'lar bilan bog‘lanmagan chinakam kristalldan iborat bo‘ladi. ,,virion“ tushunchasi tegilmagan (yunoncha intactus - tegilmagan, shikastlanmagan so'zidan), infeksiyaga yoki kasallik qo‘zg‘atishga (lotincha infectiosus - yuqumli so'zidan) qodir zarracha tushuniladi. n uklein kislotalar- viruslar irsiyati moddasidir. nuklein kislolasi turiga ko‘ra ular rnksi bor viruslarga va dnksi bor viruslarga ajraladi. rnksi bor viruslarga - o'simliklaming barcha viruslari kiridladi. dnksi bor viruslarga - bakteriofaglarning aksariyati, insnn va hayvonlarning qator viruslari kiritiladi. 18 oqsil nuklein kislotasi virusi (genom) atrofida qobiq ko'rinishida tarkib topadi va kapsid deb nomlanadi. virion shakli uning kapsidi bilan belgilanadi. kapsid nuklein kislotasi bilan birgalikda nukleokapsidni tashkil etadi. viruslaming taxminiy ro‘yxati umurtqalilar viruslarining 17 oilasini va umurtqasiz hayvonlar viruslarining 7 oilasini, bakteriyalar viruslarining 10 oilasini o‘z ichiga oladi. 0 ‘simliklar viruslarining 20 guruhi va zamburug‘ …

5 / 5

iroidlar bir zanjirli, kovalent yopiq, halqasimon, kapsidlari bo‘lmagan rnk molekulalaridan iborat. bunday rnklarda nukleotidlar soni 240-400 atrofida bo'ladi. viroidlar shakliga ko‘ra chiziqli va halqasimon bo‘lishi mumkin, ular har xil zanjirli konformatsiyani (lotincha quasi - go‘yoki, bamisoli, hatto, yaqin, konformatio - shakl, joylashish) qabul qilishga qodir bo'ladi. viroidning har bir turi, masalan, kartoshkani mittilashtiradigan viroid yoki sitrus ekinlarining viroidi tarkibida noyob, faqat uning o‘ziga xos quyi molekulali rnkning alohida turi bor. viroidlarning kattaligi 15 nm atrofida bo'ladi. xo'jayin-o’simliklaming sezgir hujayralarida ular oqsil-nuklein majmui ko'rinishida yadrochaga birlashib, vadroda to'planadi va xo'jayinning awalgi yoki faol- 19 lashtirilgan fermentlari yordamida mustaqil, yaxlit holda replikatsiya qiladi. viroidlar translatsiya qilmaydi. bu ulaming o‘zaro tarkibiy o‘xshashligi va qator viroidlarda tashabbuskor-kodonlar yo‘qligi bilan tasdiqlanadi. ayni vaqtda viroidli rnklaming sintezida rnk-polimeraza ishtirok etadi. bakteriyalar hujayra tuzilishiga ega mavjudotlar bo‘lib, ularda yadro materiali sitoplazmadan oddiy membranalar bilan ajratilmagan hamda u yoki bu asosiy oqsillar bilan bog‘lanmagan. ulardagi muntazam taqsimlanmagan ribosomali …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik obyektlarni tayyorlash va yetishtirish"

2-ma’ruza: biologik obyektlarni tayyorlash va yetishtirish viruslar, bakteriyalar, zamburug‘-mikromitsetlar va makromitsetlar, protozoy organizmlari, o ‘simliklari, hayvonlar va inson hujayralari (to‘qimalari), ba’zi vazifasiga ko‘ra ularga o‘xshash moddalar (masalan, fermentlar, prostaglandinlar, lektinlar, nuklein kislotalar va hokazolar) biotexnologiyaning obyektlari hisoblanadi. demak, bu uyushgan zarra (virus)lar, hujayra (to‘qima)lar yoki ulaming metabolitlari (birlamchi, ikkilamchi) biotexnologiyaning obyekti bo‘lishi mumkin, hatto biomolekuladan biotexnologiyaning obyekti sifatida foydalanilganda uning ilk biosintezi aksariyat hollarda tegishli hujayralar bilan amalga oshiriladi. shu munosabat bilan biotexnologiyaning obyektlari yoxud mikroblarga, yoxud o‘simlik va hayvon organizml...

This file contains 5 pages in DOCX format (17.5 KB). To download "biologik obyektlarni tayyorlash va yetishtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik obyektlarni tayyorlash… DOCX 5 pages Free download Telegram