temperament

DOC 99,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1353020869_39531.doc www.arxiv.uz reja: 1. temperamentning psixologik tavsifi temperament to`g`risida umumiy tushuncha 2. xarakter tuzilishi va xususiyatlari 3. xarakterning tarkib topishi insonning ruhiy olami beto`xtov harakatlar majmuasidan iborat bo`lib, biri ikkinchisini bevosita taqozo etadi va ular uzluksiz zanjir tizimiga o`xshash tarzda hukm suradi. xuddi shu bois shaxs ruhiyatida tashqi atrof-muhit to`g`risidagi taassurotlar, o`tmish xo-tiralari, kelajak yuzasidan ijodiy xayollar, ezgu niyatlar, xohish istaklar, maqsad va tilaklar, mulohaza, fikr va muammo, hissiy ke-chinmalar, irodaviy sifatlar uzluksiz tarzda o`zaro o`rin almashti-rib turishi evaziga ontogenetik dunyoga mustahkam negiz hozirlana-di. ruhiy olam kechishi, uning sur`ati, mazmuni, shakli, qo`lami, xususiyati, xislati, sifati, mexanizmi alohida, yakkahol insonda rang-barang tarzda namoyon bo`lishi kuzatiladi. shuning uchun bo`lsa kerak, insonlar tabiat hodisalariga, omillariga, ta`sir kuchlariga tez yoki sekin, yengil yoki mushkulot bilan javob qaytarishga moyillik ko`rsa-tadilar. shuni alohida ta`kidlab o`tish kerakki, psixik faoliyatning dinamikasi nafaqat temperamentga, balki motivlarga, psixik holat-larga, his-tuyg`ularga ham bevosita bog`liqdir. misol uchun, inson o`zi temperamentning qaysi turiga …

n darajada tafovut mavjudligi alohida ta`kidlanadi. ular orasidagi farqlarni ajratib ko`rsatish maqsadida qo`shimcha belgilar kiriti-ladi va o`ziga xos tarzda tavsiflab beriladi. ularning ayrimlarini ajratib ko`rsatish maqsadga muvofiq. 1- favqulodda temperamentning bir xil xususiyatlari, motiv, psiindividual xususiyatlari bilan temperamentga aloqador nerv tizi-mi xususiyatlarining o`zaro qo`shiluvini nerv tizimining tipi deb nomlaydi va uni to`rtta tipga ajratadi: a) kuchli, muvozanatli, ep-chil; b) kuchli, muvozanatsiz, epchil; v) kuchli, muvozanatli, sust; g) kuchsiz tip. yirik rus psixologlaridan biri b. m. teplov (1896—1965) va uning shogirdlari, maslakdoshlari i. p. pavlovning tadqiqotlari-ni davom ettirib, inson nerv jarayonlari xususiyatlarining o`ziga xos tomonlarini ochishga muvaffiq bo`ldilar. ular nerv-fiziolo-gik jarayonlarning nozik qirralarini o`rganishda maxsus moslama-lar yordami bilan o`zgarishlarni qayd qilish hamda olingan natija-larni (omillarini) matematik statistika metodlari orqali hiso-lashni tatbiq etdilar. b. m. teplov ilmiy maktabi namoyandalari tomonidan olingan ma`lumotlarga qaraganda, insonda hosil qilinadigan shartli reflekslarning ba`zi bir individual xususiyatlari o`zaro uyg`unlikka egadir. ularningta`biricha, o`zaro bog`liq indivi-dual xususiyatlar tizimi asab …

hartli reflektor faoliyatining in-dividual xususiyatlari turkumlari shunga o`xshash usul yordami bilan kashf qilingan. shuningdek, b. m. teplov ilmiy maktabining na-moyandalari tomonidan ijobiy va tormozlovchi shartli reflekslar-ning hosil bo`lish tezligini tavsiflovchi individual xususiyatlar turkumi ham ta`birlab berilgandir. ushbu individual xususiyatlar mohiyatida ifodalanuvchi asab tizimining notanish xususiyati dina-minlik deb nomlangan. bundan tashqari, ular shartli reflektor faoliyatining bir guruh individual xususiyatlari qo`zg`alish jarayo-nining to`xtalishining tezligi mahsuli sifatida taxmin qilingan xususiyatni (yangi xislatni) labillik, ya`ni lotincha 1a`1a115 - beqa-rorlik deb ataganlar. shuning bilan birga asab tizimining boshqa xususiyatlari mavjudligi to`g`risida ilmiy taxminlar ilgari suril-gan, chunonchi: senzitivlik, reaktivlik va hokazo. b. m. teplov ilmiy maktabi i. p. pavlov tadqiqotlarida aniq-langan asab tizimining xususiyatlari to`g`risidagi nazariya va tax-minlar muayyan darajada kengaytirilgan hamdatemperamentningtub mohiyatini tushuntirishga qulay imkoniyatlar yaratilgan. lekin shun-day chuqur izlanishlar olib borilishiga qaramay, psixologlar tomo-nidan kashf qilingan xususiyatlarning kimyoviy va fizikaviy mo-hiyati to hanuzgacha noma`lum bo`lib qolmoqda. xuddi shu bois, asab tizimining xususiyati to`g`risidagi ilmiy …

a-tiladi: 1) insonda shartli refleks shakllangan bo`lsa-da, lekin u tez so`na boshlasa; 2) tashqi qo`zg`ovchi shartli refleksda kuchli tormozla-nishni vujudga keltirsa; 3) shaxs kuchsiz qo`zg`ovchilarga kuchli qo`zg`ov-chilar singari shiddat bilan reaksiya qaytarsa; 4) odam kuchsiz qo`zg`a-lish jarayoni bilan uyg`unlashgan xususiyatlarni aniqlasa; 5) inson-da kuchli emotsional qo`zg`alishi hamda diqqatning chalg`ishi yuzaga ke-ladi. yuqorida ta`kidlab o`tilganidek, i. p. pavlov ta`limotida tem-peramentning psixologik ta`siri asab tizimining barcha xususiyat-lari bilan aloqadorligi yoki uning tipiga tegishli ekanligi tu-shuntiriladi. xuddi shu bois, temperamentning u yoki bu xususiyati asab tizimining birorta xislati bilan emas, balki xususiyatlar-ning turkumlari bilan aloqaga kirishadi. buning ta`sirida asab tizimi xususiyatlarining miqdoriy munosabatlarida temperament xususiyatlari ham sifat o`zgarishini yasaydi. yigirmanchi asrning 60-70 yillarida ushbu soha bo`yicha olib borilgan tadqiqotlarning ko`rsatishicha, temperamentning psixolo-gik tavsifi bilan i. p. pavlovning tiplari o`rtasida aloqa hukm surishiga hech qanday shak-shubha yo`qdir. temperamentga taalluqli asabtiziminingtiplari ham insonga, ham hayvonlargategishli bo`lib, ular umumiy tiplar deb nomlanadi. binobarin, temperamentning fiziologik asosi …

lumotlar, omillar juda ko`p bo`lib, ular qiyosiy psixologiyada hayvonlarni o`rganishda topilgandir. masalan, asab tizimining kuchi, epchilligi hayvon-larni chatishtirish yo`li bilan yuzaga keltirilgan, lekin barcha xusu-siyatlar to`g`risida bunday dadil fikrlarni bildirish mumkin emas. horijiy psixologik adabiyotlardata`kidlanishicha, temperament asab tizimi umumiy tipining nerv-fiziologik xususiyatlariga emas, balki: a) tashqi ko`rsatkichi badanningjismoniytuzilishiga, b) uning ba`zi qismlari o`rtasidagi aloqaga, v) organizm turli tarkiblari-ning munosabatlaridan tuzilgan organizmning umumiy tuzilmasiga bog`liqdir, degan nazariya jahon psixologiyasida ustuvor o`rin egal-lagandir. bu nazariyaning asoschilari e. krechmer (nemis psixologi) va u. sheldon (amerika psixologi)lar hisoblanib, ularning talqi-nicha, tana tuzilishi ham, temperament xususiyatlari ham ichki sekre-siya bezlari faoliyatidagi o`zaro munosabatlarning nasliy belgila-riga bog`liqdir. ularning fikricha, tana tuzilishi bilan tempera-ment xususiyatlari orasida muayyan mutanosiblik mavjuddir. u. sheldonning mulohaza bildirishicha, semiz, qorin bo`shlig`i tako-millashgan inson shodlikka, muloqotmandlikka, to`yib ovqatlanish-ga moyil (visseraton) xususiyatga egadir. shuningdek, sklet muskul-lari taraqqiy etgan shaxslar g`ayratli, faol (somaton) xislatlidir. shu bilan birga asab tizimi, bosh miyasi o`rta rivojlangan insonlar o`ta …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "temperament"

1353020869_39531.doc www.arxiv.uz reja: 1. temperamentning psixologik tavsifi temperament to`g`risida umumiy tushuncha 2. xarakter tuzilishi va xususiyatlari 3. xarakterning tarkib topishi insonning ruhiy olami beto`xtov harakatlar majmuasidan iborat bo`lib, biri ikkinchisini bevosita taqozo etadi va ular uzluksiz zanjir tizimiga o`xshash tarzda hukm suradi. xuddi shu bois shaxs ruhiyatida tashqi atrof-muhit to`g`risidagi taassurotlar, o`tmish xo-tiralari, kelajak yuzasidan ijodiy xayollar, ezgu niyatlar, xohish istaklar, maqsad va tilaklar, mulohaza, fikr va muammo, hissiy ke-chinmalar, irodaviy sifatlar uzluksiz tarzda o`zaro o`rin almashti-rib turishi evaziga ontogenetik dunyoga mustahkam negiz hozirlana-di. ruhiy olam kechishi, uning sur`ati, mazmuni, shakli, qo`lami, xususiyati, xisla...

Формат DOC, 99,0 КБ. Чтобы скачать "temperament", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: temperament DOC Бесплатная загрузка Telegram