sun’iy intellekt va ilovalarning xususiyatlari

DOCX 18 pages 101.6 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 101.6 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: biznes intelekt va ilovalarning xususiyatlari. reja: 1. biznes va sun’iy intellekt. 2. sun’iy intellekt obzori. 3. ekspert tizimlari. ekspert tizimlarini ishlab chiqish. 4. neyron to’rlari. virtual borliq. aqlli agentlar. 5. bilimlarni boshqarish konsepsiyasi. 6. bilimlarni boshqarish usullari va vositalari. sun’iy intellekt haqidagi tasavvur va bu sohadagi izlanishlar — «aqliy mashinalar» ishlab chiqarishga ilmiy yondoshish birinchi bo’lib stanford universitetining (aqsh) professori djon makkarti tashabbusi asosida 1956 yili tashkil topgan ilmiy tugarakda paydo bo’ldi. bu tugarak tarkibiga massachuset (aqsh) texnologiya oliygoxi «elektronika va xisoblash texnikasi» kulliyotining faxriy professori marvin minskiy, «masalalarni universal xal qiluvchi» va «mantiqiy nazariyotchi» intellektual (aqliy) programmalar bunyodkori — kibernetik allen nьyuell va karnegi-mellen dorilfununining (aqsh) mashxur psixologi gerbert seyman, xisoblash texnikasining ko’zga ko’ringan mutaxassislari artur semuelь, oliver selfridj, manshenon va boshqa- lar kirar edilar. aynan shu tugarakda «sun’iy intellekt» tushunchasi paydo bo’ldi. ma’ruzaning asosiy mazmuniga kirishishdan avval «sun’iy intellekt» (si), umuman «intellekt» haqidagi tushunchani aniqlab olishimiz kerak. …

2 / 18

h uchun yordam beradi. intellekt — fikrlash qobiliyati, ratsional bilish va shunga uxshash. umumiy xolda esa fikrlash, shaxsni aqliy rivojlanishi sinonimi bo’lib xizmat qiladi. intellekt (aql) — o’z xulqini sozlash yo’li bilan xar qanday (ayniqsa yangi) xolatga etarli baho berish qobiliyati. intellekt — turmushdagi dalillar o’rtasidagi o’zaro bog’liqlikni tushunish qobiliyati. bu qobiliyat belgilangan maqsadga erishishga olib boruvchi xarakatlarni ishlab chikish uchun kerak bo’ladi. yuqorida aniqlangan «intellekt» tushunchasidan shunday xulosa chiqarish mumkinki, ya’ni intellekt faqat insonlarga tegishli va odam aqliy qobiliyatining o’ziga xos o’lchovidir. psixologlar shunday maxsus usullar yaratdilarki, bu usullar yordamida tajriba orqali odamning intellektual (aqliy) darajasini aniqlash mumkin bo’ldi. natijada shu narsa aniqlandiki, intellektning individual darajasi o’rtasidan surilishi (og’ishi) odamning fizik imkoniyatlari darajasi kabidir. agar o’rtacha aqliy qobiliyat 100 ball deb qabul kilinsa, u xolda o’ta qobiliyatli insonlarda bu ko’rsatkich 150, 180, xattoki 200 ballga etish mumkin. amerikalik shaxmatchi, jaxon eks-chempioni robert fisherning bu ko’rsatkichi 187 ball bo’lgan, xix …

3 / 18

to insonlar yoki ularning ko’pchilik qismi orqali echiladigan masalalar majmuasini echadigan intellektual tizimlarga olib boradigan tushunchagacha kiritish mumkin. «si» tushunchasi boshidan va shu kunga kadar olimlarning bu. tushunchaga bo’lgan munosabati va ularning «sun’iy» so’ziga nisbatan kelishmovchiligi tufayli qarshiliklarga uchramoqda. masalan, ussr fa kibernetika institutining sobik direktori, marxum akademik v. m. glushkov «sun’iy idrok» so’zini kushtirnoksiz ishlatgan. rossiya fa «si» masalalari buyicha ilmiy yirilish raisi akademik g.s. pospelov fikricha, «si» hakida xech qanday so’z bo’lishi mumkin emas, ya’ni hozir xam, yaqin kelajakda xam «uylaydigan mashina» bo’lmaydi. «si» tushunchasini uzgartirish kech bo’ldi, - deb yozadi u. bu narsa injener, matematik, kompyuter buyicha mutaxassislar, psixolog, faylasuflarni birlashtiruvchi juda katta axamiyatga ega bo’lgan ilmiy yo’nalish ekanligiga xech kimda shubxa yo’q. u odamlarning maqsadi — kompyuterlarning maxsus programmali va apparatli vositalarini yaratish. kompyuterning qobiliyati ijodiy natijalarni berib turishdan iborat.» «si» tushunchasini aniq ta’riflash shuni takozo qiladiki, bu ilmiy yo’nalish oyokka turish va rivojlanish bosqichidadir. bugungi …

4 / 18

. shunga uxshash masalalarni tadqiqot uchun tanlash, muammo muxit (bunday mux,itda masalani echish tarmoqlanadi)ning oddiyligi va aniqligini, etarli darajada oson tanlab olish imkoniyatini va «usulga karab» sun’iy konstruktsiyani tuzishni talab qiladi. bu yo’nalishda bir qancha yutuklarga erishildi. xususan shaxmat programmalari hozir juda yuqori takomilga etkazildi. bu programmalar uchun tanlab olish xarakterli bo’lib, odatda teoremalarni isbotlash jarayoni, uyinning ketishi va xrkazolar juda katta sonli mkoniyatlardan tanlanadi. har bir masalani echish — maqsadga erishishda istikboli bo’lmagan imkoniyatlarni shartta olib tashlash va istikbollilarini ajratib olish evristik usul (algoritm)larning takomillashganiga boglik. lekin bunday moxiyat asosida a. nьyuell va g. saymon tomonidan yaratilgan «universal masalalar echuvchi»ni yaratishga bo’lgan urinish bexuda ketdi, chunki evristik algoritmlar xar bir masalaning xususiyatiga kuchli darajada bog’liq. asosiy kiyinchiliklar masalani echish uchun yaratilgan usullarni sun’iy muxitlarda emas, balki xakkoniy muxitda qo’llashga urinish jarayonida sodir bo’ldi. bu kiyinchiliklar tashki dunyo to’g’risidagi bilimlarni ifodalash muammolari bilan, bu bilimlarni saqlashni tashkil qilish va ularni …

5 / 18

to’g’risidagi axborotlarni qabul qilish, xarakatlarni tashkil etish, o’qitish, odam va boshqa robotlar bilan mulokotni uyushtirish tadqiq kilindi va amalga oshirildi. masalan, robotlarda maqsadga yunaltirilgan xulk (xolat)ni ta’minlash uchun ular atrof-muxit haqida bilimlar majmuasiga ega bo’lishi zarur. bu bilimlar robotga tashki muxit modeli ko’rinishida kiritib quyilishi lozim. robotning tashki muxit modeli — bu o’zaro boglangan ma’lumotlar yigindisi bo’lib, bu ma’lumotlar moe sinfdagi masalalarni echish uchun kerak. robotning bilimlar tizim-siga muxitning «fikrdagi» uzgarishini qayta ishlab chiqarish va shu asosda navbatdagi masalani echishga imkon beruvchi algoritmlar xamda bu rejani baja-rilishini va oldindan rejalashtirilgan xarakatlarning kutilayotgan natijalarini nazorat qiluvchi algoritmlar kiritilishi kerak. demak, intellektual robotlar bilimlar manbaiga ega bo’lishi shart. bu bilimlar manbaida bilimlar va maxsus blok («reja tuzuvchi») saqlanadi. «reja tuzuvchi» blokning zimmasiga robotning xarakati programmasini tuzish yuklangan. bu xarakat programmasi robot tomonidan qabul qilinadi va robotning sensor (kurish vositasi) tizimsi orqali ko’zatiladi. robotning ish jarayonida «echuvchi blok» bo’lishi kerak. bu blok robotning …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sun’iy intellekt va ilovalarning xususiyatlari"

mavzu: biznes intelekt va ilovalarning xususiyatlari. reja: 1. biznes va sun’iy intellekt. 2. sun’iy intellekt obzori. 3. ekspert tizimlari. ekspert tizimlarini ishlab chiqish. 4. neyron to’rlari. virtual borliq. aqlli agentlar. 5. bilimlarni boshqarish konsepsiyasi. 6. bilimlarni boshqarish usullari va vositalari. sun’iy intellekt haqidagi tasavvur va bu sohadagi izlanishlar — «aqliy mashinalar» ishlab chiqarishga ilmiy yondoshish birinchi bo’lib stanford universitetining (aqsh) professori djon makkarti tashabbusi asosida 1956 yili tashkil topgan ilmiy tugarakda paydo bo’ldi. bu tugarak tarkibiga massachuset (aqsh) texnologiya oliygoxi «elektronika va xisoblash texnikasi» kulliyotining faxriy professori marvin minskiy, «masalalarni universal xal qiluvchi» va «mantiqiy nazariyotchi» intell...

This file contains 18 pages in DOCX format (101.6 KB). To download "sun’iy intellekt va ilovalarning xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: sun’iy intellekt va ilovalarnin… DOCX 18 pages Free download Telegram