energetika va energetik resurslar

DOCX 16 pages 84.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.0 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

1-ma’ruzu: elektr ta’minoti tizimida muqobil energiya manbalari faniga kirish.energetika va energetik resurslar. reja: 1. jamiyat hayotida va rivojlanishida energetikaning о‘rni. 2.tiklanuvchi va tiklanmaydigan energetika resurslari. 3.energiya - barcha narsalarga asosdir. 4.energiya manbalarining tasnifi. 5.qayta tiklanadigan energiya manbalarining samaradorligi. 6.о‘zbekistonda alternativ energetika. 1. jamiyat hayotida va rivojlanishida energetikaning о‘rni. insoniyat hayoti davomida tabiat tomonidan minglab yillarda tо‘plangan energiyadan foydalanib kelinmoqda. bunda ushbu energiyadan foydalanish usullari, undan maksimal samaradarlik olish maqsadida doimo takomillashib bormoqda. energetika insoniyat hayotida muhim rol о‘ynaydi. inson faoliyatining barcha turlari energiya sarfi bilan chambarchas bog‘liqdir. masalan inson о‘zining evolyutsion rivojlanishining navbatdagi о‘rami shamol va suv energiyasidan foydalanishga olib keldi, natijada birinchi suv va shamol tegirmonlari, suv charxpalaklari, о‘z harakati uchun shamol kuchidan foydalanuvchi yelkanli kemalar paydo bо‘ldi. xviii asrda о‘tin yoki kо‘mirni yoqish natijasida hosil bо‘lgan issiqlik energiyasini mexanik harakati energiyasiga aylantiruvchi bug‘ mashinalari ixtiro qilindi. xix asrda volt yoyi, elektr yoritish kashf qilindi. elektrodvigatel, undan keyin esa …

2 / 16

nerator va shunga о‘xshash). katta quvvatli energiya tizimlari barpo qilinmoqda, shu bilan birga katta quvvatli neft va gaz taminoti tizimlari paydo bо‘lmoqda. shunday qilib bizni о‘rab turgan dunyo turli kо‘rinishdagi tuganmas energiya manbalariga egadir. hozirda ularning bazilaridan ya’ni , quyosh energiyasi, yer va oyning о‘zaro tasiri natijasida hosil bо‘ladigan energiya, termoyadrosintez energiyasi, yer issiqligi energiyasidan tо‘laqonli foydalanilmayapti. hozir inson tamaddinining rivojlanishida energiya hal etuvchi rol о‘ynaydi. mahsulot ishlab chiqarish hajmi va energiya sarfi orasida uzviy о‘zaro bog‘liqlik mavjuj. insoniyat hayotida energetika katta ahamiyatga ega. uning rivojlanish darajasi, jamiyat ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanish darajasini, ilmiy texnik taraqqiyot imkoniyatlarini va aholi turmush darajasini aks ettiradi. afsuski, inson tarafidan istemol etilayotgan energiyaning kо‘p qismi, mavjud bо‘lgan energetik resurslardan foydalanishning past samaradorligi tufayli befoyda issiqlikka aylanmoqda. dunyoda bir yilda foydalanadigan energiyaning taxminiy taqsimoti 1.1-jadvalda keltirilgan. bu jadvaldagi energiya qiymati, yoqilganda mavjud enegiyani beruvchi kо‘mir miqdorining million tonnalardagi (mt) о‘lchamida keltirilgan. 1.1-jadval energiya shakli miqdori …

3 / 16

yer yuziga quyoshdan taralayotgan va yiliga 10000000 mt ni tashkil etuvchi energiya bu yerda hisobga olinmagan. tamaddunning rivojlanishida energiya hal etuvchi rol о‘ynadi. energiya istemoli va axborotning tо‘planishi, vaqt bо‘yicha taxminan bir xil xarakterlanadi о‘zgarishga ega, mahsulot ishlab chiqarish hajmi va energiya sarfi orasida mustahkam bog‘liqlik mavjud. energiya istemolining о‘sishi ajablanarli darajada yuqori, lekin buning natijasida inson о‘z hayotining sezilarli katta qismini dam olishga, maorifga, yaratuvchanlik faoliyatiga bag‘ishlashi mumkin bо‘ladi va natijada uzoq umr kо‘rishga erishilmoqda. biz energiyani zarur va bizga ishlash qobilyatiga ega deb hisoblaymiz. jamiyatni energiya bilan taminlash quyidagilarga bо‘linadi, yani imoratlarni isitish, harakatni taminlash, bizga zarur bо‘lgan mahsulotlarni ishlab chiqarish, turli mashina, mexanizm, asbob uskunalarni ishlash qobilyatini taminlash. ovqat tayyorlash, yoritish hayot faoliyatini taminlash va boshqalar uchun zarurdir. energiyani qо‘llashning bu misollarini quyidagi uchta katta guruhga bо‘lish mumkin: a) ozuqa energiyasi. u boshqa energiya turlariga nisbatan qimmatroqdir: bug‘doy joulda qayta hisoblanganda, kо‘mirdan ancha qimmat. ozuqa tana haroratini …

4 / 16

l obekt bo‘lib, unda inson tomonidan amaliy foydalanishga yaroqli energiya to‘plangan. enegetika resursi deb – tabiiy yoki suniy faollashgan har qanday energiya manbaiga aytiladi. energiya resurslari – hozirgi vaqtda ishlatilayotgan yoki kelajakda ishlatilishi mumkun bo‘lgan energiya tashuvchilardir. tabiiy resurslar shu jumladan energetika resurslarinio‘rganishda ularning ilmiy tasnifi, yani xomashyo, obektlar va tabiiy muhit hodisalar yig‘indisini funksional muhimlik belgilari bo‘yicha ajratish kerak. tabiiy resurslarning tasniflaridan biri – bu tugallanish belgisi bo‘lib, unga muvofiq energetika resurslarini tugallanadigan va tugallanmaydigan resurslarga bo‘linadi (1.1-rasm). o‘z navbatida tugallanadigan resurslar tiklanuvchi va tiklanmaydigan bo‘lishi mumkin. tiklanuvchilarga tabiat (yer, o‘simliklar, hayvonlar va h.k.) tomonidan tiklanadigan resurslar kiradi, tiklanmaydiganlarga – ilgari tabiatda to‘plangan lekin, yangi geologik sharoitlarda hosil bo‘lmaydigan resurslar (neft, ko‘mir va boshqa yer osti zaniralari) kiradi. tugallanmaydiganlariga kosmik, iqlimiy, suv resurslari kiradi. energiya resurslarining barcha turlaridan quyosh energiyasi muhim ahamiyatga ega. energiya resurslarining barcha turlari quyosh energiyasini taviiy o‘zgarishi natijasidir. ko‘mir neft tabiiy gaz, torf, yonuvchi tog‘ …

5 / 16

igan organik energetik resurslar hosil bo‘ladi va bu esa yerda tushadigan quyosh energiyasining aniq miqdori natijasida amalga oshadi. suv energiyasi ham suvni bug‘lantiradigan va bug‘ni atmosferaning yuqori qatlamlariga ko‘taradigan quyosh energiyasi hisobiga hosil bo‘ladi. shamol quyosh tomonidan bizning sayyoramizni turli nuqtalarini turli haroratda isitilishi natijasida hosil bo‘ladi. bundan tashqari quyoshning yer satxiga bevosita to‘g‘ri keladigan nurlari, katta energiya manbai bo‘lishi imkoniyatiga egadir. yuqorida takidlanganidek organik yoqilg‘ining hosil bo‘lishi bir tomondan quyosh enegiyasining tabiiy o‘zgarishi natijasida hosil bo‘lsa, ikkinchi tomondan ko‘p yuz yilliklar davomida barcha geologik formatsiyalardan o‘simlik va hayvonlar olami qoldiqlariga mexanik, biologik va issiqlik tasiri natijasidir. bu yoqilg‘ilarning hammasi uglerod asosiga ega va energiya undan uglerod dioksidi (co2) hosil bo‘lishi jarayonida ajralib chiqadi. zamonaviy usulda tabiatdan foydalanishda energetik resurslar uch guruhga taqsimlanadi.bular: enegiya oqimi va aylanishda ishtirok etuvchi (quyosh , kosmik energiya va boshqalar),organik resurslar (neft, gaz va hokazo) hamda suniy faollashgan energiya manbalari (atom va termoyadro energiya). iqtisodiyotda …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "energetika va energetik resurslar"

1-ma’ruzu: elektr ta’minoti tizimida muqobil energiya manbalari faniga kirish.energetika va energetik resurslar. reja: 1. jamiyat hayotida va rivojlanishida energetikaning о‘rni. 2.tiklanuvchi va tiklanmaydigan energetika resurslari. 3.energiya - barcha narsalarga asosdir. 4.energiya manbalarining tasnifi. 5.qayta tiklanadigan energiya manbalarining samaradorligi. 6.о‘zbekistonda alternativ energetika. 1. jamiyat hayotida va rivojlanishida energetikaning о‘rni. insoniyat hayoti davomida tabiat tomonidan minglab yillarda tо‘plangan energiyadan foydalanib kelinmoqda. bunda ushbu energiyadan foydalanish usullari, undan maksimal samaradarlik olish maqsadida doimo takomillashib bormoqda. energetika insoniyat hayotida muhim rol о‘ynaydi. inson faoliyatining barcha turlari energiya sarfi bilan ch...

This file contains 16 pages in DOCX format (84.0 KB). To download "energetika va energetik resurslar", click the Telegram button on the left.

Tags: energetika va energetik resursl… DOCX 16 pages Free download Telegram