mikroiqlim ko‘rsatkichlarini gigienik baholash

DOCX 5 pages 37.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.5 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

«dpm lar mikroiqlim ko‘rsatkichlarini gigienik baholash» fiziologik va sanitar ahamiyati nuqtai nazarda xavoning asosiy fizikaviy kursatgichlari quyidagilar hisoblanadi: harorati, namligi, xavoning harakat tezligi va yunalishi, atmosfera bosimi, xavoning eletorlanish xolati. xavoning harorati namligi va harakati tezligi berk xonalarda boshqarsa bo‘ladigan omillar hisoblanadi; bu omillarning berk xonalardagi yigindisi va shu xonaning mikroiqlimini ta’riflaydi. ayrim mualliflar mikroiqlim omillari qatoriga atmosfera bosimini ham kiritadilar. ammo, germetik berkilmaydigan xonalarda xavoning atmosfera bosimi xudi tashqaridagidek bo‘ladi va bunday sharotida uni boshqarish mumkin emas. shuning uchun atmofera bosimining qiymatini meteolabil odamlar organizmiga ta’siri nuqtai nazardan hamda xavoning absolyut namligini hisoblashda atmosfera bosimi qiymatini hisobga olish lozim bo‘ladi. mikroiqlim omillari organizmga muntazam ta’sir kursatuvchi omillar qatoriga kiradi. ular organizmning termoegorayiyasi uchun katta ahamiyatga ega, chunki organizmda issiqlikning uzatilish jadalligin uzgartirish xususiyatiga ega va ma’lum darajada issiklikning xosil bo‘lishiga ta’sir kursatadi. bundan tashqari, mikroiqlim omilarining nomuvofiq parametrlari juda ko‘p organlar va sistemalarining funksional xolatini uzgartirish xususiyatiga ega: yurak …

2 / 5

dalanishning sanitar meyorlari va qoidalari» keltirilgan. bu xujjatda kursatlishicha talab etiladigan harorat parametrlari xonalarning vazifalariga muoffiq uzgarishi mumkinligi, xavoning nisbiy namligini optimal qiymati 40-60 %, harakati tezligi esa-0,12-0,03 m/sekundni tashkil etishi kerak. shu bilan bir qatorda shuni nazarda tutish kerakki, xonadagi xavo haroratini hisobga olish xonaning harorat tartibini tuliq ta’riflamaydi. bunday ta’rif berish uchun xonaning harorat tartibini belilovchi kursatgichlar-urtacha harorat, vertikal va gorizantal yunalishdagi harorat parametrlarini aniqlash talab etiladi. katta yoshdagi odam organizmi uchun xonadagi urtacha xavo harorati poldan 1,5m balandlikda, bolalar xonalarida 0,8-1m balandlikda aniqlanadi; o‘lchashlar xonaning dioganali buyicha uch nuqtada o‘lchaninb, so‘ngra urtacha harorat hisoblanadi. vertikal yunalishdagi harorat gradienti poldan 10 va 110sm balandlikda o‘lchanib, vertikal buyicha gradienti ta’riflaydi va uning qiymati 2,5°s oshmasligi kerak. agar harorat farqi bu kursatgichdan ortib ketsa, oyoqlar sovushi va shamollash xolatlarini keltirib chiqarishi mumkin. garizontal yunalishdagi harorat gradientini aniqlash uchun haroratni o‘lchash poldan 1,5m baladlikda ikki nuqtada-tashqi va ichki devorlardan 1m tashlanib …

3 / 5

ini asosan assmaning aspiratsion psixrometri yordamida aniqlanadi. namlik turlari va asboblarga ta’rif amaliy mashg‘ulot uchun qullanmalarda batafsil bayon etilgan. aspiratsion psixrometrdan foydalanganda «xul» termometrning shariga uralgan dokani distillangan suv bilan xullash talab etiladi, so‘ngra asbobning ventilyatorini burab, o‘lchash xonasining urtasida shtativga osib quyiladi. 7-8 daqiqadan so‘ng asbob kursatishini yozib olish va hisoblash orqali mutloq namlikni hisoblab topish mumkin; aytish lozimki, aspiratsion psixrometrdan foydalanib aniqlashda, olingan natijalarga asoslanib, mutlok namlikni psixrometrik jadval buyicha va folrmula yordamida hisoblab topish mumkin. 1. mutlok namlikni hisoblash: a=mxo‘l-0,5(tquruq-tho‘l)x(v/755)mg/m3, bu erda mxo‘l-ho‘l termometr ko‘rsatishidagi harorat bo‘yicha suv bug‘larining maksimal tarangligi. jadvaldan topiladi; tho‘l-ho‘l tarmometrning ko‘rsatishi; tquruq-quruq termometrning ko‘rsatishi; 0.5-psixrometrik koeffitsient; 755-barometrik bosimning o‘rtacha qiymati; nisbiy namlik=(a:mquruq)x 100%, bu erda mquruq-quruq termometr ko‘rsatishi bo‘yicha suv bug‘larining maksimal tarangligi, jadvaldan opiladi. psixometrik haroratini o‘lchash uchun ham qo‘llanishi ham mumkin, bunda quruq termometr ko‘rsatishi olinadi. xavoning harakat tezligini o‘lchag uchun havo harakatining tezligiga mos keladigan turli tuzilishga ega bo‘lgan …

4 / 5

ning ko‘rsatishi yozib olinadi. keyin, birlamchi va ikkilamchi ko‘rsatgichlar o‘rtasidagi farqni topib, bu qiymatni o‘lchash uchun sarflangan vaqtga (sek) bo‘linadi. topilgan qiymat seqund davomidagi aylanish soni bo‘ladi. so‘ngra grafik bo‘yicha sekunddagi aylanish soniga qarab xavoning harakati tezligi topish mumkin (odatda havoning mutloq harakati tezligi-sekunddagi aylanish soni demakdir). havoning juda kichik harakati tezligini o‘lchash uchun (0,5 m/sek) katatermometr asbobidan yoki termoanemometrdan foydalanish mukin. katatermometr sharsimon va silindirsimon turlarga bo‘linadi. katatermometr bilan ishlash uchun asbobning sharini qaynoq suvga solish kerak va yuqori tomonidagi bo‘sh idishga pastdagi idishdan ko‘tarilgan spirt yarim holatga kelguncha ushlab turiladi. so‘ngra asbobni quruq qilib artiladi va xonadagi o‘lchash kerak bo‘lgan joyga shtativga osib qo‘yiladi. asbob xonadagi harorat, namlik va havoning harakati tezligi ta’sirida asta-sekin sovishi natijasida, yuqori idishga ko‘tarilgan spirt sekinlik bilan pastga tusha boshlaydi. asbob shkalasidagi 38° dan 35° gacha bo‘lgan belgigacha spirtning tushishi uchun sarflangan vaqtni o‘lchash talab etiladi. keyin hisoblash ishlari bajariladi: 1. havoning sovutish …

5 / 5

savolga yozma javobni yozish va bu varaqni boshqa guruh talabalariga uzatish va ulardan ularning varaqklarini olib u erdagi savolga javob berish vazifasi beriladi va h.k. shunday qilib, agar 6 ta kichik guruhcha tashkil etilgan bo‘lsa (bitta stolda 2 tadan talaba), harbir varaqdagi savolga 6 tadan javob yozilgan bo‘lishi kerak. 12 daqiqadan so‘ng o‘qituvchi tarqatilgan varaqlarni yig‘ib oladi va harbir varaqdagi javoblarni ovoz chiqarib o‘qiydi hamda javobning to‘g‘ri yoki noto‘g‘riligi qarab javob bergan kichik guruh talabalariga baho qo‘yadi. ishni osonlashtirish uchun harbir kichik guruhni raqamlar bilan nomerlanadi, shunda olingan javoblarga muvofiq ularga baho qo‘yish osonlashadi. qaysi guruhdagi talabalar 6 ta savolga to‘g‘ri javob bergan bo‘lsalar yuqori ball oladilar, 4 yoki 5 ta savolga to‘g‘ri javob berganlar esa "yaxshi", 3 ta savolga to‘g‘ri javob berganlar "qoniqarli", 3 tadan kam savolga to‘g‘ri javob berganlarga esa "qoniqarsiz" baho qo‘yiladi. taklif etiladigan savollar varianti; 1. mikroiqlim ko‘rsatkichlariga qaysi ko‘rsatkichlar kiradi: to‘g‘ri javob – xona harorati, …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroiqlim ko‘rsatkichlarini gigienik baholash"

«dpm lar mikroiqlim ko‘rsatkichlarini gigienik baholash» fiziologik va sanitar ahamiyati nuqtai nazarda xavoning asosiy fizikaviy kursatgichlari quyidagilar hisoblanadi: harorati, namligi, xavoning harakat tezligi va yunalishi, atmosfera bosimi, xavoning eletorlanish xolati. xavoning harorati namligi va harakati tezligi berk xonalarda boshqarsa bo‘ladigan omillar hisoblanadi; bu omillarning berk xonalardagi yigindisi va shu xonaning mikroiqlimini ta’riflaydi. ayrim mualliflar mikroiqlim omillari qatoriga atmosfera bosimini ham kiritadilar. ammo, germetik berkilmaydigan xonalarda xavoning atmosfera bosimi xudi tashqaridagidek bo‘ladi va bunday sharotida uni boshqarish mumkin emas. shuning uchun atmofera bosimining qiymatini meteolabil odamlar organizmiga ta’siri nuqtai nazardan hamda xavoni...

This file contains 5 pages in DOCX format (37.5 KB). To download "mikroiqlim ko‘rsatkichlarini gigienik baholash", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroiqlim ko‘rsatkichlarini gi… DOCX 5 pages Free download Telegram