narx strategiyalari

DOCX 15 pages 102.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 102.0 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

12-mavzu. narx strategiyalari reja: 12.1. narx elastikligi. narx belgilash usullari. 12.2. narx strategiyalari. 12.1. narx elastikligi. narx belgilash usullari. makroiqtisodiy nazariya bundan 150 yil ilgari ham, tovarni sotishga faqat narx yordamida ta’sir ko’rsatishi mumkin deb uqtirib o’tgan. bu vaziyatni yuqori baholashnining asosiy sababi shundan iboratki, adam smit va david rikardolar davrida faqat bir xil xom-ashyo va bir xil iste’mol tovarlari ishlab chiqarilib, iste’molchilar diqatini tovarning markasi, o’rami va reklamasi yordamida jalb qilish imkoniyati deyarlik mavjud bo’lmagan. ikkinchidan, mahsulot narxiga asosiy e’tibor qaratilganligi, pulni miqdor jihatidan oson o’lchash mumkinligi va narxni sifatga nisbatan talab va taklifda oson qo’llash mumkinligi bilan tushuntiriladi. quyidagi 11.1-rasmda talab va taklifning klassik modeli ko’rsatilgan. bu 11.1-rasm ma’lumotidan ko’rinib turibdiki, talab narxining o’sishi bilan kamayadi, aksincha taklif ortadi. ishlab chiqaruvchi narx orqali uning mahsuloti qanchalik darajada kerakligi haqida axborotga ega bo’ladi. erkin raqobat mavjud bo’lgan bozorning o’ziga xos-xususiyatlari shundan iboratki, taklif etilgan mahsulotning ma’lum darajasida bozor o’z-o’zidan …

2 / 15

anishida umumiy oriyentir bo’lib xizmat qiladi. taklifnarx nm talab tmsotib olingan tovar 11.2-rasm. talab va taklif modeli. bu yerda: nm – tovarning muvozanat narxi; tm – muvozanat narxga mos keladigan tovar. narx marketing kompleksining asosiy elementlaridan biri hisoblanib, korxonaning marketing siyosatini ishlab chiqishda keng qo’llaniladi. agar bu yerda tovar siyosatini, tovarni sotish va siljitish faoliyatini rejalashtirish, tovar harakati kanallarining yangisini topish uzoq vaqt talab qilsa, narxni esa tashqi va ichki omillarning o’zgarishi bilanoq tezda o’zgartirish mumkin bo’ladi. marketingda narxning asosiy rol o’ynashining sabablaridan yana biri shundan iboratki, u korxonaning iqtisodiy ko’rsatkichlariga to’g’ridan to’g’ri ta’sir ko’rsatadi. masalan, foyda (f) quyidagicha aniqlanadi. f = (n . v) – s, bu yerda n- tovar narxi; v- sotilgan mahsulot hajmi; s- jami xarajatlar. foydadan tashqari narx tovarning sotilish hajmiga, moliyaviy ko’rsatkichlariga, bozor ulushiga katta ta’sir ko’rsatadi. ko’p hollarda, korxona tovarni eng yuqori narxda sotib, darhol foyda olishni ko’zlamasdan, egiluvchan narx siyosatini yuritishi kerak. raqobatchilar …

3 / 15

rvis darajasi va tovar bilan bog’liq boshqa omillarga e’tibor qaratiladi. narxning katta-kichikligiga ichki va tashqi omillar ta’sir ko’rsatadi. ichki omillarga korxonaning maqsadi, marketingi, marketing kompleksining ayrim elementlariga nisbatan qo’llaniladigan strategiya, xarajatlar va boshqalar kiradi. korxona asosiy maqsadini o’zining rivojlanishida deb bilsa bir narx, mavjud faoliyatini uzoq muddat saqlab qolishga qaratsa boshqa narx belgilashi mumkin. masalan, raqobat kuchaysa, iste’molchilarning ehtiyoji o’zgarsa, mamlakatdagi iqtisodiy ahvol yomonlashsa korxona ishlab chiqarish quvvatining ma’lum bir qismidangina foydalanishga harakat qiladi. korxona o’zining faoliyatining to’xtab qolmasligi, tovarlariga bo’lgan talabni oshirish maqsadida ularni past narxlarda ham sotishga majbur bo’ladi. aks holda, u o’z tovarlariga yuqori narx belgilaydi. marketing faoliyati nuqtai nazaridan narxning shakllanishiga quyidagicha yondashuvlarni ko’rib chiqish mumkin: · foydani uzoq muddat davomida maksimal darajaga ko’tarish; · foydani qisqa muddat davomida maksimal darajaga ko’tarish; · tarmoqda narx lideri statusini saqlab qolish; · yangi raqobatchilar paydo bo’lishiga to’sqinlik qilish; · savdo vositachilari tomonidan befarqlikni saqlab qolish; · korxonaning obro’sini …

4 / 15

kil etish narxni belgilovchi shaxslarni va korxona ichidagi bo’linmalarni aniqlashni o’z ichiga oladi. tabiiyki, har xil shaxslar narxni belgilashga turlicha yondashadilar. masalan, korxonaning iqtisod xizmati xodimlari yuqori narx belgilashga moyillik bildirsalar, marketing xizmati xodimlari narx belgilashda esa ko’proq bozor konyunkturasiga va iste’molchilarning fikr-mulohazalariga amal qilishni maqsadga muvofiq hisoblaydilar. narxga ta’sir ko’rsatuvchi tashqi omillarga esa bozorning turi, tovarning narxi va qiymatining nisbatini iste’molchilar tomonidan baholash, iqtisodiy muhit, davlat boshqaruvi va boshqalar kiradi. shuni ham qayd etish lozimki, har qanday holatda ham narxning to’g’ri yoki noto’g’ri ekanligini xaridor hal qiladi. narxning talabga bog’liqligi narx qayishqoqligi egri chizig’i bilan tushuntiriladi. narx qayishqoqligi ma’lum bir bozorda belgilangan vaqt davomida narxning har xil darajasida qancha mahsulot sotilishini ko’rsatadi. ko’pchilik hollarda narx ortishi bilan talab pasayadi. narx va uning o’zgarishi natijasida vujudga kelgan talab darajasi o’rtasidagi bog’liq talab egri chizig’i bilan tavsiflanadi. quyidagi 12.2-rasmda ikkita talab egri chiziqlari keltirildi. bu keltirilgan 12.2 a, 12.2. b rasmlar …

5 / 15

gi. bunda narxning o’sha darajadagi o’zgarishi talabning keskin pasayishini keltirib chiqarganligi uchun talab elastik hisoblanadi. shunday qilib, talabning narx elastikligi narx o’zgarishiga xaridorning sezgirligini tovarlar hajmi nuqtai nazaridan aniqlaydi. talabning narxga bog’liq holdagi elastikligi – bu tovarning narxi bir foiz o’zgarishi natijasida ularning sotish hajmi o’zgarishining foizlarda ifodalanishidir va u quyidagicha aniqlanadi : sotishlar hajmining o’zgarish foizi talab elastikligi = narxning o’zgarish foizi agar bozor bir xil ehtiyojlarni qondirish qobiliyatiga ega bo’lgan ko’p sonli tovar va xizmatlar bilan to’yingan bo’lsa, talabning narx elastikligi birdan katta bo’ladi. talab elastikligini aniqlash asosida sotish hajmini oshirish uchun narxlarga qanday yo’nalishda ta’sir etishni, raqobatchi sotayotgan tovar markalaridan qaysi biri ko’proq bozor kuchiga ega ekanligini bilib olish mumkin bo’ladi. korxona narx shakllanishi muammosini yechar ekan, u yuqorida keltirilgan mulohazalardan birini tanlab ish ko’radi. bunda korxona tanlangan uslub tovarning aniq narxini hisoblashda to’g’ri ekanligiga ishonib faoliyat yuritadi. quyidagi 12.4-rasmda narx belgilashning 3 xil usuli ko’rsatilgan. talabga …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "narx strategiyalari"

12-mavzu. narx strategiyalari reja: 12.1. narx elastikligi. narx belgilash usullari. 12.2. narx strategiyalari. 12.1. narx elastikligi. narx belgilash usullari. makroiqtisodiy nazariya bundan 150 yil ilgari ham, tovarni sotishga faqat narx yordamida ta’sir ko’rsatishi mumkin deb uqtirib o’tgan. bu vaziyatni yuqori baholashnining asosiy sababi shundan iboratki, adam smit va david rikardolar davrida faqat bir xil xom-ashyo va bir xil iste’mol tovarlari ishlab chiqarilib, iste’molchilar diqatini tovarning markasi, o’rami va reklamasi yordamida jalb qilish imkoniyati deyarlik mavjud bo’lmagan. ikkinchidan, mahsulot narxiga asosiy e’tibor qaratilganligi, pulni miqdor jihatidan oson o’lchash mumkinligi va narxni sifatga nisbatan talab va taklifda oson qo’llash mumkinligi bilan tushuntiriladi. qu...

This file contains 15 pages in DOCX format (102.0 KB). To download "narx strategiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: narx strategiyalari DOCX 15 pages Free download Telegram