semasiologiyafanivauningshakllanishtaraqqiyoti

PPTX 21 стр. 296,3 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 296,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

слайд 1 semasiologiya fani va uning shakllanish taraqqiyoti asosiy darslik va o‘quv qo‘llanmalar mirtojiyev m. o’zbek tili semasiologiyasi. –toshkent, 2010. xakimova m. semasiologiya. –toshkent, 2008. ne’matov x., rasulov r. o’zbek tili sistem leksikologiyasi asoslari. –toshkent “o’qituvchi”, 1995. rahmatullaev sh. hozirgi adabiy o’zbek tili. –toshkent: universitet, 2006. 5. safarova r. leksik-semantik munosabatning turlari. –toshkent, “o’qituvchi” 1996. reja: semasiologiya fanining shakllanishi semasiologiya fanining turlari semasiologiyaning tarkibi semasiologiya tilning turli sathlaridagi birliklarning ma`nosini tadqiq etish semasiologiyaning vazifasi hisoblanadi. lisoniy ma`no, ya`ni til birliklari anglatayotgan ma`no uning o’rganish predmeti sanaladi. ma`noni o’rganish tarixi antik davrlardan boshlanadi. u davrlarda ma`noga falsafiy nuqtai nazarlardan yondoshilgan. qadimgi gretsiyada so’z va u nomlayotgan narsa tabiatan bog’liqmi yoki nom va ma`no o’rtasidagi bog’liqlik shartlimi degan savol ko’ndalang qo’yilgan. ushbu faktlarga asoslansak, semasiologiya, ya`ni ma`noshunoslik antik davrlarda paydo bo’lgan deya olamiz. lekin bu davrlardagi ma`noshunoslik tilshunoslikning qismi sifatida emas, balki falsafaning tarkibiy qismi sifatida shakllana boshlagan. yuqorida ta`kidlaganimizdek, ma`noga falsafiy …

2 / 21

shakl bilan birga, uning funktsiyasi sifatida tadqiq qilinadi. semasiologiyada esa lisoniy ma`no alohida mohiyat sifatida o’rganiladi. semasiologiyaning turlari umumiy xususiy semasiologiyaning tarkibi fonosemantika grammatik semasiologiya leksiksemantika frazeologiksemantika til birliklaridan morfema, so’z birikmasi, gap va matnning ma`no xususiyatlari grammatik semasiologiyada tadqiq qilinadi. rus tilshunosi v.m.nikitin grammatik semasiologiyaning quyidagi turlarini ajratadi: kategorial-grammatik semasiologiya. bunda so’zlarning grammatik ma`nolari, so’z turkumlarining semantik aspekti kabilar o’rganiladi. morfologik-grammatik semasiologiyada so’z shakllari ma`nosi tadqiq qilinadi. funktsional-grammatik semasiologiya bitta umumiy kategorial ma`no ifodalovchi leksik, grammatik yoki turli sath birliklarining ma`nosi, ya`ni funktsional-semantik kategoriyalarni, maydonlarni tahlil qiladi. sintaktik sathdagi semasiologiya bilan mazmuniy sintaksis shug’ullanadi. leksik birliklar ma`nosi leksik semantikada, frazeologik birliklarning semantik xususiyatlari frazeologik semantikada tadqiq qilinadi. ayrim hollarda leksik semantika termini lug’aviy ma`noli til birliklari bo’lmish ham leksema, ham frazemalar uchun birday qo’llanadi. sinov: test. savol: rus tilshunosi nikitin grammatik semasiologiyaning nechta turlarini ajratgan? a. 4 ta; b. 3 ta; c. 5 ta; d. 2 ta hukm: til …

3 / 21

um, qovoq kabi. lug’at tarkibidagi so’zlarning hammasi ham ma`noli bo’lsa-da, ammo ular ma`noning eng umumiy xususiyatlariga ko’ra ham o’zaro farqlanadi. masalan, tildagi so’zlarning asosiy qismi ob`ektiv borliqdagi narsa, belgi yoki harakat haqidagi tushunchani bildiradi: bug’doy, qizil, сhopmoq, bosh, qosh kabi. ma`lum so’zlar esa, ya`ni yordamchi so’zlar: xullas, va, ham, chunki, agar, ammo, lekin, biroq, balki kabi so’zlar biron-bir tushuncha ifodalamaydi. tushuncha ifodalaydigan so’zlargina lug’aviy ma`noga ega bo’ladi. leksikologiyada xuddi shu tipdagi so’zlarning ma`nosi va u bilan bog’liq hodisalar o’rganiladi. l e k s i k m a ` n o. so’zning obyektiv borliqdagi belgi, harakat kabilar haqidagi ma`lumoti l e k s i k m a ` n o deyiladi. yuqorida ko’rsatilganidek, leksik ma`no barcha so’zlarda bir xil emas. so’zlarning ma`no turlari, odatda, so’z turkumlariga bog’lab belgilanadi: 1. nomlovchi so’zlar. bu ma`no turiga ot (ba`zi atoqli otlardan tashqari), fe`l, sifat, ravish, son kiritiladi. bular narsani, harakatni va ularning turli-tuman belgilarini …

4 / 21

an kishini to’lqin deb atash mumkin, ammo istagan, hodisani to’lqin deb nomlab bo’lmaydi. ko’rinib turibdiki, atoqli otlarning ma`lum turlari leksik ma`noga ega bo’lmaydi, leksik ma`no anglatmaydi. demak, atoqli otlarning ma`lum turlari leksik ma`noga ega bo’lmaydi, leksik ma`no anglatmaydi. shu jihati bilan ular turdosh otlardan keskin farq qiladi. sinov: test savol: so’zning ob`ektiv borliqdagi belgi, harakat kabilar haqidagi ma`lumoti nima deyiladi? leksik ma’no leksik qobiq substansiya til birligi hukm: bog’lovchi va ko’makchi ko’rsatuvchi ma’noli so’zlar turkumiga kiritiladi til insonlarga oliy ruh tomonidan ato etilgan buyuk ne`mat sanaladi. u ko’p qirrali va murakkab hodisadir. tilning ferdinand sossyur tomonidan isbotlangan sistemaviy tuzilishi unga bir qancha elementlarning uzviy aloqadorligi asosida ish ko’ruvchi jonli mexanizm sifatida qarashni taqozo etadi. til bir-biri bilan shambarchas holda bo’lakchalardan tashkil topgandir. ularning ichida leksik yarus, ya`ni leksika muhim o’rin tutadi. tildagi barcha so’zlarning yig’indisiga uning lug’at jamg’armasi yoki leksikasi deyiladi. leksikaning asosiy birligi so’z hisoblanadi. shu bois so’z va …

5 / 21

ing lug’at jamg’armasidagi so’zlarni har jihatdan tasnif qilish mumkin. sinov: test savol: tilning sistemaviy tuzilishga ega ekanligini isbotlab bergan olim kim? f. de sossyur v. f. gumbolt aristotel al-farg’oniy javob yozing: tilshunos olim a.rustamovning fikricha, o’zbek tilidagi so’zlarning miqdori …………. dan kam emas. semasiologik tadqiqot yo’nalishlari leksik ma’nolarni mantiqiy semantik asosda tadqiq etish so’zlarning semantik taraqqiy etishi va sabablari o’rganiladi. /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "semasiologiyafanivauningshakllanishtaraqqiyoti"

слайд 1 semasiologiya fani va uning shakllanish taraqqiyoti asosiy darslik va o‘quv qo‘llanmalar mirtojiyev m. o’zbek tili semasiologiyasi. –toshkent, 2010. xakimova m. semasiologiya. –toshkent, 2008. ne’matov x., rasulov r. o’zbek tili sistem leksikologiyasi asoslari. –toshkent “o’qituvchi”, 1995. rahmatullaev sh. hozirgi adabiy o’zbek tili. –toshkent: universitet, 2006. 5. safarova r. leksik-semantik munosabatning turlari. –toshkent, “o’qituvchi” 1996. reja: semasiologiya fanining shakllanishi semasiologiya fanining turlari semasiologiyaning tarkibi semasiologiya tilning turli sathlaridagi birliklarning ma`nosini tadqiq etish semasiologiyaning vazifasi hisoblanadi. lisoniy ma`no, ya`ni til birliklari anglatayotgan ma`no uning o’rganish predmeti sanaladi. ma`noni o’rganish tarixi antik da...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPTX (296,3 КБ). Чтобы скачать "semasiologiyafanivauningshakllanishtaraqqiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: semasiologiyafanivauningshaklla… PPTX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram