linux server boshqaruvitari

PPTX 46 pages 943.1 KB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 943.1 KB

File type PPTX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

1-maruza: fanga kirish. asosiy tushunchalar 1.1. linux server boshqaruvi tarixi, asosiy tamoyillari operatsion tizimlar hozirgi kunga kelib foydalanuvchiga keng qulayliklar yaratib bermoqda. ularning turi, versiyalaridan qattiy nazar interfeysi sodda va tushunarli holatga keltirilgan. bu esa operatsion tizimlarni rivojlanganligi va bundan keyin ham rivojlanishi, yanada qulayliklar, tushunarli bo’lishidan darak beradi. hozirgi kunda operatsion tizimlar ochiq kodli va yopiq kodli turlarga ajratiladi. ochiq kodli operatsion tizimlarga linux, unix, dopix kabilarni misol keltirishimiz mumkin. yopiq kodli operatsion tizimga windows operatsion tizimlarini keltirishimiz mumkin. unix ot lar oilasi. unix, eng yaxshi amalga oshirilgan, multidasturli va va ko’pfoydalanuvchi oddiy opretasion tizimdir. o‘z vaqtida, u, dasturiy ta’minotni ishlab chiquvchi instrumental tizim sifatida loyihalashtirilgan edi. unixning har xil xususiyatlarga ega bo‘lgan versiyalari, uning qiymatini oshiradi. birinchi versiyasi, juda kichik operativ xotiraga ega bo‘lgan, kompyuterlarda foydalanish mumkin bo‘lgan bo‘lsa, uning ikkinchi versiyasini ishlab chiqishda, mutaxassislar, assembler tizimidan voz kechib, nafaqat tizimli, balki amaliy dasturlarni ham ishlab chiqish mumkin …

2 / 46

rli tizimlari paydo bo`lishi tabiiy hol bo’lgan 1987 yili linux tizimining yaratilishiga o’ziga xos hissasini qo’shgan gollandiyalik professor andro tanenbaum unix turli tizimlarini yaratadi. tizimga muallif minix nomini berib, uni shaxsiy kompyuterlarda o’quv quroli sifatida ishlatishni tavsiya qiladi. albatta, minix mukammal va benuqson operatsion tizim bo’lmagan, lekin uning dastlabki kodi ochiq bolib, tanenbauming “operatsion tizimlar” kitobini tizimning ishlash jarayonlarini batafsill yoritilgan. bu esa operatsion tizimni o`rganishni xohlivchilar uchun bebaho o`quv qo’llanma bo’lgan, shuning uchun yevropa oliygohlarining talabalari bosh ko`tarmay minix tizimining 12 000 keltirilgan satr kodini astoydil o`rganishgan. shunday talabalar qatori linus torvalds bo`lgan. 1.1-rasm. professor a.tanenbaum va uning kitobi linus benedikt torvalds (1969 yil tug’ilgan) finlandiya poytaxti xelsinki universiteti kompyuter fanlari fakultetining talabasi bo`lib, professor tanenbaum kitobini sotib olgan. “tasoddifiy inqilobchining hikoyasi” xotiranomasida linus: “kirish qismini o`qiganimdayoq, unix mohiyatiga tushinib uni qudratli, mustahkam va go`zal operatsion tizim ekanligiga iqror bo`lganman, hamda o`sha zahotiyoq unix ishlay oladigan kompyuter sotib olgim …

3 / 46

lganligi sababli, yo’l-yo’lakay yangi fayl tizimini yaratadi. 1.2-rasm. linus torval’ds minix tizimida nafaqat masofada kiritish qismi yomon ishlar, balki ishlayotgan dasturni vaqtincha foydalanmasdan, boshqa dasturni ishga tushirish imkoniyati ham yo’q edi. tizimning bu kamchiligni to’g’irlash uchun linusga boshqa haqiqatdan yang operatsion tizim tuzish kerak bo’ladi. dastlab, u sistemali chaqiruvchilarni (yangi tizim qismlarini) ketma-ket dasturlashga urinadi. lekin malumot yetishmaganligi va chaqiruvchilar ko’pligi sababli linus ishni uddalay olmay, o’zining operatsion tizimining yadrosi bilan internetda erkin tarqaliyayotgan bosh-buyruqlar qobiq dasturini ishga tushirmoqchi bo’ladi. qobiq dastur ishga tushayotgan vaqtda tizimning kerakli qismiga murojaat qilinganda to’xtab qolishi sodir bo’lgan. bu holda yosh hakker o’zi yaratgan tizimning yetishmovchi qismini aniqlab, yasagan. natijada, ish juda qiziqarli jarayonda olib borilib, 1991 yilning avgust oyi oxirlarida qobiq dasturi ishga tushadi. bu natija juda katta ahamiyatga ega bo’ladi, chunki linus murakkab qobiq dasturini ishga tushirgach, yana bir necha kerakli dasturlarni yasashga muvofiq bo’ladi. shunday qilib, yangi operatsion tizimning asoslari tayyor …

4 / 46

dunyoning har tomonidan yuzlab ochiq xat keladi. linuksning ishqibozlari yangi zellandiya, yaponiya, gollandiya, aqsh mamlakatlarida borligi ayon bo’ladi. linuks yadrosi barcha xoqlovchilarga gnu gpl litsenziyasi ostida tarqatilgani sababli, tizimning muxlislari keskin ravishda ko’payib boraveradi. loyihaning boshida linusga yuzlab, keyin minglab, keyinroq esa yuz minglab ko’ngilli yordamchilar tizimni yaxshilashga ko’mak bera boshlaydi. linuks gnu loyihasining doirasiga kirib, juda ko’p dasturlar bilan to`ldiriladi va xakerlar o’yinchoqidan amalda qo’llaniladigan jiddiy operatsion tizimga aylanadi. hozirgi kunlarda yangi operatsion tizimning nomi “gnu/linux” deb ham atalmoqda 1.3-rasm. linus benedikt torval’ds 1996 yil internetda bir necha linuks foydalanuvchilari yangi operatsion tizimning emblemasini (tamg`asini) tanlashni taklif qilishadi. maslahatlashish jarayonida torval’ds pingvinlarni yoqtirishini bildirganida bahslashuv to`xtatalib, faqat pingvin hayvonining tasvirlari tanlovda qoldiriladi. linus xohishi bo`yicha emblemada pingvincha qorni to`q va baxtli ko`rinishda bo`lishi kerak. texas shtati universitetining ilmiy xodimi larri ivingning (larry ewing) grafikasi tanlov g`olibi deb topilgan. tasvir yaratilishi haqida batafsil ma`lumot olish uchun internetning quyidagi sahifasini tafsiya …

5 / 46

h" bo’lgan 1.6-rasm. gnu litsenziyasi emblemasi 1.7-rasm. richard matthew stallman 1.8-rasm. massachusets texnologiyalari instituti logotipi bepul dasturiy ta'minot fondi: asos solingan: 1985 yil 4 oktyabr richard stollman boston, aqsh notijorat tashkilot 1,29 млн $ (2016) 2019 yilda fond prezidentligidan ketgan hozirgi kunda djon sallivan 1.9-rasm. free software foundation 1.10-rasm. djon sallivan gnu general public license: gnu loyihasi doirasida yaratilgan bepul dasturiy ta'minotlar uchun beriladigan litsenziya; dastlab: 1988 da asos solingan; nomlanishi: gnu gpl yoki gpl; 2-versiyasi: 1991 yilda; 3-versiyasi: 2007 yilda ishlab chiqilgan; gnu litsensiyasining versiyalari gnu lesser general public license (lgpl) - gplning kuchsiz versiyasi bo’lib, dasturiy ta’minotning ba'zi kutubxonalar uchun mo'ljallangan; gnu affero general public license - dasturlar uchun gpl ning kengaytirilgan versiyasi, tarmoq orqali ularga kirish uchun mo'ljallangan; linux ot lar oilasi windows dan farqli, ko`pgina tijorat firmalari hamda ochiq kod (open source) fikrini qo`llab quvatlovchi dasturchilar uyushmasi tomonidan rivojlantirilmoqda. har qanday dasturiy ta`minot nafaqat bajariluvchi modullar, …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "linux server boshqaruvitari"

1-maruza: fanga kirish. asosiy tushunchalar 1.1. linux server boshqaruvi tarixi, asosiy tamoyillari operatsion tizimlar hozirgi kunga kelib foydalanuvchiga keng qulayliklar yaratib bermoqda. ularning turi, versiyalaridan qattiy nazar interfeysi sodda va tushunarli holatga keltirilgan. bu esa operatsion tizimlarni rivojlanganligi va bundan keyin ham rivojlanishi, yanada qulayliklar, tushunarli bo’lishidan darak beradi. hozirgi kunda operatsion tizimlar ochiq kodli va yopiq kodli turlarga ajratiladi. ochiq kodli operatsion tizimlarga linux, unix, dopix kabilarni misol keltirishimiz mumkin. yopiq kodli operatsion tizimga windows operatsion tizimlarini keltirishimiz mumkin. unix ot lar oilasi. unix, eng yaxshi amalga oshirilgan, multidasturli va va ko’pfoydalanuvchi oddiy opretasion tizimdir. ...

This file contains 46 pages in PPTX format (943.1 KB). To download "linux server boshqaruvitari", click the Telegram button on the left.

Tags: linux server boshqaruvitari PPTX 46 pages Free download Telegram