sturktural metod

PPTX 22 sahifa 111,1 KB Bepul yuklash

22 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 111,1 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 22

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 22

слайд 1 структурал метод структурал методнинг шаклланиши. структурализмнинг асосий тушунчалари структурал таҳлилдаги асосий методологик принциплар структуал таҳлилдаги амаллар кетма кетлиги ҳақида структуал метод объекти ҳақида tayanch tushunchalar matn struktura sistema munosabat, element (unsur), sath, oppozisiya, holat (joylashuv), variant invariant adabiyotlar қ.йўлдошев, м.йўлдошева. бадиий таҳлил асослари.- т.: камалак, 2016 б.каримов. адабиётшунослик методологияси.- т.: муҳаррир, 2011 клод леви-стросс. структурная антропология.- м.: эксмо-пресс, 2001 лотман, ю. м. анализ поэтического текста. структура стиха.- ленинград: просвещение, 1972 ролан барт. структурализм фаолият сифатида. // «жаҳон адабиёти», 2014 йил, 9-сон тожибоева о. структурал методнинг таҳлил имкониятлари. // ўзбекистонда хорижий тиллар.- 2020.- №3 (320).- б.298-305 adabiyotshunoslikda strukturalizm formalizmning (formal maktab)ning mantiqiy davomi, rivojlvntirilishi o‘laroq maydonga chiqqani aytiladi. yana uning tilshunoslikdagi strukturalizm bag‘rida yetilgani, praga lingvistik to‘garagidan o‘sib chiqqani ham alohida ta’kidlanadi. adabiy strukturalizm asoschilari sifatida klod levi-stross, roman yakobson va rolan bartlar ko‘rsatiladi. xx asrning 20-yillarida shakllana boshlagan bu yo‘nalish to 80-yillarigacha faol bo‘lib, 70-yillaridan mavqei susayib, davomchisi …

2 / 22

surgan g‘oyalarni adabiyotshunoslikka ko‘chirish natijasida shakllangan. adabiy strukturalizmning nazariy asosini adabiyot ichki strutkturasiga ko‘ra xuddi til kabi belgilar tizimi (semiotik tizim) degan g‘oya tashkil qiladi. shu g‘oyaga muvofiq, adabiyot o‘z strukturasining alohida elementlari orasidagi munosabatlar tizimi deb tushuniladi. adabiy asar esa nutqiy jarayonga tenglashtirilib, universal tildan foydalanishning individual varianti deb qaraladi. shulardan kelib chiqib, modomiki adabiyot xuddi til kabi tarkiblangan ekan, uni tadqiq etishda ham lingvistik tahlil metodlarini qo‘llash mumkin. tilshunoslik metodlarining adabiyot materialiga tatbiq etilishi adabiy strukturalizmni maydonga keltirdi. struktur tilshunoslik va etnografiya yutuqlariga tayangan holda struktur adabiyotshunoslik o‘zining ob’yekti – adabiy asarning asosiy xususiyatlari mudom saqlanib turishini ta’min etuvchi barqaror munosabatlar majmui – strukturasini o‘rganishga maxsus murakkab tushunchalar tizimini ishlab chiqdi. bu tizimdagi asosiy tushunchalar sifatida munosabat, element (unsur), sath, oppozisiya, holat (joylashuv), variant va invariant ko‘rsatiladi: munosabat deganda elementlar orasidagi birining o‘zgarishi muqarrar ravishda boshqasini ham o‘zgarishga olib keladigan aloqa tushuniladi; tadqiqot ob’yektining tanlangan tadqiq usuli doirasida …

3 / 22

ko‘rinishlari (modifikasiyalari) bo‘lgan variantlardan uzib (abstraklashtirib) olinadi. struktural metod tayanadigan asosiy metodologik prinsiplar deb quyidagilar ko‘rsatiladi: 1) tizim doirasida munosabatlarning elementlardan ustuvorligi; 2) sinxroniya diaxroniyadan ustivorligi. munosabatlarni elementlardan ustuvor bilish aslo tizim unsurlariga, ularning tabiiy xossalariga past nazar bilan qarashni anglatmaydi (goho xatoan strukturalizmni shunda ayblashadi), yo‘q, bu tizim xossalari uni tashkil qiluvchi unsurlar xossalarining oddiygina yig‘indisi emasligining e’tirofidir. sinxroniyaning diaxroniyadan ustivorligi esa struktur va tarixiy yondashuvlarni qarshi qo‘yish emas, balki tizimlarni o‘rganishda variantlardan invariantga emas, invariantdan variantga tomon borish talabidir. struktur tahlilda amallar ketma-ketligi - algoritmi mavjud. yu.b.borev buni struktur tahlil bosqichlari deb atab, quyidagicha tasniflaydi: 1. aksiomatizasiya – muayyan parametr bo‘yicha sistemaning elementlarga ortiq bo‘lib bo‘lmasligiga isbot talab qilmaydigan asos topish. 2. dissosiasiya aksiomatizasiya natijasida belgilangan asosga tayangan holda ob’yektni struktur elementlarga bo‘lish. 3. assotsiasiya – elementlar orasidagi alloqalarni topish. 4. identifikasiya – elementlarning muhim belgilariga ko‘ra ular orasidagi aloqa-munosabat tipini aniqlash. 5. integrasiya – strukturani tashkil qilayotgan …

4 / 22

gan. ikkala holda ham badiiy matnning strukturaviy jihati belgilar tizimi sifatida ajratib olinadi. adabiy strukturalizmda bu “ikkilamchi semiotik sistema” (r.bart) yoki “ikkilamchi modellashtiruvchi sistema” bo‘lib, ikkala holda ham birlamchi tizim – tilning ustqurmasi sifatida qaraladi. yu.m. lotman badiiy matnni “alohida olingan, tugallangan va o‘z holicha qimmatga ega butunlik” deb qaraydi. uning uqdirishicha, bitta tekstdagi turli funksiyalarning murakkab o‘zaro aloqa-ta’sirini tushunmoq uchun avvalda ularning har birini alohida ko‘rib chiqish, ayni tekstning san’at asari bo‘lishini ta’minlayotgan ob’yektiv jihatlarni tadqiq etish zarur. olim matnni struktur tahlil qilishning bir qator umumiy qoidalarini qayd etadi: struktura tushunchasi eng avvalo sistem butunlik mavjudligini nazarda tutadi. o‘rganilayotgan hodisada strukturaviy (tizimga kiruvchi) va strukturadan tashqari elementlarni ajratish kerak. matn iyerarxik hodisa. matn ichki tashkillanishining iyerarxikligi ayni paytda strukturaviyligining muhim belgisidir. tekst va struktura bir-birini shartlantiradi va faqat ayni shu o‘zaro munosabatda reallik kasb etadi. 1, 2, 4, 7, 8, 2, 3, 4, 6, 8, 1, 4, 5, 7, …

5 / 22

i, shu bois tadqiqotchi uni paradigmatik yo‘sinda o‘qishga, xronologik tartibdan chekinib, o‘xshash rivoyaviy bo‘laklarni qiyoslashga harakat qiladi. u avvalo mifdagi epizod mohiyatini anglatuvchi jumlalar – mifemalarni ajratadi (ular jadvalda aks etgan). levi stross mifemalarni kartochkalarga yozadi-da, ularni o‘zaro sintagmatik munosabatlari saqlangan va ayni choqda paradigmatik aloqalari ko‘rinadigan tarzda joylashtiradi: o‘xshash mifemali kartochkalar ustma-ust joylashadi va shu tariqa to‘rt ustunli jadval shakllanadi. қадм зевс ўғирлаган синглиси европани қидиради қадм аждарни ўлдиради спарталиклар биродаркушлик урушида бир-бирини ўлдирадилар лабдак (лайнинг отаси) = чўлоқ (?) эдип ўз отаси лайни ўлдиради лай (эдипнинг отаси) = чапақай (?) эдип сфинксни ўлдиради эдип = семизоёқ (?) эдип онасига уйланади этеокл акаси полиникни ўлдиради антигона тақиқни бузиб полиникни дафн қилади levi stross mifemalaridagi mazmuniy umumiylikni bir ustunga joylash asosi o‘laroq ta’riflaydi. unga ko‘ra, bunday asos: 1-ustunda “qarindoshlik aloqalari gipertrofiyasi”; 2-ustunda “qarindoshlik aloqalarini qadrlamaslik” 3-ustunda “insonning avtoxtonligini inkor qilish” 4-ustunda “insonning avtoxtonligini tasdiqlash” ma’nosi (mazmuni)dir. ular orasidagi munosabat: 1 …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 22 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sturktural metod" haqida

слайд 1 структурал метод структурал методнинг шаклланиши. структурализмнинг асосий тушунчалари структурал таҳлилдаги асосий методологик принциплар структуал таҳлилдаги амаллар кетма кетлиги ҳақида структуал метод объекти ҳақида tayanch tushunchalar matn struktura sistema munosabat, element (unsur), sath, oppozisiya, holat (joylashuv), variant invariant adabiyotlar қ.йўлдошев, м.йўлдошева. бадиий таҳлил асослари.- т.: камалак, 2016 б.каримов. адабиётшунослик методологияси.- т.: муҳаррир, 2011 клод леви-стросс. структурная антропология.- м.: эксмо-пресс, 2001 лотман, ю. м. анализ поэтического текста. структура стиха.- ленинград: просвещение, 1972 ролан барт. структурализм фаолият сифатида. // «жаҳон адабиёти», 2014 йил, 9-сон тожибоева о. структурал методнинг таҳлил имкониятлари. // ўзбекист...

Bu fayl PPTX formatida 22 sahifadan iborat (111,1 KB). "sturktural metod"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sturktural metod PPTX 22 sahifa Bepul yuklash Telegram