rossiya

DOCX 12 стр. 45,4 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 45,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

rossiya (ruscha: россия), rossiya federatsiyasi (ruscha: российская федерация) — yevropaning sharqida, osiyoning shimolida joylashgan mamlakat. maydoni jihatidan dunyoda eng katta mamlakat. quruqlikdagi chegarasi 22125,3 km, dengiz chegarasi 38807,5 km. rossiya hududi 3 okean havzasiga qarashli 12 dengiz, jumladan, boltiq, qora va azov (atlantika okeani), barens, oq, kara, laptevlar, sharqiy sibir va chukotka (shim. muz okeani), bering, oxota, yapon dengizlari (tinch okean), shuningdek, hech bir okeanga tutashmagan kaspiy dengizi bilan oʻralgan. maydoni 17,1 mln. km². aholisi — 144 million kishi (2024). poytaxti – moskva shahri. maʼmuriy jihatdan 89 subʼyekt: 21 respublika adigeya, boshqirdiston, buryatiya, dogʻiston, ingushiya, kabarda-balkariya, kareliya, komi, mariy el, mordoviya, oltoy, saxa (yakutiya), tatariston, tuva, udmurtiya, haqasiya, checheniston, chuvashiya, shimoliy osetiya, qalmoq, qorachoy cherkasiya, 6 oʻlka (krasnodar, krasnoyarsk, oltoy, primorye, stavropol, xabarovsk), 49 viloyat (amur, arxangelsk, astraxon, belgorod, bryansk, vladimir, volgograd, vologda, voronej, ivanovo, irkutsk, kaliningrad, kaluga, kamchatka, kemerovo, kirov, kostroma, kurgan, kursk, leningrad, lipetsk, magadan, moskva, murmansk, nijniy …

2 / 12

utsiyasi 1993-yil 12-dekabrda qabul kilingan. davlat boshligʻi – prezident (2000-yildan vladimir putin), u umumiy, teng va toʻgʻri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yoʻli bilan rossiya fuqarolari tomonidan 4 yil muddatga saylanadi. qonun chiqaruvchi organi – 2 palata (federatsiya kengashi va davlat dumasi)dan iborat federal majlis (parlament). ijrochi hokimiyatni rais boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi. hukumat raisini davlat dumasi bilan kelishgan holda prezident tayinlaydi. tabiat zonalari rossiya hududi meridian boʻylab 2,5–4 ming km ga, gʻarbdan sharqqa 9 ming km ga choʻzilgan. mamlakatning eng gʻarbiy nuqtasi polsha bilan boʻlgan chegarada (kaliningrad viloyati), sharqiy nuqtasi bering boʻgʻozidagi ratmanov orolda, chekka jan. nuqtasi ozarbayjon bilan boʻlgan chegarada, chekka shim. nuqtasi fransiosif yeri arxipelagidagi rudolf orolda, rossiya hududining 45% oʻrmon, 4% suv, 13% qishloq xoʻjaligiga yarokli yerlar, 19% bugʻu yaylovlari, 19% boshqa yerlardir. relyefi rossiya maydonining qariyb 70% tekislik. gʻarbda sharqiy yevropa (yoki rossiya) tekisligi joylashgan. unda bal. 250–400 m li valday, oʻrta rossiya, volgaboʻyi, …

3 / 12

ʻzilgan kamchatka va kuril orollaridagi togʻlarda harakatdagi vulkanlar otilib turadi. geologik tuzilishi rossiya hududi sharqiy yevropa platformasining anchagina qismini, butun sibir platformasini, gʻarbiy sibir plitasini, janubiy sibir, verxoyansk-chukotka burmali obl., koryak yassitogʻligi, kamchatka, kuril orollari, primorye va saxalin burmali obl.larini egallaydi. qadimgi platformalar yuqori proterozoy davrigacha boʻlgan kristalli fundament (zamin)dan iborat boʻlib, dengiz tubidagi qad. choʻkindi va vulkan jinslaridan tashkil topgan va keyinchalik burmalanib, metamorfizmga uchragan. kareliya burmalanish davri tugagach, sharqiy yevropa va sibir platformalari zaminining yuzasi denudatsiya natijasida tekislanib, choʻkindi jinslar ostida qolgan. proterozoy davri oʻrtalarigacha qad. platformalarni oʻrab turgan burmali obl.lar oʻrnida okean boʻlib, asta-sekin geosinklinal tizimlari tarkib topa boshlagan va turli yoshdagi burmalangan obl.lar – baykal, kaledon, gersin, kimmeriy burmalanishlari hosil boʻlgan. kavkazda geosinklinal rivojlanish jarayoni alp burmalanish davrida tugagan. kuril va komandor orollarida, oxota, bering dengizlari botiqlarida geosinklinal rivojlanish hali tugamagan. maʼmuriy hududiy boʻlinishi asosiy maqola: rossiyaning hududiy boʻlinishi rossiya federatsiyasi konstitutsiyasiga ko‘ra, rossiya federatsiyasi federal …

4 / 12

va uzoq sharqda ruxqoʻrgʻoshin, ural, oltoy, zabaykalye va kola yarim orolda qimmatbaho toshlar, marmar, granit, bazalt, saxada olmos konlari, shuningdek, turli joylarda volfram, molibden, surma, simob, oltin, kumush, platina, kobalt, slyudamoskovit, asbest va sh.k. foydali qazilmalarning katta konlari bor. iqlimi deyarli hamma joyda kontinental (chekka shim.gʻarbda dengiz ikdimi), sibir va uzoq sharq shim. da keskin kontinental, janubida musson iklim (qishi sovuq, qor kam yogʻadi, yozi moʻʼtadil iliq). qishda p. hududi ustida yuqori atmosfera bosimi (sharqaa osiyo antitsikloni) hukmron boʻladi. yanvarning oʻrtacha temperaturasi yevropa qismining gʻarbida va kavkaz shimoida 0–5°, saxa sharqida –40°, –50°, jumladan, oymyakonda – 72,2° gacha. yozda atmosfera bosimi pasayadi, shu sababli bu mavsum nisbatan iliq, janubida issiq, iyulning oʻrtacha temperaturasi g dan (sibir shim.) 24–25° gacha (kaspiyboʻyi pasttekisligida) yetadi. eng koʻp yogʻingarchilik kavkaz togʻlarida (yiliga 3200 mm gacha), uzoq sharq janubida (1000 mm gacha) va sharqiy yevropa tekisligining oʻrmon zonasida (850 mm gacha). kaspiybuyi pasttekisligining yarim choʻl …

5 / 12

g ʻ/5 qismi), kaspiy dengizkoʻli, ladoga, onega, taymir. rossiyada 1200 ga yaqin suv ombori bor. yirik suv omborlari: bratsk, krasnoyarsk, zeya, ustilim, boguchan, baykal (irkutsk), volgograd, ribinsk va boshqa tuproq va oʻsimliklari tekisliklarda tabiat zonalariga karab oʻzgaradi. shimoliy muz okeani orollari va taymir yarim orol sohilida ibtidoiy arktika tuprogʻi tarqalgan boʻlib, asosan siyrak lishaynik, mox va kup yillik gulli usimliklar uchraydi. tundra zonasida nordon tundra (gleylangan) tuprogʻi tarqalgan. oʻsimlik turi koʻp: mox va lishayniklardan tashqari past boʻyli butalar (pakana qayin va tol), har xil oʻt, mevali usimliklar (brusnika, golubika) uchraydi. oʻrmon zonasining shim. qismi (tayga zonachasi)dagi podzol tuproqlarda ignabargli daraxtlar – qoraqaragʻay, oqqaragʻay, kedr va qaragʻay oʻrmonlari, yeniseydan sharqdagi taygatoʻng tuproklarda igna bargli tayga daraxtlari – sibir va dauriya tilogʻochlari, uzoq sharqda esa, qoraqaragʻay va oqqaragʻay oʻsadi. tayga zonachasida (ayniqsa, gʻarbiy sibirda) botqoqlik koʻp. taygadan jan.rokda, sharqiy yevropa tekisligida aralash oʻrmonlar bor. chimli podzol tuproqlarda oqqayin va togʻterak, eman, zarang, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "rossiya"

rossiya (ruscha: россия), rossiya federatsiyasi (ruscha: российская федерация) — yevropaning sharqida, osiyoning shimolida joylashgan mamlakat. maydoni jihatidan dunyoda eng katta mamlakat. quruqlikdagi chegarasi 22125,3 km, dengiz chegarasi 38807,5 km. rossiya hududi 3 okean havzasiga qarashli 12 dengiz, jumladan, boltiq, qora va azov (atlantika okeani), barens, oq, kara, laptevlar, sharqiy sibir va chukotka (shim. muz okeani), bering, oxota, yapon dengizlari (tinch okean), shuningdek, hech bir okeanga tutashmagan kaspiy dengizi bilan oʻralgan. maydoni 17,1 mln. km². aholisi — 144 million kishi (2024). poytaxti – moskva shahri. maʼmuriy jihatdan 89 subʼyekt: 21 respublika adigeya, boshqirdiston, buryatiya, dogʻiston, ingushiya, kabarda-balkariya, kareliya, komi, mariy el, mordoviya, oltoy...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (45,4 КБ). Чтобы скачать "rossiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: rossiya DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram