hayot faoliyati xavfsizligi va ergonomika

DOCX 8 pages 28.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

2-amaliy mashg‘ulot 2-mavzu :hayot faoliyati xavfsizligining komfort sharoitlari, ishchi о‘rnini ergonomikasini о‘rganish; 3-mavzu: ishlab chiqarishning zaharli va zaharli omillarini inson organizmiga ta’sirini hisoblash. reja: 1. hayot faoliyati xavfsizligini boshqarish vazifalari; 2. hfxni boshqarish vositalari; 3. hfxning ergonomik asoslari; 4.ishlab chiqarish mikroiqlimining gigienik me`yorlari; 5.mehnatni ilmiy asosda tashkil etish; 6.ishlab chiqarishning zaharli va zaharli omillarini inson organizmiga ta’sirini hisoblash. 1.hfxni boshqarish vazifalari. hfx ni boshqarish mumkin. bunda kerakli natijalarni olish uchun “odam-muhit” sistemasiga uyushgan holda ta`sir qilinadi. hfx ni boshqarish – bu ongli ravishda ob`ektni bir (havfli( holatdan ikkinchi (havfsiz( holatga o‘tkazish demakdir. bunda albatta iqtisodiy va texnik foydaliligi ob`ektiv ravishda hisobga olinadi. havfsizlikni boshqarishda sistemali yondashish. buning asosiy talabalaridan biri, havfsizlikni belgilaydigan kerakli komponentlarning soni etarli bo‘lishidir. sistemali analizda eng zarur printsip shuki, xulosa chiqarish printsipi maqsadni aniq belgilab olishdan boshlanishi kerak, barcha muammolarni yagona bir bo‘tun deb qarash, uning bo‘lakchalari asosiy maqsadga zid bo‘lmasligi kerak. bundan maqsad reallik, moddiylik, …

2 / 8

ular quyilagi masalalarni o‘z ichiga oladi: dunyoqarash. fiziologik. psixologik. ijtimoiy. tarbiyaviy. ergonomik. ekologik. tibbiy. tashkiliy. xuquqiy (yuridik(. iqtisodiy. tabiiyki, bu masalalar o‘z ichiga havfsizlikni boshqarishning juda ko‘p vositalarini qamrab oladi. xususan, ko‘plab odamlarni boshqarish, havfsizlik madaniyati ruhida tarbiyalash, kasbiy o‘qitish, kasbiy tanlov, ruhiy ta`sir, dam olish va ishlash rejimini muvofiqlashtirish, texnik va tashkiliy himoya vositalari, shaxsiy himoya vositalari, imtiyozlar va to‘lovlar sistemasi. 3. hfxning ergonomik asoslari. hfx fani ko‘pgina fanlar bilan bog‘langan. shulardan biri ergonomika fanidir “ergonomika” atamasi polsha olimi yastigenbovskiy tomonidan kiritilgan. 1875 yilda u “ergonomika belgilari yoki mehnat haqidagi fan” degan kitobida shu xaqda yozadi. ergonomika kishining faoliyat jarayonidagi funktsional imkoniyatlarini o‘rganadi. bunda faoliyat samarali va kishiga eng qulay (komfort( sharoit yaratib berishi hisobga olinadi. boshqacha qilib aytganda gap odamning harakteristikasi ma`lum mikdorda muhit harakteristikasiga mos kelishligi ustida borayapti. albatta, bunda hfxning ayrim masalalari echiladi. shunday qilib ergonomika ayrim muammolarni xal qiluvchi fan sifatida qaralishi kerak. lekin u …

3 / 8

boblarning qiymatini, ekranni, signallarni ko‘radi. ushbu barcha uskunalar axborotni ko‘rsatuvchi vositalar deyiladi. zarurat tug‘ilganda operator richaglar, dastaklar, tugmalar, o‘chirgichlar va boshqa boshqaruv organlaridan foydalanadilar, bularni barchasi birgalikda boshkaruv maydonini tashkil qiladi. axborotni ko‘rsatuvchi vositalar bilan boshqaruv maydoni mashinaning axborot modeli deyiladi. u orqali operator eng murakkab sistemalarni ham boshqaradi. ergonomika fanining vazifasi shunday axborot modeli tuzishki, unda mashinaning barcha kerakli harakteristikalarini istalgan vaqtda aks ettirsin, shu bilan birga unga axborotlarni oson, tez va bexato o‘zlashtirish va boshqarish imkonini bersin. bu murakkab masala. unga operatorning havfsiz, aniq sifatli va unumli ishlashi bog‘liq. qisqa qilib aytganda axborot modeli odamning psixofiziologik imkoniyatlariga mos bo‘lishi kerak. axborot moslashuvi ana shundan iborat. biofizik moslashuv. bunda operatorga shunday muhit yaratish kerakki, unda ishchiga normal ish sharoiti va fiziologik holati mavjud bo‘lsin. bu masala mehnat muhofazasi talablari bilan mos keladi. ko‘p xollarda tsexdagi atrof muhitning chegaraviy qiymatlari qonunlashtirilgan, lekin inson organizmi uchun hamma vaqt ham qulay emas. …

4 / 8

antropometrik moslashuv. bu inson tanasining yoki azolarining o‘lchamlarini, ko‘zining ko‘rish imkoniyatlarini, uning ish holatini (pozasini( hisobga olishni taqazo qiladi. bu masalani hal qilishda ish joyining hajmi, qo‘l va oyoqlarning uzun qisqaligi, operatordan asboblar pultigacha bo‘lgan masofa va boshqalarni hisobga olinadi. bu masalaning murakkabligi shundaki, odamlarning antropometrik ko‘rsatkichlari har xil. masalan, o‘rta bo‘yli kishini qoniqtiruvchi o‘rindiq, bo‘yi past yoki bo‘yi juda baland kishining ishlashi uzun juda noqulaydir. bunday xollarda echimni ergonomika fani beradi. texnik-estetik moslashuv. bu moslashuv, insonni o‘z ishidan, ishlayotgan mashinasidan qanoat hosil qilishidir. hammamizga ma`lumki, estetik did bilan ishlangan chiroyli ixcham mashinada ishlash qanchalik zavq beradi. yoki, qo‘pol, xunuk mashinada ishlash kishini qanchalik ezadi. shuning uchun yangi mashina va uskunalarni yaratishda ergonomika fanni rassom-dizaynerlarni taklif qilishni maqsadga muvofiq deb biladi. iqlim ko‘rsatkichlari va uning inson salomatligiga ta`siri. ishlab chiqarish muhitida iqlim sharoitini ifodalovchi ko‘rsatkichlar, havoning harorati, nisbiy namligi, havo bosimi va havoning harakat tezligidan iborat bo‘lib, hammasi birgalikda kishining …

5 / 8

ab turgan havo o‘rtasidagi harorat almashinuvi jarayoniga kuchli ta`sir ko‘rsata olmaydi, chunki bunday sharoitda muhitlar o‘rtasidagi issiqlik almashinuvi mufassal va qoldiqsiz ko‘chadi, ya`ni tanadan chiqayotgan issiqlik tezligi uning havoga singib ketish tezligiga teng holda almashinadi. agar havoning holatida bunday mo‘tanosiblik buzilsa, shu muhitda ishlayotgan odamning salomatligida ham o‘zgarish paydo bo‘ladi. muhitning harorati 18-250 s bo‘lganda odam tanasidan chiqayotgan issiqlik nurlanish yoki harorat almashinuvi qonuni asosida havoga quruq g‘ubor holatiga sekin tarqaladi, 300 s dan yuqori haroratda esa bug‘lanish sodir bo‘ladi, ya`ni tanadagi ortiqcha issiqlik mushaklardan sizib chiqayotgan quvvat ta`siridan yo‘l-yo‘lakay to‘qimalardagi tuz eritmalarini yuvib, teri sirtida ter shaklida paydo bo‘ladi. muhitning harorati oshgan sari tananing issiqlik uzatish qobiliyati susayib boradi, bug‘lanish jarayoni esa to‘xtovsiz ortib boradi, natijada organizm tez holsizlana boshlaydi. agar havodagi nisbiy namlik 80 foizdan ortib ketsa tanadan ajralib chiqayotgan terning bug‘lanishi qiyinlashadi va natijada tana bilan muhit o‘rtasidagi harorat almashuvi buziladi. agar havo harakati tezligi oshib ketsa …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayot faoliyati xavfsizligi va ergonomika"

2-amaliy mashg‘ulot 2-mavzu :hayot faoliyati xavfsizligining komfort sharoitlari, ishchi о‘rnini ergonomikasini о‘rganish; 3-mavzu: ishlab chiqarishning zaharli va zaharli omillarini inson organizmiga ta’sirini hisoblash. reja: 1. hayot faoliyati xavfsizligini boshqarish vazifalari; 2. hfxni boshqarish vositalari; 3. hfxning ergonomik asoslari; 4.ishlab chiqarish mikroiqlimining gigienik me`yorlari; 5.mehnatni ilmiy asosda tashkil etish; 6.ishlab chiqarishning zaharli va zaharli omillarini inson organizmiga ta’sirini hisoblash. 1.hfxni boshqarish vazifalari. hfx ni boshqarish mumkin. bunda kerakli natijalarni olish uchun “odam-muhit” sistemasiga uyushgan holda ta`sir qilinadi. hfx ni boshqarish – bu ongli ravishda ob`ektni bir (havfli( holatdan ikkinchi (havfsiz( holatga o‘tkazish demakdir...

This file contains 8 pages in DOCX format (28.2 KB). To download "hayot faoliyati xavfsizligi va ergonomika", click the Telegram button on the left.

Tags: hayot faoliyati xavfsizligi va … DOCX 8 pages Free download Telegram