ko’hna dunyo romani

DOC 38,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662848166.doc ko’hna dunyo romani reja: 1. zamonlar osha sayohat. 1. zamonlar osha sayohat. 2. ulug’siymolar taqdiri. 3. romandagi saroy muhiti. 4. romandagi tarixiy haqiqat. odil yoqubovga eng katta shuhrat keltirgan asarlar tarixiy romanlari —“ulug'bek xazinasi”bilan «ko'hna dunyo”bo'ldi. muhtaram o'quvchi! siz 9- sinfda „ulug'bek xazinasi”romanini o'rgangansiz, endi «ko'hna dunyo”romani haqida so'z yuritamiz. adabiy tanqidchilikning bahosiga ko'ra, «odil yoqubovning “ko'hna dunyo”romanining markazida ibn sino hamda beruniy taqdirlari, ular yashagan davr turadi. muallifning xulosalari va umumlashmalari keng, shuning uchun tarixiy materialga ajib aktual ma'no bag'ishlaydi. zamonlar osha qilingan sayohat teran falsafiy umumlashmalar chiqarishga imkon beradi. romanda tasvirlangan barcha voqealar hujjatlar bilan cheklab qo'yilmagan. odil yoqubov tarixni xuddi ko'rib turadi, tarix bilan bahslashadi, zamondoshlarga uzoq o'tmishdoshlarining tajribalaridan guvohlik berayotganday bo'ladi. u tarixga bugungi davr nuqtayi nazaridan qaraydi». bu so'zlarda «ko'hna dunyo”romanining tub mohiyati ochib berilgan. darhaqiqat, bu roman, avvalo, ulug' allomalar ibn sino va beruniy taqdiri, ular yashagan davr haqida bahs etadi. ammo u …

bo'ladi, umrlar sarhisob etiladi, muallif personajlarga qo'shilib, hayot jumboqlari ustida qizg'in bahslar olib boradi. romanga asos qilib olingan hodisa — umr bo'yi sulton mahmud g'aznaviyni xushlamagan, sulton ta'qibidan olislarda yurgan ibn sinoning pirovardida uning huzuriga kelishi, yigirma yil judolikdan so'ng g'aznada beruniy bilan diydorlashuvi voqeasi hayotda bo'lgan-bo'lmagani ma'lum emas. biroq yozuvchi fantaziyasining mahsuli bo'lmish bu hodisalar badiiy haqiqatning go'zal namunasi, noyob badiiy modeli darajasiga ko'tarilgan. qarang, ulug' alloma, bir tomoni zo'rlik, qolaversa, tabiblik burchi taqozosi bilan keksalik chog'ida, xasta holida ne-ne mashaqqatlar bilan kecha-kunduz yo'l yurib, aziz va mag'rur boshini egib ma'naviy raqibi — mustabid hukmdor huzuriga uni davolash uchun keladi. ammo bu yerda uning nafsoniyati oyoqosti qilinadi. saroyda allaqachon ibn sino niqobi ostida soxta, firibgar hakim paydo bo'lgan va hiyla-nayranglar orqali hukmdor e'tiborini qozongan. sulton shu darajaga tushib qolganki, chin ibn sino bilan soxta hakimni bir-biridan farqlay olmaydi, firibgarni boshga ko'tarib, chin hakim-u davronni tahqirlab saroydan haydaydi. «ko'hna dunyo»dagi …

iyning g'aznadagi uchrashuvi, beruniy xonadonidagi muloqotlar, ko'ngil rozlari, ilm-fan, tabiat, koinot va jamiyat haqidagi bahslar ifodasi romanning eng jozibali, huzurbaxsh sahifalarini tashkil etadi. bir vaqtlar ustoz beruniy bilan shogird ibn sino orasida jiddiy ilmiy tortishuvlar bo'lgan, ustoz shogirdning ayrim qarashlarini keskin tanqid ostiga olgan, bunda ba'zan adolatsizliklarga ham yo'l qo'ygan... mana endi o'sha bahslarga yakun yasash, oydinlik kiritish, ko'ngildagi g'uborlarni ko'tarish, umuman ikki alloma hayotida tutgan yo'l, umr saboqlarini sarhisob etish, qarashlarni muvofiqlashtirish payti keladi. shunisi muhimki, ikki alloma orasida qizg'in munozaralar, tanlangan yo'llarda, qarashlarda ayrim farqlar yuz bergan bo'lishiga qaramay, ular aslida bir maslakdagi shaxs-siymolardir. asarni o'qiganda siz buni butun qalbingiz bilan his etib turasiz. garchi g'aznadagi uchrashuv yozuvchi ijodiy fantaziyasining samarasi bo'lsa-da, tarixiy haqiqatga mosdir, chunki ikki buyuk alloma ilmiy-ijodiy merosining tarixiy taqdiri, ular orasidagi mushtarakliklar bu haqiqatni to'la tasdiqlaydi. beruniy taqdirining romandagi talqini ham g'oyat ibratli. bu olim hayoti nisbatan osoyishtaroq kechgan. u uzoq vaqt g'aznaviylar saroyida …

'radi — uning eng oddiy so'rovlari ham saroyda javobsiz qoladi, yaqin kishilarini himoya etolmay qiynaladi, firibgar soxta hakimning obro'-e'tibor topishi, hakim-u davron ibn sinoning tahqir-lanishi — bunday adolatsizliklarning guvohi bo'lish beruniy uchun cheksiz kulfat, alam-iztirob.romanda saroy muhiti, saltanat ichidagi ziddiyatlar bilan barobar sulton mahmud g'aznaviy ruhiy dramasi ifodasi ham keng o'rin olgan. romanda tarixga sinfiy yondashish talabi ustuvor bo'lgan, jahongir shoh-u sultonlar haqida ijobiy gap aytish man etilgan, jumladan, sulton mahmud g'aznaviyga salbiy munosabat avj pallaga ko'tarilgan kezlarda dunyoga kelgani tufayli, bu obraz talqinida davr ruhi asoratlari ma'lum darajada o'z muhrini qoldirgan. asar muallifi sulton mahmud g'aznaviyni ko'proq mustabid hukmdor sifatida ko'rsatishga jazm etadi; sultonning ezgu ishlari, qurgan qasrlari, yaratgan go'zallikda benazir bog'lari, barpo qilgan machit va madrasalari, ilm-fan kishilariga qilgan saxovatlarini, janglardagi shijoati. mardligi, tantiligini ham e'tirof etgan holda, uning hayoti, yo'l qo'ygan xatolari, adolatsizliklari, gunohlari uchun umr so'ngida chekkan ruhiy qiynoqlari ifodasiga kengroq o'rin beriladi. asarda g'aznaviyni biz …

dek, boshdan oyoq munozara-bahs ruhi bilan yo'g'rilgan. avvalo, roman uchun tanlangan hayotiy material, badiiy sujet — vaziyatning o'zi jumboq xarakteriga ega, chin alloma ibn sino bu yoqda qolib soxta tabib, firibgarning obro'-e'tibor qozonishi, “taqdiri azalning bu ajib jumbog'i” kitobxonni bahs-munozaraga chorlaydi, bu hodisa esa, o'z navbatida, xilma-xil jumboqlarni keltirib chiqaraveradi, asardagi deyarli barcha personajlar xarakteri, qismati, ular bilan bog'liq epizodlar jumboq tusini oladi. bu hol shunchaki hodisa va xarakterlarni qiziqarli, sirli-sehrli bo'lishi uchungina xizmat etmaydi. yozuvchi asarda ayni o'sha jumboqlar sababini tahlil etish yo'lidan boradi. ular ustida jiddiy va qizg'in bahs yuritadi, natijada o'sha sirli hodisalarning, xarakterlarning asl ijtimoiy-siyosiy, ma'naviy-axloqiy mohiyati ko'z oldingizda namoyon bo'ladi. “ko'hna dunyo”dagi hodisa va qahramonlarga xilma-xil tomondan yondashish xarakterli. asarda qalamga olingan hodisa va xarakterlar jumboqli bo'lish bilan barobar ziddiyatlidir. bu ziddiyatlarning ko'rinish turlari ham rang-barang. bu hol romandagi bahslar olamini g'oyat kengaytiradi. roman personajlari hayotidagi mavqeyi, maslak-e'tiqodiga ko'ra ikki guruhga ajraladilar. bir tomonda hukmdorlar, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ko’hna dunyo romani"

1662848166.doc ko’hna dunyo romani reja: 1. zamonlar osha sayohat. 1. zamonlar osha sayohat. 2. ulug’siymolar taqdiri. 3. romandagi saroy muhiti. 4. romandagi tarixiy haqiqat. odil yoqubovga eng katta shuhrat keltirgan asarlar tarixiy romanlari —“ulug'bek xazinasi”bilan «ko'hna dunyo”bo'ldi. muhtaram o'quvchi! siz 9- sinfda „ulug'bek xazinasi”romanini o'rgangansiz, endi «ko'hna dunyo”romani haqida so'z yuritamiz. adabiy tanqidchilikning bahosiga ko'ra, «odil yoqubovning “ko'hna dunyo”romanining markazida ibn sino hamda beruniy taqdirlari, ular yashagan davr turadi. muallifning xulosalari va umumlashmalari keng, shuning uchun tarixiy materialga ajib aktual ma'no bag'ishlaydi. zamonlar osha qilingan sayohat teran falsafiy umumlashmalar chiqarishga imkon beradi. romanda tasvirlangan barcha vo...

Формат DOC, 38,0 КБ. Чтобы скачать "ko’hna dunyo romani", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ko’hna dunyo romani DOC Бесплатная загрузка Telegram