raqobatlashgan bozorlar faoliyati

DOCX 18 pages 764.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 764.5 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

11-mavzu. raqobatlashgan bozorlardagi firmalar faoliyati. reja 11.1. raqobatlashgan bozor, firma daromadlari va ularni hisoblash. 11.2. korxona foydasini maksimallashtirishni nazariy jihatdan asoslash va uni grafik usulda tahlil qilish. 11.3. uzoq muddatli oraliqda roqobatlashuvchi firma va tarmoqning muvozanat holatini aniqlash. 11.4. tarmoqning uzoq muddatli oralidagi umumiy taklifi. tаyanch so‘z va iboralar: raqobat bozori, o‘rtacha daromad, chekli daromad, xarajatlarning pasayishi, tarmoq taklifi. 11.1. raqobatlashgan bozor, firma daromadlari va ularni hisoblash. bozor mukammal raqobatlashgan yoki raqobatlashgan bo’ladi, agar unda quyidagi shartlar bajarilsa: sotuvchi va xaridorlar bozorda mahsulot narxi qanday bo’lsa, shunday qabul qiladilar va ular narxga ta’sir qila olmaydilar; bozorga yangi sotuvchilarning kirishi va sotuvchilarning bozordan chiqishi cheklanmagan; sotuvchilar birgalikda harakat qilish strategiyasini ishlab chiqmaydi; bozor sub’ektlari bozor to’g‘risida to’liq axborot olish imkoniyatiga ega. bunday shartlar bajariladigan bozor mukammal raqobatlashgan bozor hisoblanadi yoki sof raqobatlashgan hamda raqobatlashgan bozor deb qaraladi. raqobatlashgan bozorda harakat qilayotgan firmaga raqobatlashuvchi firma deb qaraladi. bundan keyin raqobatlashuvchi firma to’g‘risida …

2 / 18

roq tovarning narxiga ko’ra yuqori bo’ladi). raqobatlashgan bozorda umumiy daromad firma tomonidan ma’lum miqdordagi ne’matni sotishdan olgan daromadiga teng, ya’ni umumiy daromad sotilgan mahsulot miqdorini uning narxiga ko’paytmasiga teng: , (2) bu yerda yoki - umumiy daromad; - narx; - sotilgan ne’mat miqdori. umuman olganda, daromad sotilgan mahsulot miqdoriga bog‘liq bo’lganligi uchun, u ko’rinishida yoziladi. o’rtacha daromad - sotilgan bir birlik mahsulotga to’g‘ri keladigan daromaddir, ya’ni: . (3) chekli daromad () - bu qo’shimcha bir birlik ne’matni sotish natijasida umumiy daromadning o’sgan qismi , ya’ni: . (4) demak, raqaobatlashgan bozorda talab chizig‘i o’rtacha va chekli daromadlar chizig‘i bilan ifodalanadi. agar abtsissa o’qi bo’yicha mahsulot miqdori ni va ordinat o’qi bo’yicha tovar narxini joylashtirsak, ular o’rtasidagi bog‘liqlik gorizontal o’qga nisabatan parallel chiziq bilan ifodalanadi va bu chiziq raqobatlashgan bozorda harakat qiluvchi firma mahsulotiga bo’lgan talab chizig‘ini beradi (7.1-rasm). p нарх d (талаб чизиғи) товар миқдори p0 q 11.1-rasm. raqobatlashgan bozordagi narx, …

3 / 18

tidan oldingisini ayirish bilan aniqlanadi. maslan, . 11.2. korxona foydasini maksimallashtirishni nazariy jihatdan asoslash va uni grafik usulda tahlil qilish. raqobatlashgan bozorda harakat qilayotgan firma ishlab chiqarish omillaridan birining narxi oshganda qanday qaror qabul qilishini ko’rib chiqamiz. bozordagi narx va firmaning boshlang‘ich (ishlab chiqarish omillari narxi o’zgarmagandagi) chekli xarajati va firma foydasini maksimallashtiruvchi ishlab chiqarish hajmi bo’lsin deylik (2-rasm). mc2 mc1 p p’ q q1 q2 11.2-rasm. chekli xarajatning ishlab chiqarish hajmiga bog‘liqligi. faraz qilaylik, ishlab chiqarish omillaridan birining narxi oshdi deylik. omil narxining oshishi chekli xarajat ni yuqoriga chapga ga siljitadi. nima uchun deganda, har bir ishlab chiqariladigan mahsulot xarajati oshadi. foydani yangi chekli xarajatda maksimallashtiradigan ishlab chiqarish hajmi ni tashkil qiladi, ya’ni hajmda . shunday qilib, ishlab chiqarish omili narxining oshishi firmani mahsulot ishlab chiqarish hajmini qisqartirishga majbur qiladi. agar firma ishlab chiqarishni hajmda davom ettirganida shtrixlangan sohaga teng bo’lgan zararni ko’rgan bo’lar edi. shtrixlangan soha firma foydasining …

4 / 18

rish grafigi. 11.3-rasmdagi grafikdan ko’rish mumkinki, ishlab chiqarish hajmi kichik bo’lganda, firma foydasi manfiy bo’ladi, firma zarar bilan ishlaydi, firmaning daromadi o’zgarmas va o’zgaruvchan xarajatlarni qoplash uchun etarli emas. ishlab chiqarish hajmi oshib borishi bilan firmaning foydasi musbat bo’lib oshib boradi va ishlab chiqarish hajmi q2 ga teng bo’lganda daromad tr(q) bilan umumiy xarajat tc(q) o’rtasidagi farq maksimal bo’ladi (11.3-rasm bu mn). demak, foyda ishlab chiqarish hajmi bo’lganda maksimallashadi (11-b -rasm). ishlab chiqarish hajmi dan oshganda umumiy xarajatlarning o’sishi daromad o’sishiga nisbatan ustunroq bo’lgani uchun foyda kamayib boradi. rasmdan ko’rinib turibdiki, ishlab chiqarish hajmi q1 gacha bo’lganda firma zarar bilan ishlaydi, nima uchun deganda . firma q1 va oraliqda foyda oladi va bu foyda ga qadar oshib, ishlab chiqarish hajmi ga teng bo’lganda maksimal qiymatga erishadi. n nuqtada daromad chizig‘ining burchak koeffitsienti (chekli daromad ) umumiy xarajat chizig‘ining burchak koeffitsientiga (chekli xarajatiga ) teng . shunday qilib, firmaning chekli daromadi …

5 / 18

biz ko’rgan edikki, raqobatlashgan bozorda narx bozor tomonidan belgilanadi va unga firma ta’sir qila olmaydi. bunday bozorda harakat qilayotgan firmaning talab chizig‘i gorizontal chiziqdan iborat bo’lib, uning chekli daromadi narxga teng, ya’ni . demak, raqobatlashuvchi firma foydasini maksimallashtirish sharti (qoidasi) shundan iboratki, firma ishlab chiqarish hajmini shunday tanlashi kerakki, bu hajmda narx chekli xarajatga teng bo’lsin: . (9) (9)-shart raqobatlashgan bozorda faoliyat ko’rsatayotgan firma foydasini maksimallashtirish (muvozanat holati) sharti deyiladi, ya’ni raqobatlashuvchi firmaning chekli mahsulot qoidasini ifodalaydi. ushbu qoidaga ko’ra firma mahsulot ishlab chiqarish hajmini chekli xarajat narxga teng bo’lgunga qadar oshirishi mumkin. demak, bo’lsa, ishlab chiqarishni oshirish mumkin va bu oshirish bo’lguncha davom etishi kerak. raqobatlashgan firma foydasini maksimallashtirish sharti yordamida biz firmaning muvozanat holatini belgilovchi nuqtani grafik orqali aniqlashimiz mumkin (7.4-rasm). p=mc=mr d q q1 q* q0 0 mc c, p харажатлар ва нарх atc s avc k f e pe a b s 11.4-rasm. raqobatlashuvchi firmaning qisqa …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqobatlashgan bozorlar faoliyati"

11-mavzu. raqobatlashgan bozorlardagi firmalar faoliyati. reja 11.1. raqobatlashgan bozor, firma daromadlari va ularni hisoblash. 11.2. korxona foydasini maksimallashtirishni nazariy jihatdan asoslash va uni grafik usulda tahlil qilish. 11.3. uzoq muddatli oraliqda roqobatlashuvchi firma va tarmoqning muvozanat holatini aniqlash. 11.4. tarmoqning uzoq muddatli oralidagi umumiy taklifi. tаyanch so‘z va iboralar: raqobat bozori, o‘rtacha daromad, chekli daromad, xarajatlarning pasayishi, tarmoq taklifi. 11.1. raqobatlashgan bozor, firma daromadlari va ularni hisoblash. bozor mukammal raqobatlashgan yoki raqobatlashgan bo’ladi, agar unda quyidagi shartlar bajarilsa: sotuvchi va xaridorlar bozorda mahsulot narxi qanday bo’lsa, shunday qabul qiladilar va ular narxga ta’sir qila olmaydilar; bozo...

This file contains 18 pages in DOCX format (764.5 KB). To download "raqobatlashgan bozorlar faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: raqobatlashgan bozorlar faoliya… DOCX 18 pages Free download Telegram