sovet davrida o'zbekistonda tarix fanining rivojlanishi

DOCX 8 стр. 31,6 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 31,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

мavzu 5. sovet davrida o’zbekistonda tarix fani reja: 1. xxasrning20–30-yillaridagisiyosiy,iqtisodiyvamadaniyhayottarixshunosligi 2. o’zbekistonningikkinchijahonurushiyillaridagivaxxasrning50–80-yillari tarixi tarixshunosligi 3. markaziyosiyodagiboshqaxalqlarningxxasrtarixitarixshunosligi 1. 1917- yil oktyabr to’ntarishidan so’ng turkistonda ham sovetlarning mustabid tuzumi o’rnatildi. ushbu tuzum to 1991- yil 31- avgustgacha o’zbekistonda hukmronlik qildi. mazkur davrda o’zbekiston xalqlari mustaqillikni qo’lga kiritish uchun faol kurash olib bordilar. ushbu kurashlarning barchasi sovet davlati tomonidan qonga botirildi, yo’q qilindi. ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy rivojlanish bir tomonlama bo’lib, bularning barchasi markaz manfaatlariga bo’ysundirildi, madaniyat esa sovet mafkurasiga xizmat qildi. ta’kidlash joizki, sobiq sovet davrida fanni rivojlantirishga harakat qilindi. ko’plab oliy o’quv yurtlari tashkil etildi, oliy ma’lumotli tarixchilar tayorlashga e’tibor qaratildi. turkiston davlat universiteti, o’rta osiyo kommunistik universiteti, istpartlarda tarix fani bo’yicha ilmiy tadqiqotishlari olib borildi, tarixchi olimlar tayyorlandi. 1919- yilda turkiston xalqmaorifi xalq komissarligi qoshida arxiv ishlari bo’yicha markaziy boshqarma tashkil etildi va h.k. lekin, ushbu kadrlarning hammasi markscha-lenincha ta’limot ruhida tarbiyalandi. chunki, ular tarix faniningrivojlanishivao’zbekistonningxolistarixiniyaratishgaemas,avvalo,hukmron kommunistik mafkuraning mustahkamlashga xizmat qilishi …

2 / 8

rlik bilan o’rnatilishi, ularning siyosiy huquqlarining paymol etilishi va o’ylamay o’tkazilgan iqtisodiy o’zgartirishlar natijasida turkiston xalqlari sovet davlatiga qarshi milliy-ozodlik harakatiga ko’tarildilar. ushbu harakat dastlab “shaykalar”, “banditlar” harakati deb nomlangan bo’lsa, 1919- yilning o’rtalaridan “bosmachilik harakati” deb ataldi. natijada, turkiston xalqlarining mustaqillik uchun olib borgan kurashi “bosqinchilar kurashi” sifatida badnom qilindi. mazkur tarixiy voqyelikka yondashuv siyosiy va ijtimoiy vaziyat taqozosi bilan 1980-yillarning ikkinchi yarmidan o’zgara bordi va mustaqillik sharofati bilan o’zining haqiqiy bahosini oldi. 1994- yil 15- dekabrda o’zbekiston respublikasi fa tarix institutidagi davra suhbatida u “istiqlolchilik harakati” deb nomlandi. 1918- yil fevralda farg’ona vodiysida boshlangan istiqlolchilik harakati to 30- yillarning o’rtalarigacha, qariyb 20 yil davom etdi.mana shu tarixiyvoqeaga bag’ishlangan ko’plab tarixiy asarlar yaratildi, bir qator nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalari himoya qilindi. lekin, sovet davrida u “bosmachilik harakati” sifatida, boylar, burjuaziya, ruhoniylar va chet el interventlarining xalq manfaatlariga qarshi bo’lgan “aksilinqilobiy harakati” deb ta’riflandi. istiqlolchilik harakati sovet tarixshunosligi haqida gapirilar …

3 / 8

tidannihoyatda qimmatlidir. lekin, ularda tarixiy jarayonlar butunlay buzib, faqat qora ranglarda tasvirlandi. shuni ham ta’kidlash kerakki, stalin shaxsiga sig’inish oqibatlari tugatila boshlangandan so’ngtarixfanidatarixiyvoqealarnixolisroqyoritishimkoniyuzagakeldi.1950-yillarningoxiri – 60- yillarning boshlarida yaratilgan istiqlolchilik harakati tarixiga oid asarlarda mazkur harakatning kelib chiqish sabablari, uni bostirishda yo’l qo’yilgan qirg’inbarotlar o’z aksinitopdi. buni a. qo’qonboyev, a. i. zevele, sh. shomadiyev singari mualliflarning asarlarida ko’rish mumkin. biroq, 60-yillarning o’rtalariga bormay, yana oldingi holatga qaytildi va tarix yana buzib, talqin qilina boshlandi. 1980- yillarning o’rtalarida boshlangan “qayta qurish” siyosati natijasida oshkoralikka ruxsat berildi. mahalliy olimlar shu davrda tariximizda mavjud “oq dog’lar”, jumladan, sovetlargaqarshiqurollikurash(istiqlolchilikharakati)tarixinitadqiqetaboshladilar.p. g. kim, m. hasanov, a. akromov, i. isoqov va boshqalar o’z maqolalarida istiqlolchilik harakatining haqqoniy tarixini yaratishga harakat qildilar. sovetlarga qarshi qurolli kurashi (istiqlolchilik harakati) tarixi asosan, mustaqillik yillarida butunlay qayta yaratildi va o’zining haqqoniy bahosini oldi. 1920–1930- yillarda sovet davlati va kommunistlar partiyasi o’zbekistonda ham siyosiy, ham iqtisodiy, ham ijtimoiy, ham madaniy sohada tub o’zgartirishlarni …

4 / 8

o’lib, ular xalqimiz va respublikamizni rivojlantirishga emas, balki o’zbekistonni markaz manfaatlariga bo’ysundirishga xizmat qildi. 1920–1930- yillarda amalga oshirilgan ushbu tadbirlar haqida sobiq sovet davridako’plab asarlar yaratildi va mazkur yangiliklar o’zbekistonda sotsializmning g’alabasiga o’zbek xalqining buyuk yutuqlari sifatida baholandi. 2. sovet ittifoqi ikkinchi jahon urushi girdobiga tortilgandan keyin o’zbekistonda ham hamma narsa harbiy izga ko’chirildi. o’zbek xalqi urush boshlanishi bilan uning og’ir oqibatlarini tushunib yetdi. urush butun mamlakat xo’jaligi va hayotini tubdan o’zgartirib yubordi. harbiy vaziyat front orqasini mustahkamlash yuzasidan shoshilinch choralar ko’rishni talab qildi. front yaqinidagi shahar va qishloqlardan yuz minglab, sanoat korxonalari, o’quv yurtlari, ilmiy tashkilotlar va boshka moddiyboyliklarni sharqqa ko’chirishi boshlandi. kechagina qatag’onlar, quloq qilishlar azobini tortgan o’zbekiston xalqi front va front ortida katta jasoratlar ko’rsatdi. o’rta osiyo respublikalari va qozog’istonga evakuatsiya qilingan 308 korxonaning 100 dan ortig’i (“лентекстильмаш”, “ростсельмаш”, “красний аксай”, moskva “электрокабель”, “подёмник”, “электростанок” zavodlari, v. p. chkalov nomli aviatsiya zavodi, kiev “траксигнал” zavodi va boshqalar) …

5 / 8

arlik qilish sobiq sssr faning o’zbekiston filiali (o’zfa) va keyinroq, 1943- yil 4- noyabrda uning asosida tashkil etilgan o’zbekiston fanlar akademiyasi zimmasiga tushdi. ushbu akademiyaning birinchi prezidenti etib t. n. qori niyoziy saylandi. ijtimoiy fan vakillari – tarixchi, sharqshunos, adabiyotshunos, tilshunos va iqtisodchilar o’z zimmalaridagi ma’suliyatni anglagan holda, gitlerchi bosqinchilarning vahshiylarcha siyosatini fosh qilish, unga qarshi kurashishga o’z kuch va iqtidorlarini safarbar etdilar. tarixchilar jahon taraqqiyotiga salmoqli hissa qo’shgan xalqimizning tarixini yorituvchi ikki jildli “o’zbekiston xalqlari tarixi” ni yozdilar. urushning og’ir sharoitlarida o’zbek olimlarining ilmiy va amaliy ishlari front, aholi va g’alaba uchun beqiyos ahamiyatga ega bo’ldi, xalqimizning mehnat faoliyatiga kuch-quvvat bag’ishladi. o’zbekistonning urush yillaridagi tarixi sovet davri adabiyotlarida keng yoritildi. o’zbekistonning ikkinchi jahon urushi yillaridagi tarixshunosligi haqida gapirilar ekan, unda ko’proq front ortida xalqimizning ko’rsatgan jasorati ko’proq o’rganilganligini alohida qayd etib o’tish joiz. yurtimiz mustaqillikka erishgandan so’ng ushbu davr mavzusi va uni o’rganish to’xtab qolgani yo’q. ayniqsa, 1995- yilda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sovet davrida o'zbekistonda tarix fanining rivojlanishi"

мavzu 5. sovet davrida o’zbekistonda tarix fani reja: 1. xxasrning20–30-yillaridagisiyosiy,iqtisodiyvamadaniyhayottarixshunosligi 2. o’zbekistonningikkinchijahonurushiyillaridagivaxxasrning50–80-yillari tarixi tarixshunosligi 3. markaziyosiyodagiboshqaxalqlarningxxasrtarixitarixshunosligi 1. 1917- yil oktyabr to’ntarishidan so’ng turkistonda ham sovetlarning mustabid tuzumi o’rnatildi. ushbu tuzum to 1991- yil 31- avgustgacha o’zbekistonda hukmronlik qildi. mazkur davrda o’zbekiston xalqlari mustaqillikni qo’lga kiritish uchun faol kurash olib bordilar. ushbu kurashlarning barchasi sovet davlati tomonidan qonga botirildi, yo’q qilindi. ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy rivojlanish bir tomonlama bo’lib, bularning barchasi markaz manfaatlariga bo’ysundirildi, madaniyat esa sovet mafkurasiga xizm...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (31,6 КБ). Чтобы скачать "sovet davrida o'zbekistonda tarix fanining rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sovet davrida o'zbekistonda tar… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram