xotira mashg'uloti

DOCX 8 pages 22.9 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.9 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

6-ma’ruza mashg’uloti: xotira xotira haqida tushuncha. xotira mexanizmlari. xotira turlari. xotira jarayonlari. xotirada esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish va unutish kabi asosiy jarayonlar mavjud boladi. shu jarayonlarning har biri alohida mustaqil psixik xususiyat hisoblanmaydi. ular faoliyat davomida shakllanadi va o`sha faoliyat bilan belgilanadi. muayyan bir materialni esda olib qolish hayot faoliyati jarayonida indiviualtajriba orttirishga bog`liqdir. esda olib qolingan narsani keyinchalik faoliyat daqollanish uchun uni esga tushirish taqozo etiladi. muayyan bir materialning faoliyat doirasidan chiqib qolishi esa uning unutilishiga olib keladi.materialni esda saqlash uning shaxs faoliyatidagi ishtirokig abog`liq boladi.chunki har bir muayyan paytda kishining xulq – atvori uning butun hayotiy tajribasi bilan belgilanadi. xotira psixologiyaning eng ko`porganilgan bolimlaridan biribolib hisoblanadi. lekin hozirgi paytda xotiraning qonuniyatlari yanada organilishi uni fanning tag`in hammukimroq muammosiga aylantirib qoydi. hozirgi kunda xotiraning mexanizmlari vaqonuniyatlarini organish boyicha uchta nazariya mavjuddir. bo`lar psixologik, neyrofiziologik hamda bioximik nazariyalardir. psixologik nazariya. bu nazariya tarixiy jikatdan eng eski nazariya …

2 / 8

qarshilik assotsiatsiyalari. xotira haqida tushuncha individning o`z hayotiy tajribasini esida olib qolishi, esda saqlab turishi va keyinchalik esga tushirishi xotira deb ataladi. xotira sohasida quyidagi asosiy jarayonlar farqlanadi: esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish va unitish. bu jarayonlar biri-biridan ajralgan holda yuzaga chiqmaydi. ular bir umumiy bir jarayonning turli tomonlarini tashqil qiladilar. xotiraning yuzaga chiqishi, rivojlanishi kishining faoliyati bilan bog`liq. ma`lum materialni esda olib qolish hayot faoliyati davomida individual, ya`ni shaxsiy tajribani to`plash bilan bog`liqdir. to`plangan tajribadan keyingi faoliyatda foydalanish qayta esga tushirishni talab qiladi. ma`lum materialning faoliyatda qatnashmay qolishi yoki faoliyatidan tushib qolishi uni esdan chiqarib quyishga olib keladi. xotira mexanizmlari hozirgi kunda xotira mexanizmlari haqida juda ko`plab nazariyalar mavjud. ularning barchasini bir necha guruhlarga birlashtirish mumkin. birinchi guruh nazariyalar - psixologik nazariyalar, ikkinchisi - neyrofiziologik nazariyalar. ularga keyingi yillarda yangi nazariyalar, uchinchi yo`nalish - bioximik yo`nalishdagi nazariyalar qo`shilmoqda. barcha nazariyalar orasida eng oldin paydo bo`lib rivojlangan nazariyalarga …

3 / 8

ta ta`sir qilsa yoki qayta nomoyon bo`lsa, ongimizda assosiativ aloqaning barcha elementlarini qayta tiklashga olib keladi. shunday qilib, assotsianizm ikkita ta`sirot o`rtasidagi aloqa bog`lanishning zaruriy va etarli asosi - bu ta`sirlarning inson ongida ayni bir vaqtning o`zida nomoyon bo`lishi deb hisoblaydi. assotsianistlar quyidagi assosiatsiya hosil bo`lishning asosiy sharoitlarni ko`rsatadilar. a) tegishli ob`ektlarning zamon va makon izchilligi; b) ob`ektlarning bir-biriga o`xshashligi, ob`ektlarning bir-biridan farqi, qarama-qarshiligi. shu sharoitlarga mos ravishda uch turli assosiatsiya ajratilgan: izchillik assosiatsiyasi, o`xshashlik assosiatsiyasi, kontrastlik assosiatsiyasi. ammo bir xil sharoitda doimo bir xil assosiatsiyalar zanjiri hosil bo`lmaydi. u holda turli kishilar bir xil sharoitda bir xil narsalarni eslab qolgan bo`lar edilar. haqiqatda esa aloqalar tanlangan suratda hosil bo`ladi. geshtal’tizm (nemischa "gestalt" - obraz degan ma`noni anglatadi) - psixologik nazariya. bu nazariyaning asosiy tushunchasi - geshtal’t tushunchasidir. geshtal’t tushunchasi yaxlit, bir butun tashkilotni (bir butun organizmni) tarkibiy qismlarga bo`lib bo`lmaydigan tuzilishini anglatadi. bu nazariyaga ko`ra aloqalar (bog`lanishlar) hosil qilishning …

4 / 8

ti va faoliyatining barcha sohalarida qatnashishi tufayli uning nomoyon bo`lish shakllari ham nihoyat darajada har xildir. xotiraning har xil turlari uch xil mezon asosida turlarga bulinadi (birlashtiriladi). 1. ko`proq faoliyatda ko`rinadigan psixik aktivlik xarakteriga ko`ra xotiraning harakat, emosional (hissiy), obrazli va so`z-mantikiy turlari farqlanadi. 2. faoliyat maqsadi xarakteriga ko`ra xotira ixtiyoriy va ixtiyorsiz xotira turlariga bulinadi. 3. materialni qancha esda olib qolish va esda saqlash muddatiga qarab qisqa muddatli, uzoq muddatli, operativ xotira turlariga bo`linadi. harakat, emosional (hissiy), obrazli va so`z-mantiqiy turlari. inson faoliyat ining har xil turlarida psixik faollikning turlicha ko`rinishlari ustun turishi mumkin. shunga ko`ra xotiraning ham ma`lum bir turi xizmat qiladi. bo`lar harakat, emosional (hissiy), obrazli va so`z-mantiqiy xotiralardir. harakat xotirasi - turli xil harakatlarni va ularning tizimlarini esga olish, esda saqlash va qayta esga tushirishdan iborat. ba`zi kishilarda xotiraning bu turi boshqalaridan ustun turadi. ko`pchilik bu xotira turining mavjudligini payqamaydi. holbuki xotiraning bu turi har xil …

5 / 8

h, eshitish, tuyish, hid bilish va ta`m xotiralaridan iborat bo`ladi. xotiraning bu turlari turli odamlarda turlicha rivojlangan bo`lib, ko`pchilikda ko`rish va eshitish etakchi rol o`ynaydi. ammo ba`zi kasblarda va ba`zi ko`rish va eshitish qobiliyatini yo`qotgan kishilarda yaxshi rivojlangan bo`ladi. ba`zan eydetik deb atalgan ("eydos" - yunoncha so`z bo`lib obraz degan ma`noni anglatadi) xotira turiga ega odamlar ham uchrab turadi. ularda ko`rgan predmetlar, sharoitlar butunligicha, xuddi rasmga tushirib olingandek butun, barcha tafsilotlari bilan eslab qolinadi. ular shu vaziyatni xuddi hozir idrok qilayotgandek "ko`ra oladilar". so`z-mantiqiy xotiraning mazmunini bizning fikrlarimiz tashkil qiladi. so`zlar bo`lmasa fikrlar ham bo`la olmaydi. shuning uchun ham fikrlarimizga xos xotira shunchaki mantiqiy xotira deb emas, balki so`z-mantiq xotirasi deb ataladi. so`z-mantiq xotirada ikkinchi signallar tizimi asosiy rol o`ynaydi. bu xotira turi insongagina xos xotira turidir. xotiraning bu turi ijtimoiy tajribani o`rganishda, uni keyingi avlodga uzatishda - bilimlarni o`zlashtirishda, tarbiya jarayonida hal qiluvchi o`ringa ega. ixtiyorsiz va ixtiyoriy xotira …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira mashg'uloti"

6-ma’ruza mashg’uloti: xotira xotira haqida tushuncha. xotira mexanizmlari. xotira turlari. xotira jarayonlari. xotirada esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish va unutish kabi asosiy jarayonlar mavjud boladi. shu jarayonlarning har biri alohida mustaqil psixik xususiyat hisoblanmaydi. ular faoliyat davomida shakllanadi va o`sha faoliyat bilan belgilanadi. muayyan bir materialni esda olib qolish hayot faoliyati jarayonida indiviualtajriba orttirishga bog`liqdir. esda olib qolingan narsani keyinchalik faoliyat daqollanish uchun uni esga tushirish taqozo etiladi. muayyan bir materialning faoliyat doirasidan chiqib qolishi esa uning unutilishiga olib keladi.materialni esda saqlash uning shaxs faoliyatidagi ishtirokig abog`liq boladi.chunki har bir muayyan paytda kishining xulq – atvori...

This file contains 8 pages in DOCX format (22.9 KB). To download "xotira mashg'uloti", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira mashg'uloti DOCX 8 pages Free download Telegram