biologiya bilet

PDF 23 pages 425.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 425.5 KB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

1-biletbiologiya 1)biologiyaningilmiy-tadqiqotusullarigakuzatish,taqqoslash,tarixiy,eksprementalusullar kiradi. kuzatishusuliengdastlabkiusullardanbo'lib,buusulyordamidatirikorganizmlarningmiqdor vasifatko'rsatkichlarinitariflashmumkin.kuzatishusulibugungikundaham o'zahamiyatini yo'qotmagan. taqqoslashusuli.buusuldaolinganmalumotlarbnhujayranazariyasi,biogenetikvairsiy o'zgaruvchanlikninggomologikqatorlariqonunikashfetilgan. tarixiyusulch.darvinnomibnbog'liq.buusulbiologiyadachuqursifatiyo'zgarishlarning vujudgakelishigasababbo'lganomillarnio'rganadi.mazkurusul.yordamidaorganikdunyoning evolitsiontalimotiyaratildi. ekspremental.o'rtaasrlardaabualiibnsinoboshlaganbo'lsa,fizikavakimyofanlariravnaqi tufaylikengqo'llanila.boshladi. 2)ribonukleinkislata-rnk.rnkyadro,sitoplazma,mitoxondriya,plastidavaribosomalar tarkibidauchraydi.nukleinkislotalar2xilbo'ladidnk-dezoksiribonukleinkislotavarnk-ribo nukleinkislota.nukleinkislotalarningbiologikahamiyatinihoyattakatta.ularhujayra oqsillariningsintezlanisida,irsiyaxborotlarningnasldannaslgao'tishinitaminlaydi. 3)aa-yumoloq aa-noksimon bb-qizil bb-sariq aabbxaabb bunda9:3:3:1nisbatbo'ladi 2-biletbiologiya 1)tiriklikningtuzilishdarajalarinihozirgizamonbiologiyafanimalekula,hujayra,organizm, populyatsiya-tur,biogeotsenozvabiosferadarajlarigabo'libo'rganadi. molekulabosqichidaaynantirikmateriyauchunxosbo'lganquyoshnurienergiyagaaylanishi, ya'nimoddavaenergiyaalmashinuvi,irsiyaxborotberilishikuzatiladi. hujayradarajasidairsiyaxborotberilishi,moddavaenergiyaalmashinuvivatiriklikningbir butunligita'minlanadi. organizm.tiriklikningorganizm darajasiningbirligiindividhisoblanadi. populatsiya-tur.birturarealidauzoqmuddatdanberiyashabkelayotgan,boshqa populyatsiyalardanalohidalashganerkinchatishibserpushtnaslberadiganindividlar yig'indisiga-populyatsiyadeyiladi. biogeotsenoz.uningasosiyvazivasienergiyato'plashvatarqatish. biosfera.biosferaningelementarbirligibiogeotsenozhisoblanadi.bujarayondabarchamodda vaenergiyanindavriyaylanishikuzatil

2 / 23

adi. 2)atf-adenozintrifosfatkislota.birmalekulaatf40kkjenergiyahosilqiladi.atfham tuzilishijihatdannukleotidlarqatorigakiradi.uazotliasos(adenin)uglevod(riboza)vafosfat kislotaqoldig'idantashkiltopgan.mitoxondriyavaxloroplastlardako'pmiqdoraatfajraladi. 3)pichantayoqchabakteriyasinimikroskopdako'rish. ishningmaqsadi.pichanbakteriyasinimikroskopdako'rish. keraklijihozlar.mikroskopvaubnishlashuchunzarurjihozlar,pichanivitmasi,metilinko'k bo'yog'iakvarium devoriyokiko'lmaksuvdanolingansuvo'tlar. ishningborishi. 1.kolbagasuvbnbirgabirnecapichanbo'laklaridansolingvakolbaningog'zinipaxtabn berkiting 2.kolbadagiaralashmani15minutdavomidaqaynating. 3.qaynatilganaralashmanifiltrlab20-25charoratdabirnechakunsaqlang. 4.hosilbo'lganaralashmanisirtidagiyubqapardadanshishanaychayordamidabirbo'lagini olibunibuyum oynasigajoylashyiring. 5.qoplagichoynaostigasuyultirilgansiyohyokimetilensinkasi(ko'kbo'yoq)tomizing. 6.havorangostidaharakatchabakteriyalarbnbirgayaltiroqovalsimontanachalarya'ni sporalarham ko'rinadi. 3-biletbiologiya 1)viruslar.1892-yildarusolimid.i.ivanovskiytamakio‘simligidauchraydigantamaki mozaikasidebataluvchikasallik qo‘zg‘atuvchisiningo‘zigaxosxususiyatlarinianiqladi.ushbukashfiyotlarhayotninghujayrasiz shakllari,ya’niyangifansohasi— virusologiya(viruslarni o‘rganuvchi)faninivujudgakelishigasababbo‘ldi.viruslarinsonhayotigakattaxavfsoladi.ular birnecha yuqumlikasalliklar(gripp,quturish,sariqkasalligi,ensefalit,qizilchavaboshqalar)ning qo‘zg‘atuvchilarihisoblanadi.viruslarfaqat hujayralardayashaydi.ularhujayraichiparazitlaridir.hujayraviytuzilishdagiorganizmlardadnk varnkkabinukleinkislotalarbo‘lib,viruslardaularningfaqatbiriuchrashimum kin.shunga ko‘raviruslardnkyokirnksaqlovchiguruhlarga ajratiladi.bakteriofag,adenoviruskabiviruslardnkgaega,ensefalit,qizamiq,qizilcha, qutirish,grippkabikasalliklarnikeltirib chiqaradiganviruslardarnkbo‘ladi.virusqobig‘ikapsiddebataladi. 2)tirikorganizmlartarkibidagiturli-tumankimyoviymoddalar xilma-xilreaksiyalarnatijasidadoimiy

3 / 23

ravishdao‘zgaribturadi. bujarayonmoddalaralmashinuviyokimetabolizm debataladi.moddalaralmashinuvibir-biriga qarama-qarshi,lekino‘zarobog‘langan ikkijarayonnio‘zichigaoladi.bularassimilyatsiya(anabolizm, plastikalmashinuv)vadissimilyatsiya(katabolizm,energetik almashinuv)reaksiyalaridaniborat.energetikalmashinuv(katabolizm).hujayradaboradigan parchalanishjarayoninidissimilyatsiya,katabolizm debham ataladi.bujarayonida moddalarningparchalanishi,ya’nioqsillarni aminokislotalarga,kraxmalglukozaga,yog‘laryog‘kislotasiva glitseringachaparchalanadi.dissimilyatsiyajarayonidaenergiyaajraladi.bureaksiyalarning biologikahamiyatishundaki,ularhujayranienergiyabilanta’minlaydi.harqandayharakat, plastikalmashinuvjarayonienergiyasarfibilanamalgaoshadi. parchalanishreaksiyalariningyig‘indisihujayradaenergiya almashinuviyokidissimilyatsiyadeyiladi. 3).ko‘k-yashilsuvo‘tinimikroskopdako‘rish ishningmaqsadi.ko‘k-yashilsuvo‘tinimikroskopdao‘rganish. keraklijihozlar.mikroskopvaubilanishlashuchunzarurjihozlar, akvarium devoriyokiko‘lmaksuvdanolingansuvo‘tlar. ishningborishi.1.akvarium devoriyokiboshqako‘lmaksuvtubidagisuvo‘tlarihosilqilgan yupqapardanininayordamidaoling. 2.undanpreparattayyorlabmikroskopningavvalkichik,so‘ngra kattaobyektividakuzating. 3.yupqapardaingichkako‘phujayraliiplardantashkiltopganiga e’tiborbering. 4.ipchalarko‘k-yashilrangdabo‘lib,ularningtebranayotganligini kichikvakattaobyektivlardakuzating. 5.kattaobyektivdaharbiripchabirxildagimaydayadrosizvaxloroplastsizhujayralardan tuzilganligigae’tiborbering. 4-biletbiologiya prokariotlar— yadrosito‘liqshakllanmagan,ya’nihaqiqiy yadrogaegabo‘lmaganorganizmlardir.prokariotlargabakteriyalarvako‘k-yashilsuvo‘tlari kiradi.bakteriyalar.bakteriyalaryersharidagisoddatuzilganeng qadimgivako‘zbilanko‘ribbo‘lmaydigansoddaorganizmlarhisoblanib,hujayrasidayadro rosmanashakllanmaganligihamda oddiyko‘payishi(bo‘linishyo‘li)bilanxarakterlidir,jinsiyko‘payishuchramaydi.hujayrapo‘sti mureinmoddasidaniborat.ular1.sharsimon-kokklar;2.tayoqs

4 / 23

imon-batsillalar;3.buralgan vibrionlar,spirillalarshundayshakllardabo'ladi.bakteriyalarnoqulaysharoitdasporahosilqilish xususiyatigaega.bakteriyalarxavflikasalliklarniqo'zg'atadi.o'pka sili,ko'kyo'tal,vabo,o'lat,kuydurgivaboshqaxavflikasalliklarniqo'zg'atuvchibakteriyalarmavjud. 2)energiyaalmashinuvi(dissimilyatsiya)jarayonidatirikorganizmlardamoddalarning parchalanishiro‘yberadi.buassimilyatsiyaningteskarisidir.yuqorimolekulalibirikmalarning parchalanishienergiyaajralishibilanboradi.shuninguchunenergiyaalmashinuvijarayoni dissimilyatsiyadebham yuritiladi.tirikorganizmlarhujayrasidakechadiganenergiyaalmashinu vijarayoniniuchtabosqichgaajratishmumkin. birinchibosqich— tayyorgarlikbosqichi,ikkinchibosqich— glikoliz,ya’nikislorodsiz (anaerob)parchalanish,uchinchibosqich–kislorodli(aerob)parchalanish,ya’nito‘la parchalanishhisoblanadi. 3)4500gglukozabo'lsauni180gabo'lamiz1801molglukozaningog'rligibo'lsak25mol glukozachiqadi. glikolizjarayonidac6h12o6+2h3po4+2adf=2c3h6o3+2atf+2h2o 1molglukozadan2molsutkislotahosilboladibizda25molglukozaborsutkislatanitopamiz 1mol———2mol 25mol——x=50molsutkislotahosilbo'larekan 5biletbiologiya 1)ko‘k-yashilsuvo‘tlar.bubo‘limgakiruvchisuvo‘tlaro‘simliklardunyosiningengqadimgi vakillaribo‘lib,o‘ziningjudasoddatuzilishi bilanboshqasuvo‘tlardanfarqqiladi.hujayrasidaxilma-xilpigmentlaruchraydi,lekinular orasida ko‘kfikotsianvayashilxlorofillpigmentlariko‘proqbo‘ladiko‘k-yashilsuvo‘tlarbo‘liminingbir hujayralivakillariga xrokokk(chroccoccus),ipsimon holdagivakillarigaossillatoriyani (ossillatoria),koloniyaliholdagivakillarigaesanostok(nostoc)nimisol qilishmumkin.markaziyosiyocho‘llaridako‘k-yashilsuvo‘tlartuproqhosil bo‘lishijarayonlaridaqatnashadi.ularatmosferadagierkinazotni o‘zlashtirishxususiyatigaegavatuproqniazotgaboyitadi.yaponiyavaxitoydanostokning ba’ziturlariozuqasifatidaishlatiladi. 2)fotosintez.quyoshnurita’siridao‘simliklarningyashilbarglaridakarbonatangidridbilan suvdanmurakkaborganikbirikmalarhosilbo‘lishifotosintezdebataladi.o‘si

5 / 23

mliklarning fotosintez jarayoniyeryuzidaquyoshenergiyasiniorganikbirikmalarning kimyoviyenergiyasigaaylantiruvchibirdan-birvositahisoblanadi.o‘simliklarningkosmik ahamiyatiham anashundadir.bujarayondahosilbo‘ladiganorganikbirikmalartirik organizmlaruchun ozuqavaenergiyamanbaibo‘libxizmatqiladi. fotosaintezikkibosqichdaniborat1-yorug'lik2-qorong'ulikbosqichlaridir. 3)yong'oqsimontojlidigeterazigotalixo'rozbngulsimontojligeterazigotalitovuq chatishtirilibdibirinchibo'libbelgilashkiritamiz aabbaabbaabbaabbbo'lsayong'oqsimontojli aabbaabbbo'lsagulsimontojli aabbaabbbo'lsano'xotsimontojli aabbbo'lsaoddiytojlibo'ladi. bizdamasalaberilishibo'yicha aabbx aabb bularquydagirasm boyichaduragaylanadi shundafen:3:3:1:1nisbathosilbo'ladi 3tayong'oqsimon3tagulsimon1tano'xotsimon1taoddiy yozuvim unchachiroyliemasuzur 6-biletbiologiya 1)zamburug‘larplastidalariyo‘qgeterotroforganizmlardir.ular qadimgiorganizmlarhisoblanadi.zamburug‘larparazitvasaprofit holdahayotkechiradi.zamburug‘larning100000gayaqinturlari mavjud.zamburug‘larsuvo‘tlaridanxlorofillningyo‘qligi,bakteriyalardanesayadrogaega bo‘lishibilanfarqqiladi.zamburug‘larningvegetativtanasimitselliydeb atalib,ualohidaipchalar,ya’nigifalaryig‘indisidantashkiltopgan.zamburug'larningfoydali turlariham bor.masalan:achitqi,qo'ziqorinvaboshqazamburug'lar.achitqizamburug'idan hamirtayyorlashdafoydalaniladi.qo'ziqorinesaiste'molqilinadi. 2)biologiksintezreaksiyalarningto‘plamiplastikalmashinuv debataladi.moddaalmashinuvidabuturningnomiuningmohiyatibilanbog‘liq:hujayra tashqaridankelayotganoddiymoddalar hisobigao‘ziuchunzarurbo‘lganbirikmalarnihosilqiladi.hujayradadnksintezi.dnk molekulasiikkizanjirdantuzilganqo‘shspiralbo‘lganiuchununingsintezishuqo‘shspiralni yaratishdaniborat.buzanjirlarbir-birigato‘lakomplementar,ya’ni biriikkinchisinito‘ldiribturadi.dnkmolekulasiningsinteziuning boshlang‘ichqo‘shzanjiriningikkitaalohidazanjirlargaajralishiga vaularharbiriningstrukturasigamosikkinchizanjiryaratilishiga asoslangan.dnkzanjirlarinibir-b

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologiya bilet"

1-biletbiologiya 1)biologiyaningilmiy-tadqiqotusullarigakuzatish,taqqoslash,tarixiy,eksprementalusullar kiradi. kuzatishusuliengdastlabkiusullardanbo'lib,buusulyordamidatirikorganizmlarningmiqdor vasifatko'rsatkichlarinitariflashmumkin.kuzatishusulibugungikundaham o'zahamiyatini yo'qotmagan. taqqoslashusuli.buusuldaolinganmalumotlarbnhujayranazariyasi,biogenetikvairsiy o'zgaruvchanlikninggomologikqatorlariqonunikashfetilgan. tarixiyusulch.darvinnomibnbog'liq.buusulbiologiyadachuqursifatiyo'zgarishlarning vujudgakelishigasababbo'lganomillarnio'rganadi.mazkurusul.yordamidaorganikdunyoning evolitsiontalimotiyaratildi. ekspremental.o'rtaasrlardaabualiibnsinoboshlaganbo'lsa,fizikavakimyofanlariravnaqi tufaylikengqo'llanila.boshladi. 2)ribonukleinkislata-rnk.rnkyadro,sitoplazma,mitoxondriya,plas...

This file contains 23 pages in PDF format (425.5 KB). To download "biologiya bilet", click the Telegram button on the left.

Tags: biologiya bilet PDF 23 pages Free download Telegram