ritorikalik argumentlashtirish

DOCX 36 pages 58.8 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.8 KB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

ritorikalik argumentlashtirish mundarija: kirish.............................................................................................................3-7 i bob. ritorik argumentlashtirishning nazariy asoslari.....................................................................................................8-0 1.1. ritorik argumentlashtirish tushunchasi va uning tarixiy shakllanishi......8-10 1.2. ritorik argumentlarning asosiy tarkibiy qismlari...................................11-15 1.3. ritorik argumentlashtirish va mantiqiy dalillash o‘rtasidagi farq..16-19 ii. bob. ritorik argumentlashtirishning lingvo-pragmatik asoslari va uning zamonaviy nutqiy amaliyotdagi namoyon bo‘lishi.............................................20-25 2.1. ritorik argumentlashtirishning lingvopragmatik asoslari.......................20-25 2.2. ritorik argumentlarda emotsional(ehtosiy) strategiyalar va ularning lingvopragmatik funksiyalari.........................................................................26-28 2.3. ritorik argumentlarda logos (mantiqiy asoslash) va uning lingvistik ifodasi.............................................................................................................29-32 xulosa.......................................................................................................33-34 foydalanilgan adabiyotlar..........................................................35 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi. ritorik argumentlashtirish insoniyat tarixida qadimdan buyon mavjud bo‘lgan fikr bildirish va o‘z nuqtai nazarini isbotlash vositasi bo‘lib, u inson tafakkurining, so‘z san’atining yuksak namunasi sifatida e’tirof etiladi. bu jarayon, asosan, tinglovchi yoki o‘quvchiga ta’sir ko‘rsatish, uni ishontirish, fikrini o‘zgartirish yoki harakatga undash kabi maqsadlarni ko‘zlab olib boriladi. shu sababli ham ritorik argumentlashtirish nafaqat adabiyotda, balki siyosat, huquq, marketing, jurnalistika va ta’lim sohalarida ham keng qo‘llaniladi. rit

2 / 36

orika so‘zining o‘zi qadimgi yunon tilidan olingan bo‘lib, "so‘zlash", "nutq" ma’nolarini bildiradi. ushbu tushuncha ilk bora qadimgi yunoniston va rimda paydo bo‘lib, mashhur faylasuflar-aristotel, platon, siseron tomonidan chuqur o‘rganilgan. ayniqsa, aristotel ritorikani alohida fan sifatida ko‘rib chiqqan va uni mantiqiy fikrlash, emotsional ta’sir va axloqiy ishonchlilik mezonlari asosida tushuntirib bergan. aristotel ritorikani san’at deb atagan, chunki u insonlarga og‘zaki yoki yozma shaklda fikrini chiroyli va tushunarli tarzda yetkazishni o‘rgatadi. ritorik argumentlashtirishning asosiy kuchi-inson ruhiyatiga kirib borish, uni his-tuyg‘u, ong, axloqiy qadriyatlar va mantiqiy fikrlash orqali ishontirishdir. bu uslub insonlar orasidagi muloqotni mustahkamlashda, qarama-qarshi tomonlar o‘rtasida murosaga erishishda ham muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. masalan, sud jarayonida advokatlar yoki prokurorlar dalillarni keltirar ekan, ular faqatgina faktlarga tayangan holda emas, balki tinglovchilar yoki hakamlar hay’atiga ruhiy ta’sir ko‘rsatish uchun ham ritorik argumentlardan foydalanadilar. kurs ishi mavzusining o’rganilganlik darajasi. ritorik argumentlashtirish masalasi qadimdan tilshunoslik, falsafa, mantiq va adabiyotshunoslik sohalarining kesishgan nuqtasida shakllanib kelayotgan …

3 / 36

ef:1] va lysyuka olbrext-tittek singari olimlar ritorik argumentlashtirishning yangi-yevropa argumentatsiya maktabi doirasidagi yondashuvlarini ishlab chiqdilar. perelmanning “yangi ritorika” nazariyasi, ayniqsa, bahsli vaziyatlarda muloqot ishtirokchilarining turli pozitsiyalarini murosaga olib kelish yo‘lidagi argumentlarning ijtimoiy va madaniy asoslarini tahlil qilishi bilan ahamiyatlidir. [1: перельман ш., ольбрехт-тытека л. новая риторика. трактат об аргументации. – м.: прогресс, 1970.-c.512] postmodern davrda ritorik argumentlashtirish tushunchasi yanada kengayib, faqatgina mantiqiy izchillik emas, balki ijtimoiy, psixologik va estetik omillarni ham o‘z ichiga oladigan ko‘p qatlamli jarayon sifatida qaralmoqda. bu borada s. toulmin, [footnoteref:2]r. barthes,[footnoteref:3] m. bakhtin[footnoteref:4] kabi mutafakkirlar ritorik strukturani, bahs usullarini va diskursdagi ko‘rsatmalilikni turli nazariy nuqtai nazardan o‘rganishgan. [2: toulmin, s. e. the uses of argument. – cambridge university press, 2003 (updated edition).-p.251 ] [3: barthes, r. elements of semiology. – hill and wang, 1967.-p.120] [4: бахтин м. м. проблемы речевых жанров // вопросы литературы. – 1979. – № 4. – с.71] o‘zbek tilshunosligida esa ritorik argumentlashtirish …

4 / 36

utqning lingvistik xususiyatlari: filol. fan. nom. dis. avtoref. – toshkent, 2016.-b.36 ] [8: hoshimova z. matn va ritorika: lingvopragmatik tahlil. – toshkent: noshir, 2020.-b.198] kurs ishining obyekti. ushbu kurs ishining obyekti-insonlar bilan mulo-qotda, xususan, nutqiy jarayonlarda qo‘llaniladigan ritorik argumentlashtirish hodisasidir. ya’ni, bu ishda argumentativ nutq faoliyatining ijtimoiy, lingvistik va kommunikativ xususiyatlari o‘rganiladi. kurs ishining predmeti. kurs ishining predmeti-argumentlashtirishning ritorik usullari, uslublari va lingvopragmatik vositalari. ayniqsa, og‘zaki va yozma nutqda fikrni ishonarli tarzda ifodalashda qo‘llaniladigan dalillar, mulohazalar va bahs yuritish shakllari tahlil qilinadi. kurs ishining maqsadi. kurs ishining maqsadi-nutqiy faoliyatda qo‘lla-niladigan ritorik argumentlashtirishning nazariy asoslarini yoritish, uning lingvistik ko‘rinishlarini tahlil qilish hamda zamonaviy kommunikativ vaziyatlardagi amaliy ahamiyatini ochib berishdan iborat. ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi ilmiy-amaliy vazifalar belgilandi: -ritorik argumentlashtirish tushunchasining tarixiy va nazariy asoslarini o‘rganish; -argumentlashtirish va ritorikaning o‘zaro bog‘liqligini izohlash; -tilshunoslikda ritorik argumentlashtirishni o‘rganish bo‘yicha yondashuvlarni tahlil qilish; -og‘zaki va yozma nutqda qo‘llaniladigan asosiy argumentlashtirish vositalarini aniqlash; -ritorik argumentlarning …

5 / 36

idagi rolini aniqlashga urinish qilingan. bu ishda nafaqat an’anaviy ritorika nazariyasiga, balki zamonaviy tilshunoslik, nutq aktlari nazariyasi, diskurs tahlili, kommunikatsiya va sotsiologiya fanlaridagi qarashlarga ham tayanilgan holda, argumentlashtirishning lingvistik asoslari ko‘rsatilgan. ayniqsa, o‘zbek tilida yozilgan va og‘zaki nutqdagi bahsli vaziyatlar asosida dalillashuv vositalari, ularning kommunikativ vazifalari, funktsional yuklamalari va auditoriyaga ta’sir qilish imkoniyatlari keng yoritilgan. bundan tashqari, ijtimoiy tarmoqlar, siyosiy nutqlar, ommaviy axborot vositalarida uchraydigan real nutqiy namunalar tahlil qilinib, ular orqali zamonaviy kommunikatsiyada ritorik argumentlarning qanday shakllarda namoyon bo‘layotgani amaliy jihatdan ochib berilgan. bu orqali ushbu mavzuga milliy va zamonaviy nuqtai nazardan yondashish imkoniyati yaratilgan. shu sababli, ushbu kurs ishi nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham o‘zbek tilshunosligi, nutq madaniyati, pedagogika va kommunikatsiya sohalarida foydalanish uchun yangi ilmiy asoslarni taklif etadi. kurs ishining metodologik bazasi. zamonaviy tilshunoslik, ritorika, nutq amaliyoti, kommunikativ pragmatika, argumentatsiya nazariyasi hamda diskurs tahlili kabi fanlar doirasida shakllangan ilmiy yondashuv va nazariy qarashlarga tayangan. tadqiqotda aristotelning …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ritorikalik argumentlashtirish"

ritorikalik argumentlashtirish mundarija: kirish.............................................................................................................3-7 i bob. ritorik argumentlashtirishning nazariy asoslari.....................................................................................................8-0 1.1. ritorik argumentlashtirish tushunchasi va uning tarixiy shakllanishi......8-10 1.2. ritorik argumentlarning asosiy tarkibiy qismlari...................................11-15 1.3. ritorik argumentlashtirish va mantiqiy dalillash o‘rtasidagi farq..16-19 ii. bob. ritorik argumentlashtirishning lingvo-pragmatik asoslari va uning zamonaviy nutqiy amaliyotdagi namoyon bo‘lishi.............................................20-25 2.1. ritorik argumentlashtirishning lingvopragmatik ...

This file contains 36 pages in DOCX format (58.8 KB). To download "ritorikalik argumentlashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ritorikalik argumentlashtirish DOCX 36 pages Free download Telegram