tafakkur va nutqning psixologik tavsifi

DOCX 23 pages 102.6 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 102.6 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

5-mavzu. tafakkur va nutqning psixologik tavsifi. reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. 1. tafakkur va hissiy bilish. 1. tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. 1. tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar. 6.muloqot haqida tushuncha.muloqot turlari. 7.nutq faoliyati. o`rtmt: tafakkur psixologiyasi sohasida ishlarning nazariy va amaliy ahamiyati. tayanch so`z va iboralar: kuchi, tafakkur, fikrlash, hissiy bilish, tafakkur operatsiyasi: analiz, sintez, abstraksiya, umumlashtirish, taqqoslash, tafakkur shakli: tushuncha, hukm, xulosa, intellekt, kreativlik, a.bine, j.gilford metodikasi. muloqot, nutq, kommunikativ, perseptiv, verbal, noverbal, jest, mimika, pantomimika, til, identifikasiya, refleksiya tafakkur haqida tushuncha. tafakkur va hissiy bilish.tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a`zolarimiz bilan bevosita aks ettirib bo`lmaydigan narsa va hodisalarni ongimizda aks ettiramiz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar o`rtasida ko`z bilan ko`rib, quloq bilan eshitib bo`lmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud. ana shu ichki bog`lanish hamda qonuniyatlarni biz tafakkur orqali bilib olamiz. demak, tafakkur deb narsa va hodisalar o`rtasidagi eng muhim bog`lanishlar va …

2 / 23

htirilgan holda aks ettirishi ta`kidlab o`tiladi, xolos, lekin uning xarakterli xususiyatlari bevosita so`z yordami bilan ifodalanishi muallifning diqqat markazidan chetda qolgan. m.v.gamezo tomonidan "tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so`z hamda o`tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi" ekanligi bayon qiladi. u tafakkurning umumlashgan so`z vositasida va vositali atrof- muhit hodisalarini aks ettira olishni ta`kidlaydi. a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda tafakkurga quyidagicha ta`rif keltiriladi: "tafakkur - ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog`liq muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir, boshqacha qilib aytganda, tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish, uni bavosita va umumlashtirib aks ettirish jarayonidir". v.v.bogoslovskiy taqriridagi darslikda ham tafakkurga berilgan ta`rif uning umumlashgan va bilvosita aks ettirish xususiyatlari yoritilgan, xolos. huddi shunga o`xshash tafakkur xususiyatlari f.n.gonobolin, k.k.platonov darsliklarida ham uchraydi. keltirilgan ta`riflar orasida o.k.tixomirovning darsligidagi ta`rif nisbatan to`liqroq deb hisoblanadi. unda tafakkur predmetiga kiruvchi tarkibiy qismlar mana bunday ifodalanadi: "tafakkur - bu o`z mahsuloti bilan voqelikni umumlashtirib, bavosita aks ettirishni xarakterlaydigan …

3 / 23

ni rivojlantirib, uni sub`ekt faolligining paydo bo`lishi deb ataydi. a.n.leontev tafakkur psixologiyasi predmeti yuzasidan mulohaza yuritib, tafakkurni turli ko`rinishlarga ajratadi, fikr yuritish faoliyati ekanligini tan oladi, lekin uni predmetli-amaliy faoliyat deb nomlaydi. shuning bilan birga tafakkurning tuzilishi, fikr yuritish motivasiyasi to`g`risidagi nazariy metodologik muammolarni o`rtaga tashlaydi. p.ya.galperin fikriga ko`ra, tafakkur -bu orientirlash-tadqiqot faoliyati, orientirovka jarayondir, ya`ni orientirovka-jarayon, orientirovka faoliyat. muallif psixologiya fani intellektual masalalarni yechishda sub`ektning tafakkuriga orientirovka qilish jarayonini o`rganishga asoslanadi deb tushuntiradi. p.ya.galperin tafakkurning boshqa jihatlarini o`zining aqliy harakatlarni bosqichma-bosqich shakllantirish nazariyasidan kelib chiqqan holda yoritishga intiladi. a.v.brushlinskiy tadqiqotlarida tafakkurning muhim yangilikni qidirish va ochish, gipoteza va nazariyalarni bashorat qilish, oldindan payqash xususiyatlari alohida ta`kidlab o`tiladi. tafakkur faoliyati muayyan maqsadga qaratilgan alohida ongli jarayon tariqasida sodir bo`ladi. bosh miyaning biror uchastkasidagi faoliyat emas, balki butun bosh miya po`stining faoliyati mana shu jarayonning fiziologik asosidir. tafakkur faoliyati uchun avvalo analizatorlarning miyadagi uchlari o`rtasida vujudga keladigan murakkab bog`lanishlar muhim ahamiyatga …

4 / 23

tizimi asosida birinchi signal bilan o`zaro ta`sir qilish jarayonida dastlab umuminsoniy empirizmni va nihoyat odamning o`z tevaragidagi olamni va uning o`zini bilish uchun oliy qurol bo`lgan oliy tafakkur voq`e bo`ladi. tafakkurning muayyan bir narsaga qaratilishi uchun nerv-fiziologik asos bo`lgan orientirovka refleksi tafakkur jarayonlarida katta rol o`ynaydi. akademik i.p.pavlov ta`kidlaganidek, "avvalo umuminsoniy empirizmni nihoyat, atrof olamni va insonning o`zini ham bilish uchun oliy qurol bo`lgan fanni ham yaratuvchi maxsus insoniy oliy tafakkur zarurdir". tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar. muammoli vaziyat va uni hal qilish metodlari. tafakkur jarayoni insonning bilishga bo`lgan ehtiyojlari, tevarak-atrofdagi olam va turmush to`g`risidagi o`z bilimlarini kengaytirishga va chuqurlashtirishga intilish sababli vujudga keladi. fikr qiluvchi kishining tafakkuri-ob`ektni anglashi, bilishi tafakkur jarayonining xarakterli xususiyatidir. odam o`zi idrok qilayotgan narsalar to`g`risida fikr qiladi. shuning uchun tushunchalar narsalarning butun bir sinfi, turkumi to`g`risida fikr qiladi, ya`ni bular tafakkurning ob`ekti bo`ladi. bir analiz, sintez, taqqoslash, abstraksiyalash va umumlashtirish, tasniflash …

5 / 23

r, misol va masalalarni yechadilar. demak, tabiat va jamiyatdagi bilim va tajribalarni inson tomonidan o`zlashtirib olish analizdan boshlanadi. masalan, buni quyidagi sxemada ko`rish mumkin. muammoli vaziyatlarni yechish usullari dars jarayoni vaqtida tafakkurning analiz qilish faoliyati katta o`rin tutadi. chunonchi, savodga o`rgatish nutqni tahlil qilishdan, gapni so`zlarga, so`zlarni bo`g`inlarga, bo`g`inlarni tovushlarga ajratishdan boshlanadi. analiz va sintez jarayonlarining yuzaga kelishini quyidagicha izohlash mumkin. yuqorida aytib, o`tilgan motor yoki boshqa qismlarning rolini tushunish uchun yolg`iz analizning o`zi kifoya qilmaydi. chunki tarkibiy qismlarni birlashtirgan holda bir-biriga ta`sir qilib turgan motor va mashinaning butunligicha olib tekshirgandagina uning motor yoki mashina ekanligini anglash mumkin. sintez - shunday bir tafakkur operasiyasidirki, biz narsa va hodisalarning analizda bo`lingan, ajratilgan ayrim qismlarini, bo`laklarini sintez yordami bilan fikran va amaliy ravishda birlashtirib, butun holiga keltiramiz. sintez elementlarning, narsa va hodisalarning qismlari va bo`laklarini bir butun qilib ho`shishdan iborat aqliy faoliyat ekanligi ta`rifdan ko`rinib turibdi. analiz aqliy bo`lgani kabi sintez ham …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur va nutqning psixologik tavsifi"

5-mavzu. tafakkur va nutqning psixologik tavsifi. reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. 1. tafakkur va hissiy bilish. 1. tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. 1. tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar. 6.muloqot haqida tushuncha.muloqot turlari. 7.nutq faoliyati. o`rtmt: tafakkur psixologiyasi sohasida ishlarning nazariy va amaliy ahamiyati. tayanch so`z va iboralar: kuchi, tafakkur, fikrlash, hissiy bilish, tafakkur operatsiyasi: analiz, sintez, abstraksiya, umumlashtirish, taqqoslash, tafakkur shakli: tushuncha, hukm, xulosa, intellekt, kreativlik, a.bine, j.gilford metodikasi. muloqot, nutq, kommunikativ, perseptiv, verbal, noverbal, jest, mimika, pantomimika, til, identifikasiya, refleksiya tafakkur haqida tushuncha. tafakkur va hissiy bilish.tafakkur inson aqliy faol...

This file contains 23 pages in DOCX format (102.6 KB). To download "tafakkur va nutqning psixologik tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur va nutqning psixologik… DOCX 23 pages Free download Telegram