jinsiy hujayralar. urug’ hujayrasining tuzilishi

DOC 4 pages 49.5 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.5 KB

File type DOC

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

3-mavzu «jinsiy hujayralar. urug’ hujayrasining tuzilishi» режа: 1. urug’ hujayrasi spermatozoidning morfologik tuzilishi. 2. jinsiy hujayralarning ko’payish jarayonidagi ahamiyati. tayanch iboralar: spermatozoidning lug’aviy ma’nosi, morfologik tuzilish, organoidlarining joylashish mexanizmi va ularning ish prinsiplari, turli hayvonlarda spermatozoidlarning o’lchami va miqdori, ularning harakati, urug’lanishdagi ishtiroki va ularning umri, abiotik ta’sirlarga munosabati. tuxum hujayralari, ularning tuzilishi, ulrada sariqlik miqdori, sariqlik miqdoriga ko’ra tuxum xillari, qutublanish birlamchi, ikilamchi va uchlamchi tuxum qobiqlari. urug’ hujarasi va tuxum hujayrasining ko’payish jarayonidagi ishtiroki va ahamiyati. ma’ruza uslubi: bayon qilish, elektron darslik va animasiyalar, jadvallar orqali namoyish qilish. ko’rgazmali jihozlar: animasiyalarni namoyish qilish uchun videproyektor, ekran, jadvallar ma’ruza matni: ko’pgina hayvonlar va o’simliklar maxsus differensiallangan, bir-biridan keskin farqlanuvchi jinsiy hujayralar: erkaklik spermatazoidlar (sperma-urug’, zoon-hayvon, lidos-tur) va urg’ochilik tuxum hujayralari ishtirokida jinsiy yo’l bilan ko’payadi. bu hujayralar jinsiy bezlarda rivojlanadi va ixtisoslashishi ancha organizmning qolgan barcha hujayralaridan farqlantiruvchi bir qator murakkab o’zgarishlarga uchraydi. spermatozoid (xivchin, spermiy, urug’ ipi) o’ziga …

2 / 4

’yincha, o’rta qism va dumchalar farq qilinadi. boshcha spermatozoidning oldingi qismini tashkil etib, doim kengroq, sitoplazmaning yupqa qatlami bilan o’ralgan yadroga ega bo’ladi. yetilgan spermatozoidning yadrosi rengenografik tadqiqotlarning ko’rsatishicha, kristallik tuzilgan bo’ladi. bunga sabab dnk molekulasining parallel joylashishidri. yadro juda g’uj bo’lganligi tufayli asosiy yadro buyoqlari bilan intensiz buyaladi. boshchada akrosomasi vakuolaga kiritib qo’yilgan, uncha katta bo’lmagan zich granulasi bor. urug’lanish paytiga akrosoma ishtiroki bilan akrosoma ipi hosil bo’ladi. boshchaning oldingi qismidagi sitoplazma spermatozoidning tuxum hujayrasi qobig’i orqali kirishini osonlashtiradigan perforatoriy (teshik) hosil qiladi. urta ismning-uk ipini tashkil etuvchi fibril bog’lamlari bo’ladi. elektron mikroskop yordamida bu bog’lamlar 9 ta (ba’zan 18 ta) chetki va 2 ta markaziy fibrillardan tuzilganligi aniqlanadi, ya’ni kiprikchalarning fibrilli tuzilishiga o’xshash tuzilgan. o’q fibrill bog’lami spiral joylashgan mitoxondriylar bilan o’rab olingan. dumcha asosiy va so’ngi qismlardan tuzilgan. dumchaning butun yoni buylab, o’rta qismdagi kabi tuzilishdagi o’q fibrillar bog’lami chuzilgan, lekin bu yerda u so’nggi qismida deyarli …

3 / 4

bu bilan tuxum ichida spermatozoidning harakati boshlanadi. bunday spermatozoidlarning kamchisimon spermatozoidlardan keskin farqlanishiga qaramay ularning ayrim qismlari bir-biriga tamoman mos keladi. har xil hayvonlar spermatozoidlarining uzunligi turlicha bo’ladi, lekin bu hujayralar asosan mayda bo’ladi. spermatozoidlarning kattaligi bilan hayvonning katta-kichikligi o’rtasida hyech qanday bog’liqlik yo’q. masalan, dengiz chuchqasining spermatozoidi 100 m, ho’kizniki - 65 m, chumchuqniki-200 m, timsoqniki-20 m uzunlikda bo’ladi. odam spermatozoidining uzunligi 60-70 m ga teng, mushukniki-60 m, tritonlarda 5000 m.spermatozoidlar jinsiy yo’llardan o’tayotganida qo’shimcha bezlardan ajratib chiqariladigan suyuqlikka tushib qoladi. u suyuqlik spermatozoidlar bilan birgalikda sperma deb ataladi. spermada spermatozoidlardan tashqari, hujayraviy elementlardan leykonsitlar va ozroq miqdorda jinsiy yo’llar devorida tushib turuvchi epitelial hujayra ham bo’ladi. hayvonlarda spermatozoid miqdori millionlar bilan hisoblanadi. odamning 1 kub sm spermasida 60 mln bunday hujayralar mavjud bo’ladi. spermatozoidlarning xususiyatlaridan biri harakatlanishga qobiliyatliligidir, bunda dumchaning asosiy qismi bosh vazifani bajaradi. oldinga harakat qilish bilan bir vaqtda spermatozoid o’zining o’qi atrofida ham aylanadi: u …

4 / 4

matozoidlarning harakatsiz turishi hamisha hayot qobiliyatini yo’qotganlik ko’rsatkichi bulavermaydi. spermatozodlar erkaklik jinsiy bezlarida ko’p to’planib qolganida va kislorod yetishmaganda ulardagi moddalar almashinuvi juda past darajada bo’lgani uchun ular ojiz bo’lib qoladi. biroq spermatozoidlar yashash qobilyatini yo’qotmaydi: erkaklik jinsiy yo’llaridagi qo’shimcha bezlarning ajratmalari bilan spermalar suyultirilganda, spermatozoidlardagi moddalar almashinuvi oshadi va ular faol harakatlana boshlaydi.urug’lanish vaqtida spermatozoidlar juda faol bo’ladi. ular ayniqsa muo’it va 30-35ss temperatura (issiqqonlilar uchun) ularning faolligini birmuncha oshiradi. kislotali muhitda, aksincha, spermatozoidlar sust harakatlanadi yoki butunlay harakatsiz bo’lib qoladi. agar spermatozoidlar organizmdan tashqarida ushlansa, muhit sharoitini sun’iy o’zgartirib, undagi moddalar almashinuvini pasaytirish yoki oshirish va shu asosida ularning hayotini o’zaytirishni tartibga solish mumkin. moddalar almashinuvini pasaytirish bilan hayotini birmuncha uzaytirish mumkin. bu ayniqsa, chorvachilik praktikasida sun’iy urug’latish tadbirlarida, ish sharoitiga ko’ra, spermani bir oy davomida, ya’ni spermatozoidlaning urg’ochilik jinsiy yo’llaridagi hayotini uzaytirish uchun saqlashga to’g’ri kelganda katta ahamiyatga ega bo’ladi. har xil hayvonlarda bu muddat turlichadir, ba’zi …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jinsiy hujayralar. urug’ hujayrasining tuzilishi"

3-mavzu «jinsiy hujayralar. urug’ hujayrasining tuzilishi» режа: 1. urug’ hujayrasi spermatozoidning morfologik tuzilishi. 2. jinsiy hujayralarning ko’payish jarayonidagi ahamiyati. tayanch iboralar: spermatozoidning lug’aviy ma’nosi, morfologik tuzilish, organoidlarining joylashish mexanizmi va ularning ish prinsiplari, turli hayvonlarda spermatozoidlarning o’lchami va miqdori, ularning harakati, urug’lanishdagi ishtiroki va ularning umri, abiotik ta’sirlarga munosabati. tuxum hujayralari, ularning tuzilishi, ulrada sariqlik miqdori, sariqlik miqdoriga ko’ra tuxum xillari, qutublanish birlamchi, ikilamchi va uchlamchi tuxum qobiqlari. urug’ hujarasi va tuxum hujayrasining ko’payish jarayonidagi ishtiroki va ahamiyati. ma’ruza uslubi: bayon qilish, elektron darslik va animasiyalar, jadvall...

This file contains 4 pages in DOC format (49.5 KB). To download "jinsiy hujayralar. urug’ hujayrasining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: jinsiy hujayralar. urug’ hujayr… DOC 4 pages Free download Telegram