standartlashtirish asoslari

PPT 23 стр. 434,0 КБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 434,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

слайд 1 «tiqxmmi» mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti «umumtexnik fanlar» kafedrasi “standartlashtirish va о‘zaro almashuvchanlik” tuzuvchi: rahimov jura suyunovich adabiyotlar: 1.to‘rayev m.u. yo‘ldashev a.x. va boshqalar standartlashtirish asoslari. t., «barkamol fayz media», 2017. -312 b. 2.nazarbayeva b.a. o‘lchash asboblarini konstruksiyalash (o‘.q) t., «tafakkur avlodi», 2020. -392 b. 3.mamajonov a.a., sattorov m.o., xakimov d.v. o‘lchash usullari va vositalari. t., «nif msh», 2020. -254 b. 4.maxmonov u.a. amirqulov u.o. standartlashtirish, metrologiya va sifatni baholash. t., «excellent polygraphy», 2020.-293 b 5.maxmonov u.a. amirqulov u.o. standartlashtirish, metrologiya va sifatni baholash. t., «voris-nashriyot», 2019.-287 b. 6.ismatullayev p.r., qodirova sh.a., metrolgiya asoslari, t., «asian book house», 2020.-290 b. 7.maxmonov u.a., azizov r.q. metrologiya va standartlashtirish. t., «adabiyot uchqunlari», 2018.-234 b. mavzu: fan to'g'risida umumiy ma'lumotlar. reja: 1.1. standartlashtirish va о‘zaro almashuvchanlik ning maqsad va vazifalari. metruk tizim haqida. 1.2. ushbu fan negizida “standartlashtirish va о‘zaro almashuvchanlik” ning rivojlanish tarixiga oid ma’lumotlar. 1.3. qadimiy, quhna o‘lchovlar …

2 / 23

sm. metrologiyaning shug‘ullanadigan masalalari. 2-rasm. metrologiyaning bo‘limlari. 1.2. metrologiyaning rivojlanish tarixiga oid ma’lumotlar ushbu fan negizida ”standartlashtirish va о‘zaro almashuvchanlik” fanining tarixi minglab yillarni o‘z ichiga oladi. insoniyatning o‘lchashlarga bo‘lgan ehtiyoji qadim zamonlardayoq yuzaga kelgan. kishilar kundalik hayotda har xil kattaliklarni: masofalarni, yer maydonlarining yuzalarini, jismlarning o‘lchamlari va massalarini, vaqtni va hokazolarni bu jarayonlarning yuzaga kelish sabablarini, manbalarini bilmasdan, o‘zining sezgisi va tajribasi asosida o‘lchay boshlagan. eng qadimgi o‘lchash birliklari – antropometrik. u insonning muayyan a’zolariga muvofiqlikka yoki moyillikka asoslangan holda kelib chiqqan. masalan: ladon – bosh barmoqni hisobga olmaganda qolgan to‘rttasining kengligi; fut – oyoq tagining uzunligi; pyad – yozilgan bosh va ko‘rsatkich barmoqlar orasidagi masofa, qarich, quloch, qadam va hokazolar. ba’zi bir tabiiy o‘lchovlar tabiatda mavjud narsalarga taqqoslashga asoslanib hosil qilingan. masalan, turli qimmatbaho toshlarning o‘lchov birligi sifatida keng qo‘llanilgan, «nuxotcha» ma’nosini anglatuvchi «karat», «bug‘doy doni» ma’nosini bildiruvchi «gran» shular jumlasidandir. vaqt o‘lchovlari ham tabiat hodisasiga asoslanib hosil …

3 / 23

oliyat jarayoni va rivojlanishi davomida o‘lchashlar haqidagi fan, ya’ni metrologiya yuzaga keldi. hozirda metrologiya sohasi yanada tez rivojlanmoqda, chunki sanoatning rivojlanishi, hozirgi zamon talablarining bajarilishi nazorat – o‘lchash asboblariga bog‘liqdir. o‘lchash texnikasini yanada mukammallashtirish vazifalari zamonaviy avtomatik va hisoblash texnikasining, texnologik jarayonlarining yangi yutuqlarini qo‘llashga asoslanadi. xulosa sifatida metrologiyaning rivojlanish tarixiga nazar tashlasak, quyidagi muhim bosqichlarni keltirishimiz mumkin. – 1791 yilda metr etaloni fransiyada qabul qilinishi (1 metr yer meridiani uzunligining 4х10–7 bo‘lagiga teng qilib olinganligi); – 1875 yilda parijda 17 davlat tomonidan xalqaro konvensiyani qabul qilinishi (bu esa mavjud metrik sistemaning takomillashtirishga qaratilgan bo‘lib, metr o‘lchov birligiga asos soladi); – 1893 yilda rossiyada d.m. mendeleev tomonidan o‘lchov va og‘irlik (tarozi) bosh palatasining tashkil etilishi; – 1931 yilda leningrad shahrida o‘lchov va tarozi bosh palatasi asosida d.m. mendeleev nomidagi butunittifoq metrologiya ilmiy tadqiqot institutining tashkil topishi; – 1960 yilda xalqaro birliklar tizimi (si) ning qabul qilinishi. – 1983 yilda metrni …

4 / 23

n holda kelib chiqqanligi haqida yuqorida ma’lumotlar berib o‘tilgan edi. ko‘pchilik xalqlarda, shu jumladan bizning xalqimizda ham uzunlik o‘lchovi sifatida inson tanasining biron qismiga moslikka asoslangan o‘lchash birliklari qo‘llanilgan. masalan, barmoq, gaz, tutam, qarich, quloch, fut, dyum kabilar. quyida ayrim birliklarning ta’rifini keltirib o‘tamiz: barmoq – o‘rta barmoqning eniga mos uzunlikdir (ba’zida angusht deb ham yuritiladi). gaz deb ataluvchi uzunlik birligi uch usulda aniqlangan: uzatilgan qo‘l barmoqlarining uchidan qo‘l yelkasigacha bo‘lgan masofa; yon tomomnga uzatilgan qo‘l barmoqlarining uchidan ko‘krak o‘rtasigacha yoxud burun uchigacha bo‘lgan masofa; yon tomonga uzatilgan qo‘l barmoqlarining uchidan ikkinchi yelkagacha bo‘lgan masofa. dyum – golland tilida katta barmoq degan ma’noni anglatadi, bu birlik asosan rossiya, g‘arb mamlakatlarida ishlatilgan. milya – lotin tilida ming qadam degan ma’noni bildiradi, bu birlik rossiya, angliya, aqsh mamlakatlarida, xalqaro dengizchilik ishlarida qo‘llanilgan. farsax – yo‘l uzunligini o‘lchashda sharq mamlakatlarida, xususan o‘rta osiyoda keng qo‘llanilgan birlik (ba’zida farsang, sang, tosh deb ham yuritilgan) …

5 / 23

sidagi metrologiya bo‘limi. qonunlashtiruvchi metrologiya – metrologiya bo‘yicha milliy idora faoliyatiga qarashli va birliklar, o‘lchash usullari, o‘lchash vositalari va o‘lchash laboratoriyalariga davlat talablarini o‘z ichiga olgan metrologiya qismi. amaliy metrologiya – nazariy metrologiya ishlanmalarini va qonunlashtiruvchi metrologiya qoidalarini amaliy qo‘llanish masalalari bilan shug‘ullanuvchi metrologiya bo‘limi. kattalik – sifat jihatidan ajratilishi va miqdor jihatidan aniqlanishi mumkin bo‘lgan hodisalar, moddiy tizim, moddaning xossasidir. kattalik o‘lchami – muayyan miqdoriy obyekt, tizim, hodisa yoki jarayonga tegishli bo‘lgan kattalikning miqdoriy aniqlanganligi. kattalikning qiymati – kattalik uchun qabul qilingan birliklarning ma’lum bir soni bilan kattalikning o‘lchamini ifodalash. parametr – berilgan kattalikni o‘lchashda yordamchi sifatida qaraladigan kattalik. o‘lchash vositasi – metrologik tavsiflari meyorlangan (mtm), o‘lchami (belgilangan xatolik chegarasi) ma’lum vaqt oralig‘ida o‘zgarmas deb qabul qilinadigan, kattalikning o‘lchov birligini qayta tiklaydigan va (yoki) saqlaydigan, o‘lchashlar uchun mo‘ljallangan texnik vosita. etalon etalon (frans. — namuna) — biror narsaning ideal namunasi, о‘lchovi yoki turi (tipi); fan va texnikaning muayyan taraqqiyot …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "standartlashtirish asoslari"

слайд 1 «tiqxmmi» mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti «umumtexnik fanlar» kafedrasi “standartlashtirish va о‘zaro almashuvchanlik” tuzuvchi: rahimov jura suyunovich adabiyotlar: 1.to‘rayev m.u. yo‘ldashev a.x. va boshqalar standartlashtirish asoslari. t., «barkamol fayz media», 2017. -312 b. 2.nazarbayeva b.a. o‘lchash asboblarini konstruksiyalash (o‘.q) t., «tafakkur avlodi», 2020. -392 b. 3.mamajonov a.a., sattorov m.o., xakimov d.v. o‘lchash usullari va vositalari. t., «nif msh», 2020. -254 b. 4.maxmonov u.a. amirqulov u.o. standartlashtirish, metrologiya va sifatni baholash. t., «excellent polygraphy», 2020.-293 b 5.maxmonov u.a. amirqulov u.o. standartlashtirish, metrologiya va sifatni baholash. t., «voris-nashriyot», 2019.-287 b. 6.ismatullayev p.r., qodirova s...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPT (434,0 КБ). Чтобы скачать "standartlashtirish asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: standartlashtirish asoslari PPT 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram