organik sintez san'ati

PPTX 21 pages 1016.1 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1016.1 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

organik sintez sanoatining vujudga kelishi va rivojlanishi. asetilen va aromatik birikmalar asosida sintez. mavzu: organik sintez sanoatining vujudga kelishi va rivojlanishi. asetilen va aromatik birikmalar asosida sintez. reja: 1.kimyo fanida organik sintezning yuzaga kelishi va rivojlanishi 2.organik sintez sanoatida olinadigan uglevadoradlar tasnifi 3.kimyo sanoatida atsetilen ishlab chiqarish. 4.uglevadorodlardan aromatik brikmalar sintez qilish. 1.kimyo fanida organik sintezning yuzaga kelishi va rivojlanishi tuzilishi birmuncha oddiy organik yoki noorganik moddalardan kimyoviy reaksiyalar vositasida murakkabroq tuzilishli va yangi xossalarga ega bo‘lgan organik moddalar hosil qilish organik sintez deb ataladi. birinchi organik sintezni f. vyoler amalga oshirgan. u disiandan oksalat kislota va ammoniy sianatdan mochevina sintez qilgan. 1864- yilda a. m. butlerov istalgan organik moddani sintez qilish mumkin degan xulosaga keldi va keyingi izlanishlar bu fikrning to‘g‘riligini tasdiqladi. yuqoridagi va boshqa olimlar organik sintezning tez rivojlanishiga sababchi bо‘ldilar. 1900- yillarga kelib sintez qilingan organik birikmalar soni bir necha o‘n mingga yetdi. bu o‘z navbatida, bir …

2 / 21

mir va slanesdir. fizik-kimyoviy qayta ishlash (kreking, riforming, konversiya, piroliz, kokslash, xaydash, rektifikasiya, absorbsiya-desorbsiyalash) natijasida boshlangich moddalar xisoblangan beshta gurux olinadi: parafin uglevodlar (ch4 dan c15 – c40 gacha) olefinlar (c2h2, c3h6, c4h9) asetilen uglerod oksidi va sintez-gaz aromatik birikmalar (benzol, toluol, naftolin va boshk.) bu beshta gurux moddalaridan minglab boshqa birikmalar olinadi. bundan tashkari organik sintez uchun noorganik moddalar xam qo’llanadi: kislotalar, ishqor, soda, xlor, ftor va boshq. organik sintezning asosiy obyekti bu yuqoridagi beshta guruxni birlamchi q ayta ishlashdir. olingan mahsulotalar ikkilamchi va boshqa bosqichlarga yuboriladi. boshlangich mahsulot i yarim mahsulot ii tayyor mahsulot. masalan, neftdan olingan benzol yaxshi erituvchi xamda fenol, stirol, nitrobenzol, anilin, moleinangidrid, monosulfokislota va boshqalar olishda hom ashyo xisoblanadi. yarim va tayyor mahsulot sifatida portlovchi modda, lak-bo’yoq, farmasevtik preparatlar olishda ishlatiladi. organik moddalarni sintez qilishda tipik reaksiyalardan foydalaniladi: oksidlanish va qaytarilish, gidrogenlash, degidrogenlish, gidratasiya, degidratasiya, gidroliz, alkillash, kondensasiya, eterifikasiya, polimerizasiya, nitrolash, sulfolash, galogenlash va …

3 / 21

en tezligini oshirish uchun katalizatorlardan tashqari inisiatorlar, fotosintez, radiasion nurlanish kullanadi. nurlanish orqali parafinlarning oksidlanishi, benzolni xlorlash, etilenni polimerlash, polimerlar hosil bo’lishi, kauchukli vulkanlash va boshqa jarayonlarni olib boriladi. olingan mahsulotlar sifati, tuzilishi jixatidan oddiy usul bilan olingan mahsulotlardan ustun turadi. 3.kimyo sanoatida atsetilen ishlab chiqarish. keyingi yillarda sanoatda atsetilen kimyosining ahamiyati juda ortib ketdi. bu uglevodorodni ko’mir, ne’ft va tabiiy gazdan olish mumkin, shu sababli u organik sintez sanoati uchun juda arzon xom ashyo hisoblanadi. atsetilen etilenga nisbatan qimmatroq, lekin atsetilenli birikmalardan ko’p funksional moddalar sitez qilish mumkin, olefinlardaan foydalanilganda esa bunday moddalarni sintez qilib bo’lmaydi. kimyo sanoatining ko’pchilik yarim mahsulotlari faqat atsetilenning o’zidan sintez qilinadi. molekulasida uchlamchi bog’ borligi sababli atsetilen uglevodorodlar tibbiyotda triterpenoid va steroid vitaminlar hamda gormonlar sintez qilishda ishlatiladi. atsetilen molekulasining tuzilishi atsetilenning ba’zi fizik va kimyoviy parametrlari: atsetilen (etin) hcº ch, molekulyar massasi 26,04. u asetilen uglevodorodlar gomologik qatorining birinchi a’zosi, rangsiz gaz, sof …

4 / 21

rixiy ahamiyatga ega bo’ldi, bertlo agar vodorodli muxitda ko’mir elektrodlar orasida elektr yoyi vujudga keltirilsa, vodorod 2500°c da uglerod bilan birikib asetilen, metan va etan hosil qilishini ko’rsatdi. 1862 yilda f. veler kalsiy karbiddan asetilen olishni kashf etdi. 1892 yilda a. muassan ko’mir bilan ohak aralashmasini elektr yoyli pechda qizdirib kalsiy karbid xosil qildi. kalsiy karbid hosil qilishning bu usuli va undan asetilen ishlab chiqarish sanoatda 1895—1896 yillarda o’zlashtirildi. hozirgi paytda asetilen kalsiy karbiddan va metanni krekinglab olinadi. 50-yillarga qadar asetilenning hammasi tuzilishi kalsiy karbid cac2 dan (kalsiy asetilenidan) olinar edi. kalsiy karbidni parchalash yo’li bilan asetilen ishlab chiqarish. karbid usuli bilan asetilen ishlab chiqarish asetilen generatorlarida ho’l va quruq usulda quyidagi reaksiyaga ko’ra amalga oshiriladi: cac2+2h2o = c2h2+ca(oh)2 + 130 kj kalsiy karbid olish uchun so’ndirilmagan oxak ko’mir bildan birga elektr pechda qizdiriladi: cao+3c = cac2+co toza kalsiy karbid — oq modda, unda asetilenning metalli hosilalaridan ko’pchiligiga xos bo’lgan …

5 / 21

intetik tolalar, erituvchilar, lak, bo’yoq va boshqalar olishda ishlatiladi. asetilen asosida qudratli organik sintez sanoati barpo etildi; bu sanoat asetaldegid, vinilasetat, sirka kislota, sirka angidrid, vinilxlorid, akril kislotaning natryli, xlororganik erituvchilar (trixloretilen, tetraxloretilen va shunga o’xshashlar), xloropren va boshqa kimyoviy mahsulotlar ishlab chiqaradi. bu mahsulotlarning ba’zilarini (xloropren kauchuk, vinilasetat, vinilxlorid va boshqalar) ishlab chiqarishda asetilen hozirgacha yagona xom ashyo hisoblanadi. 4. uglevadorodlardan aromatik brikmalar sintez qilish. toshko’mirni quruq haydash, yuqorida aytib o’tilganidek, aromatik uglevodorodlar olishning asosiy manbaidir. toshko’mir retortalarda yoki kokslash pechlarida havo kiritmasdan 1000-3000°c da qizdirilsa uning tarkibidagi organik moddalar parchalanib qattiq, suyuq hamda gazsimon mahsulotlar hosil qilinadi. quruq haydalganda olinadigai qattiq holatdagi mahsulot — koks — kul aralashgan ugleroddan iborat g’ovak massadir. koks metallurgiyada metallar olishda, asosan po’lat ishlab chiqarishda qaytaruvchi sifatida ishlatiladi. quruq haydashda olinadigan suyuq holatdagi mahsulot toshko’mir smolasi (ammiakli suv)dir. gazsimon mahsulotlar esa umumiy nom bilan koks gazi deyiladi. tozalanmagan koks gazi tarkibida 25—35 g/m3 …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik sintez san'ati"

organik sintez sanoatining vujudga kelishi va rivojlanishi. asetilen va aromatik birikmalar asosida sintez. mavzu: organik sintez sanoatining vujudga kelishi va rivojlanishi. asetilen va aromatik birikmalar asosida sintez. reja: 1.kimyo fanida organik sintezning yuzaga kelishi va rivojlanishi 2.organik sintez sanoatida olinadigan uglevadoradlar tasnifi 3.kimyo sanoatida atsetilen ishlab chiqarish. 4.uglevadorodlardan aromatik brikmalar sintez qilish. 1.kimyo fanida organik sintezning yuzaga kelishi va rivojlanishi tuzilishi birmuncha oddiy organik yoki noorganik moddalardan kimyoviy reaksiyalar vositasida murakkabroq tuzilishli va yangi xossalarga ega bo‘lgan organik moddalar hosil qilish organik sintez deb ataladi. birinchi organik sintezni f. vyoler amalga oshirgan. u disiandan oksalat k...

This file contains 21 pages in PPTX format (1016.1 KB). To download "organik sintez san'ati", click the Telegram button on the left.

Tags: organik sintez san'ati PPTX 21 pages Free download Telegram