elektr razryadlarning turlari va ulardan foydalanish

PPT 17 pages 974.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 974.0 KB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

powerpoint presentation gaz razryadining bir necha turi mavjud. ularning har birini alohida qarab chiqamiz. nomustaqil razryad gazdan o'tayotgan tok kuchining qo'yilgan elektr kuchlanishga bog'liqligini ko'rib chiqaylik. buning uchun sxemasi 122-rasmda tasvirlangan elektr zanjirni yig'aylik. a anod va k katodlarni yassi kondensator qoplamalari kabi bir-biriga parallel ravishda o'rnataylik. anod va katod orasidagi kuchlanish v voltmetr bilan, anod va katod orasidagi gaz (havo)dan o'tayotgan tok kuchi a ampermetr bilan o'lchanadi. r reostat yordamida anod va katod orasidagi kuchlanishni o'zgartira borish mumkin. anod va katod orasidagi havoni doimiy ravishda ionlashtirib turish uchun i ionizator o'rnatilgan. ionizator uzluksiz chaqnab turishidan anod va katod orasidagi havo qiziydi va ionlashadi. elektr zanjirdagi kalitni ulab, kuchlanishni asta-sekin oshira boramiz. anod va katod orasidagi elektr kuchlanish ortishi bilan hosil bo'lgan tok kuchi ham orta boradi. havodan o'tayotgan tokning kuchlanishga bog'liq holda o'zgarishi 123-rasmda ko'rsatilgan. kuchlanishni oshira borishda shunday payt keladiki, bunda kuchlanish ma'lum qiymatga yetgach, tok kuchi oshmasdan …

2 / 17

davom ettirib, kuchlanishni yanada oshirib borsak, kuchlanish ma'lum um qiymatga yetganda tok kuchi keskin orta boshlaydi (123-rasm bc qismi). bunga sabab anod tomon harakatlanayotgan elektronlar o'z yo'lida gazdagi neytral atomlar bilan ko'p to'qnashadi. kuchlanish ortishi bilan gazda hosil bo'lgan elektronlarning anodga tomon harakat tezligi ham orta boradi. kuchlanish yana orttira borilsa, elektronlarning kinetik energiyasi o'z yo'lida to'qnashgan neytral atomlarning elektronini urib chiqarishga, ionlashtirishga yetarli boiadi. shu tariqa gazning ionlashishi keskin ortadi. bu esa tok kuchining ham keskin ortishiga sabab bo'ladi. agar tashqi ta'sir - ionizator o'chirib qo'yilsa ham, gazning ionlashishi to'xtamaydi. elektr razryad ionizator ta'sirisiz ham mustaqil ravishda davom etaveradi. ionizator ta'siri to'xtatilganda ham davom etaveradigan razryad mustaqil razryad deb ataladi. ikkita ko'mir elektrod olib, ularga 40-50 v kuchlanish beraylik. ularning uchlarini bir-biriga tekkizib, biroz uzoqlashtiraylik. bunda elektrodlar uchlari orasida ko'zni qamashtiradigan yarqirash - elektr yoy razryadi hosil bo'ladi (124-rasm). hosil bo'lgan elektr yoy elektrodlar orasidagi kuchlanish olinmaguncha davom etadi. …

3 / 17

qaramay, ba'zi hollarda kuchli elektr razryad sodir bo'lishi mumkin. uchqun chiqmasligi uchun elektr uzatish tarmoqlarida kuchlanish qanchalik yuqori bo'lsa, tayanch bilan o'tkazuvchi sim orasidagi izolator shunchalik katta bo'lishi kcrak. odatdagi sharoitda havodagi elektr maydon kuchlanganligi 3000 000 n/c ga yetganda uchqun razryad hosil bo'ladi. uchqun razryad tabiatda chaqmoq tarzida yuz beradi. chaqmoq bulutlar orasida yoki bulut bilan yer orasida sodir bo'lishini bilasiz. turli ishorali kuchli zaryadlangan bulutlar bir-biriga yaqinlashganda, ular orasida kuchli uchqun razryad — chaqmoq hosil bo'ladi. bulutlar orasidagi kuchlanish 100000000 v dan oshishi mumkin. bunday bulutlar orasidagi chaqmoq paytida havo orqali o'tgan tokning kattaligi 10 000 a ga boradi. chaqmoq paytida uchqun razryadning davomiyligi bor-yo'g'i 0,001-0,02 s bo'ladi. bir-biriga yaqinlashtirilgan ikki elektrodga yuqori kuchlanish berib, uchqun razryad hosil qilinganda, anodda chuqurcha, katodda esa do'ngcha hosil bo'ladi (125-rasm). bunday hodisadan metallarga ishlov berishda foydalaniladi. agar teshik ochish kerak bo'lgan metallni anod qilib olib, unga katod yaqinlash-tirilsa, anodda chuqurcha hosil …

4 / 17

ryad sezila boshlaydi. havo odatdagiga nisbatan bir necha yuz marta siyraklashtirilsa, anod va katod orasini miltillagan yorug'lik qoplaydi (127-b rasm). shuning uchun bunday razryad miltillama razryad deb ataladi. bunda katodga yaqin joy qorong'iligicha qoladi. miltillama razryaddan sovuq lampalar yoki kunduzgi lampalar deb ataluvchi lampalarda yorug'lik manbai sifatida foydalaniladi. nayning ichiga oq rangdagi «liminofor» deb ataladigan moddalar surtilsa, undan oq yorug'lik chiqadi.

5 / 17

elektr razryadlarning turlari va ulardan foydalanish - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr razryadlarning turlari va ulardan foydalanish"

powerpoint presentation gaz razryadining bir necha turi mavjud. ularning har birini alohida qarab chiqamiz. nomustaqil razryad gazdan o'tayotgan tok kuchining qo'yilgan elektr kuchlanishga bog'liqligini ko'rib chiqaylik. buning uchun sxemasi 122-rasmda tasvirlangan elektr zanjirni yig'aylik. a anod va k katodlarni yassi kondensator qoplamalari kabi bir-biriga parallel ravishda o'rnataylik. anod va katod orasidagi kuchlanish v voltmetr bilan, anod va katod orasidagi gaz (havo)dan o'tayotgan tok kuchi a ampermetr bilan o'lchanadi. r reostat yordamida anod va katod orasidagi kuchlanishni o'zgartira borish mumkin. anod va katod orasidagi havoni doimiy ravishda ionlashtirib turish uchun i ionizator o'rnatilgan. ionizator uzluksiz chaqnab turishidan anod va katod orasidagi havo qiziydi va ionlas...

This file contains 17 pages in PPT format (974.0 KB). To download "elektr razryadlarning turlari va ulardan foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr razryadlarning turlari v… PPT 17 pages Free download Telegram