statistika

DOCX 15 стр. 32,5 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 32,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

mavzu: o’zbekiston davlat statistikasi va xalqaro statistika. reja: 1. statistika to’g’risida umumiy tushuncha. 2. statistika fanining predmeti va usuli. 3. statistik to’plam va ko’rsatkichlar. 4. statistik kuzatish to’g’risida umumiy tushuncha va uning oldiga qo’yiladigan talablar. statistika to’g’risida umumiy tushuncha «statistika» atamasi lotincha «status» so’zidan olingan bo’lib, bu so’z xodisalarning holati, vaziyati, ahvoli degan ma’noni bildiradi. ikkinchi bir ma’nosi davlat to’g’risidagi muayyan bilim, ma’lumotlar yig’indisi va davlat ishi bilan shug’ullanuvchilar degan ma’noni anglatadi. shu bilan bir qatorda, ushbu nom bilan ayrim davlatlarning tuzilishi va ahvoliga oid bilimlar ham yuritilgan. shu bilimlarga ega bo’lgan shaxslarni davlat va siyosatlar bilimdoni deb atashgan. demak, dastlab statistika deganda davlatlar haqidagi turli-tuman bilimlar (ma’lumotlar) to’plami tushunilgan, keyinchalik bu nom bilan ijtimoiy hayotning turli tomonlarini belgilab beruvchi ma’lumotlar yuritilgan va nixoyat ijtimoiy fanlarning maxsus tarmog’i ham – «statistika» deb atalgan. hozirgi paytda bu termin har xil ma’noda qo’llaniladi. statistika deganda avvalo ijtimoiy hayotning turli tomonlari – ishlab …

2 / 15

haxarlarda) esa statistika bo’limlarini o’z ichiga qamrab olgan. statistika ko’p asrlik tarixga egadir. ayrim ma’lumotlarga ko’ra, eramizdan 3500 yil ilgari misrda aholi hisobi (ruyxati), rossiya (moskva) da esa ikki marta (1362 va 1389 yillarda) aholi ro’yxati o’tkazilgan. xv asrda moskvada «mirza daftarlari» nomi bilan ma’lum bo’lgan maxsus statistik to’plamlar tuzilgan. pyotr i davrida «aholi taftishi» nomi bilan mashhur bo’lgan soliq to’lovchi aholi ro’yxatlari o’tkazila boshlangan. jami 10 marta taftish (oxirgilari 1857-1860 yillarda) o’tkazilgan. ulardagi ma’lumotlar xviii va xix asrning birinchi yarmidagi rossiya aholisining sonini tavsiflovchi yagona manba bo’lib hisoblangan. statistika fani xvii asrning oxirlariga kelib, mustaqil fan sifatida shakllana boshlandi. shu davrda «siyosiyarifmetika» degan fan vujudga keldi. uning asoschilari ingliz olimlari u. petti (1623-1687) va jon graunt (1620-1674) bo’lganlar. u. pettini o’z vaqtida iqtisodning «otasi» va ma’lum darajada statistikaning ixtirochisidir, deb atashgan. yevropada statistikaning asoschisi bo’lib belgiyalik olim a. ketle (1796-1874) hisoblangan. o’sha davrda germaniyada g.axenvall (1719-1772) birinchi marta «statistika» …

3 / 15

ilda markaziy statistika qo’mitasining boshlig’i etib tayinlangan. uning rahbarligi ostida 1897 yilda butun rossiya aholisining ro’yxati o’tkazilgan. · e. yanson (1835-1893) birinchi marotaba rossiyada nazariy statistika bo’yicha darslik yozgan. · rus statistikasini rivojlantirishda a.i. chuprov (1842-1908), a.a.chuprov (1974-1926), n.a.kablukov (1849-1919), a.a.kaufman (1864-1919), v.ye. varzar (1851-1910) va boshqalar juda katta xizmat qilishgan. rus statistikasining rivojlanishida zemstvo statistikasi alohida o’rin tutadi. bu statistika xix asrning boshlarida vujudga kelgan edi. v.i. orlov (1849-1885), a.p.shlikeviya (1849-1909), a.a.rusov (1847-1915) va boshqalar zemstvo statistikasining buyuk namoyandalaridan bo’lib hisoblanadi. zemstvo statistikasi yer va uning sifati, undan olinadigan daromadni o’rganish bilan shug’ullanadi. ularning to’plagan ma’lumotlaridan keyinchalik bir qancha iqtisodchi olimlar juda keng foydalanishgan. sobik ittifoq davrida statistika nazariyasi va amaliyotini rivojlantirishda quyidagi olimlarning xizmatlari kattadir: · akademik s.r. strumilin (1877-1975) – mehnat resurslari, mehnat unumdorligi, ilmiy texnika taraqqiyoti kabi muhim muammolarni yechishning yangi usullarini ishlab chiqdi. · akademik v.s. nemchinov (1894-1964) - qishloq xo’jaligi statistikasiga asos solgan birinchi …

4 / 15

a.nabixujayev, x.xujakulov kabi olimlarning ham xizmatlari katta bo’ldi. statistikafanining predmeti va usuli. statistika mustakil ijtimoiy fan bo’lib, o’zining xususiy predmeti va usuliga ega, bu fan o’rganilayotgan ijtimoiy xodisalarning miqdoriy tomonlarini ularning sifat tomonlari bilan uzviy ravishda bog’langan holda olib o’rganadi. butun borliq, ya’ni moddiy dunyodagi tabiiy va ijtimoiy xodisalarning barchasi statistikaning o’rganish obyekti bo’lib hisoblanadi. tabiiy xodisalarning sifat tomonlarini maxsus tabiiy fanlari o’rganadi. masalan, hayvonot dunyosini – zoologiya, modda tuzilishini – ximiya, organik hayotni – biologiya, fazoni – astronomiya, yer qatlamlari boyliklarini – geologiya fani o’rganadi va hokazo. tabiiy xodisalarning miqdoriy tomonlarini esa mavhum holda matematika o’rganadi. ijtimoiy hayotdagi xodisalarning sifat tomonini falsafa, iqtisodiy nazariya, iqtisodiy geografiya, iqtisodiy ta’limlar tarixi, iqtisodiyot va shu kabi ijtimoiy fanlar o’rganadi. masalan, iqtisodiy nazariya jamiyat oldida turgan ikkita qarama-qarshi muammo, ya’ni ishlab chiqarish resurslarining cheklanganligi va extiyojlarning cheksizligi o’rtasidagi mutanosiblikni o’rganadi, tegishli qonun va qonuniyatlarni belgilab beradi. ijtimoiy xodisalarning miqdoriy tomonlarini esa statistika o’rganadi. …

5 / 15

ti shundan iboratki, o’rganilayotgan ijtimoiy xodisalarning miqdoriy tomonlarini o’rganadi. uchinchi xususiyati shundan iboratki, o’rganilayotgan ijtimoiy xodisalarning miqdorini sifat ko’rsatkichlari bilan bog’lab o’rganadi. to’rtinchi xususiyati shundan iboratki, o’rganilayotgan ijtimoiy xodisalarning miqdori va sifatini ma’lum vaqt va joyda o’rganadi. misol qilib, paxta yetishtirishni olaylik xo’jalik 2003 yilda 1200,0 t. paxta yetishtirgan bo’lsin. bu yerda bu sonpaxta yetishtirish hajmini, xodisa miqdorini belgilasa uning chiqish tolasi esa sifat ko’rsatkichi bo’lib hisoblanadi va bu ko’rsatkichlar bir-biri bilan uzviy birlikda bo’ladi va bir-birini taqozo etadi. demak, miqdor o’zgarishlarining sifat o’zgarishlari bilan aloqasi qonuniydir, ya’ni sifat o’zgarishlari faqat miqdor o’zgarishlari vositasidagina sodir bo’ladi. bu qonunning mohiyatidan kelib chiqqan holda statistika fani bilan quyidagi tushunchalar chambarchas bog’liqligini ko’rib chiqamiz: qonun – bu ikki xodisa o’rtasidagi ichki va zaruriy bog’lanishdir. qonun xodisalardagi muhim, umumiy, zaruriy takrorlanadigan bog’lanishlarni ifodalaydi. masalan, qiymat qonuni bo’yicha tovarlarning qiymati unda mujassamlangan ijtimoiy zaruriy mehnat bilan aniqlanadi. qonuniyat – ko’pincha xodisalardagi takrorlanish, ketma-ketlik, izchillik va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "statistika"

mavzu: o’zbekiston davlat statistikasi va xalqaro statistika. reja: 1. statistika to’g’risida umumiy tushuncha. 2. statistika fanining predmeti va usuli. 3. statistik to’plam va ko’rsatkichlar. 4. statistik kuzatish to’g’risida umumiy tushuncha va uning oldiga qo’yiladigan talablar. statistika to’g’risida umumiy tushuncha «statistika» atamasi lotincha «status» so’zidan olingan bo’lib, bu so’z xodisalarning holati, vaziyati, ahvoli degan ma’noni bildiradi. ikkinchi bir ma’nosi davlat to’g’risidagi muayyan bilim, ma’lumotlar yig’indisi va davlat ishi bilan shug’ullanuvchilar degan ma’noni anglatadi. shu bilan bir qatorda, ushbu nom bilan ayrim davlatlarning tuzilishi va ahvoliga oid bilimlar ham yuritilgan. shu bilimlarga ega bo’lgan shaxslarni davlat va siyosatlar bilimdoni deb atashgan. de...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (32,5 КБ). Чтобы скачать "statistika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: statistika DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram