qobiliyat

PPT 19 pages 940.5 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 940.5 KB

File type PPT

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

слайд 1 мавзу: қобилият режа: 1. қобилият ҳақида тушунча 2. қобииятларнинг миқдор ва сифат тавсифи 3. қобилиятлар таснифи 4. қобилиятлар таркиби 6. талантнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши 7. қобилиятлар борасидаги психологик назариялар 5. қобилиятларнинг табиий асослари қобилият-шахсга маълум фаолиятни муваффақиятли бажариш, билимларни тез ва осонлик билан ўзлаштиришга ёрдам берувчи индивидуал психологик хусусият. қобилият-шахснинг муайян фаолият турини муваффақиятли бажаришга бўлган лаёқат даражасини ифодалайдиган, турмуш жараёнида ҳосил қилинган индивидуал хусусиятлар йиғиндиси. қобилиятларнинг сифат тавсифи шахснинг қайси индивидуал психологик хусусиятлари фаолият муваффақиятларининг мажбурий шарти тариқасида хизмат қилишини англатади. уларнинг миқдор тавсифи эса фаолиятга қўйиладиган талабларни шахс томонидан қай йўсинда бажариш имконияти мавжудлигини билдиради, яъни мазкур инсон бошқа одамларга қараганда малака, билимлардан нечоғлик тез, енгил, пухта фойдалана олишини намойиш қилади. психология фанида қобилиятлар қуйидагича тавсифланади. табиий қобилиятлар одамлар ва ҳайвонлар учун хос бўлиб, идрок қилиш хотирада сақлаш, оддий мулоқотга кириша олиш шулар жумласидандир. махсус инсоний қобилиятлар ижтимоий-тарихий табиатга эга бўлиб, ижтимоий ҳаёт ва тараққиётни …

2 / 19

қий хотирани, қатъият ва сабр-тоқатни талаб қилади. математик қобилият математик материалларни умумлаштириш, мулоҳаза юритиш жараёнини қисқартириш, математик иш амалларини камайтириш, масалани идрок қилиш билан натижаси ўртасида алоқа ўрнатиш, тўғри ва тескари фикр юритишдаги енгиллик, унумлилик, масала ечишда фикр юритишни эпчиллиги кабилар. адабий қобилият нафосат ҳисларининг юксак тараққиёти даражаси хотирада ёрқин кўргазмали образларнинг жонлигини, «тил зеҳни», беҳисоб хаёлан руҳиятга қизиқувчанлик, интилувчанлик ва бошқалар. рус олими и.п.павлов ўз таълимотида «бадиий», «фикрловчи», «ўрта» типларга ажратилган шахсларнинг ана шу учта типдан биттасига тааллуқли эканлигини тавсифлаб беради. муаллиф ушбу типологияни яратишда олий нерв фаолиятининг биринчи ва иккинчи сигнал тизимидан иборатлиги тўғрисидаги таълимотга асосланади. биринчи сигналлар тизими образлар, эмоциялардан ва иккинчи сигналлар тизими эса образлар ҳақида сўзлар орқали сигнал беришдан иборатдир. иккинчи сигнал тизими и.п.павлов томонидан «сигналларнинг сигнали» деб номланган эди. и.п.павлов томонидан ишлаб чиқилган типологияни қуйидагича тушунтириш мумкин: 1) шахс фаолиятида биринчи сигналлар тизимининг сигналлари нисбатан устунлик қилса, бу инсон «бадиий» типга таалуқлидир; 2) мабодо …

3 / 19

ди. талант юнонча қимматбаҳо, ноёб нарса, ирсий табиий хислат деган маънони англатиб, муайян фаолиятнинг муваффақиятли ва ижодий равишда бажарилишини таъминлайдиган қобилият ҳамда истеъдодлар мажмуасидан иборат индивидуал хусусиятдир. талантнинг асосий белгилари: муваффақиятни таъминлаш; фаолиятни мустақил бажариш; оригиналлик унсурининг мавжудлиги қобилият ҳамда истеъдодлар йиғиндисидан иборат эканлиги; индивидуал психологик хислатлилиги; ижтмоий турмушни ўзгартирувчи яратувчилик имконияти кабилар; илмий тадқиқотчиларнинг фикрича, юксак истеъдод қуйидагича босқичлардан иборат бўлиши мумкин: а) бундай шахснинг биринчи хусусияти зийраклик, шайлик, жиддий фаолиятни бажаришга тайёр туришликдир. б) шахснинг иккинчи хусусияти унинг меҳнатга тайёргарлиги (меҳнатга мойиллиги, меҳнатга интилиши, меҳнатнинг эҳтиёжга айланиши)дир. в) инсоннинг учинчи хусусияти унда тафаккур хусусиятлари ва фикр юритишнинг тезлиги, ақлнинг тартиблиги, таҳлил ва умумлаштиришнинг юқори имкониятлари, ақлнинг маҳсулдорлиги. қобилиятларнинг ривожланиши ва шаклланиши қуйидагиларга боғлиқ: биринчидан, маълум бир фаолиятга мойиллик ёки интилиш борлигига ва фаолият натижаларининг шароитга қараб тегишли табиий зеҳн, нишоналарни аниқлаш йўли билан, иккинчидан мутахассис (музикант, артист, рассом ва ҳоказо) раҳбарлигида тизимли фаолиятга жалб этиш орқали шахснинг табиий …

4 / 19

тик қобилият тузилишига қуйидагиларни киритади: 1) қобилиятда болаларнинг математик материални қабул қилиш борасидаги қобилиятига математик объектлар, муносабат ва амалларни шакл ҳолига келтириб идрок қилиш математик материалга ўзига хос «йиғма» аналитик-синтетик ишлов бериш қобилияти қайд қилиш лозим. 2) қобилиятли ўқувчиларнинг фикрлаши қуйидагилар билан: а) миқдорий ва фазовий муносабатлар, сонлар ва белгилар символикаси соҳаларида мантиқий фикрлаш қобилияти; б) математик материални тез ва кенг умумлаштира олиш; в) математик мулоҳазалар жараёнида қисқача ақлий хулосалар ёрдамида фикрлашга мойиллик; г) фикрлаш жараёнларининг ниҳоятда мослашувчан ва ҳаракатчанлиги; д) ечишда равшанлик, соддалик, рационаллик ва ихчамликка интилиш 3) математик ахборотни хотирада сақлаш ва ҳоказо. математик қобилиятнинг борлигини тахмин қилишга асос бўладиган ташқи аломатларни белгилаш мумкин. улар қуйидагилардир: 1. ўқувчининг математикага оид очиқ-ойдин қизиқишини намойиш қилиши, ҳеч ким мажбур қилмасдан, ўзининг бўш вақтини сарфлаб, математика билан бажонидил шуғулланишга мойиллик; 2. муайян математик кўникма ва малакаларни одатдагидан кичикроқ ёшда ўзлаштириш қобилияти; 3. математикани ўзлаштириш соҳасида тез силжиб бориш; 4. математик тараққиёт …

5 / 19

ли; б) техник мосламаларни таҳлил қила олиш қобилияти; в) нарсаларни монтаж қилиб қисмлардан бутун ҳосил қила олиш қобилияти бўлиши шарт. м.г.давлетшин техникавий истеъдод кўрсаткичларини анъанавий баҳолашни тан олган ҳолда (кўз билан чамалаш, фазовий тасаввур, техникавий таҳлил, конструкциялаш қобилияти) ўзининг оригинал ёндашувини ишлаб чиққан. техникавий қобилият даражасини ташхис қилиш учун текширишларда ишлаб чиқилган экспериментал масалаларнинг тўққизта сериясидан фойдаланади. б.р.қoдирoвнинг фикрича: “маълум бир фаoлиятга қизиқмай туриб қoбилият ҳақида гапириб бўлмайди. ва ўз навбатида ҳар қандай қoбилиятли бoла ҳали истeъдoдли дeгани эмас. кўп қиррали ва ривoжланган қoбилиятлар истeъдoдли бoла шаxсининг мoддий асoсини ташкил этади, xoлoс. аксинча, истeъдoдли бoла қoбилиятсиз бўлиши мумкин эмас. бу фикрлардан кўриниб турибдики, истeъдoдли бoла сoф фикрли, ҳар xил қoбилиятга ва умуман ақлий ривoжланишга тайёр турган ҳoзиржавoб, нoдир шаxсий xусусиятларга тўла бoладир.

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qobiliyat"

слайд 1 мавзу: қобилият режа: 1. қобилият ҳақида тушунча 2. қобииятларнинг миқдор ва сифат тавсифи 3. қобилиятлар таснифи 4. қобилиятлар таркиби 6. талантнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши 7. қобилиятлар борасидаги психологик назариялар 5. қобилиятларнинг табиий асослари қобилият-шахсга маълум фаолиятни муваффақиятли бажариш, билимларни тез ва осонлик билан ўзлаштиришга ёрдам берувчи индивидуал психологик хусусият. қобилият-шахснинг муайян фаолият турини муваффақиятли бажаришга бўлган лаёқат даражасини ифодалайдиган, турмуш жараёнида ҳосил қилинган индивидуал хусусиятлар йиғиндиси. қобилиятларнинг сифат тавсифи шахснинг қайси индивидуал психологик хусусиятлари фаолият муваффақиятларининг мажбурий шарти тариқасида хизмат қилишини англатади. уларнинг миқдор тавсифи эса фаолиятга қўйиладиган та...

This file contains 19 pages in PPT format (940.5 KB). To download "qobiliyat", click the Telegram button on the left.

Tags: qobiliyat PPT 19 pages Free download Telegram