ishlab chiqarish xarajatlari

DOCX 15 pages 421.1 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 421.1 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

10-mavzu. ishlab chiqarish xarajatlari. reja 10.1. umumiy daromad, umumiy xarajat va foyda. 10.2. doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar. 10.3. xarajat egri chiziqlari va ularning shakllari. 10.4. qisqa muddatli va uzoq muddatli xarajatlar. tаyanch so‘z va iboralar: umumiy daromad, umumiy xarajatlar, foyda, iqtisodiy foyda, chekli xarajatlar, o‘rtacha umumiy xarajat, doimiy xarajatlar, o‘rtacha doimiy xarajatlar, o‘rtacha o‘zgaruvchan xarajatlar, iqtisodiy samara. 10.1. umumiy daromad, umumiy xarajat va foyda. iqtisodchilar odatda yuqori darajada foyda olishni ko‘zlab ishga kirishadi va ular ko‘p hollarda qobiliyatli ishchilar topishga harakat qiladilar. firma ishlab chiqargan mahsulotlarni sotishdan kelgan tushumlari yig`indisi umumiy daromad deb ataladi. ishlab chiqarishni tashkil etish uchun resurslarni sotib olishga to‘lanadigan firma to‘lovlari yig`indisi umumiy xarajat deyiladi. firma olgan daromad faqatgina uning xarajatlarini qoplashi kerak degani emas, chunki u o‘z ish faoliyatini foyda olish maqsadida tashkil etadi. foyda bu umumiy daromaddan umumiy xarajatlarning ayirmasiga teng: foyda = umumiy daromad - umumiy xarajat firmaning maqsadi o‘z foydasini iloji boricha …

2 / 15

xarajatlari haqida so‘z yuritganlarida, ular tovarlar va xizmatlarning muqobil xarajatlarini ham inobatga oladilar. ba’zi firmalarning muqobil xarajatlari ochiq oydin ko‘zga tashlanib turadi, boshqalarniki esa, aksincha. masalan, firma o‘zi uchun zarur bo‘lgan mahsulot uchun 1000$ to‘laydi, bu 1000$ muqobil xarajat hisoblanadi, chunki firma yana biror narsa sotib olish uchun ushbu 1000$dan boshqa foydalanmaydi. shuningdek, firma sifatli mahsulotlar ishlab chiqarish uchun malakali ishchilarni ishlatadi, firma xarajatlarining ma’lum qismini ishchilar oylik maoshi tashkil qiladi. firmaning muqobil xarajati uning to‘lovlarini to‘lashi uchun kerak bo‘ladi va bu yaqqol xarajatlar deyiladi. taqqoslab qaraydigan bo‘lsak, firmaning ba’zi muqobil xarajatlari noyaqqol xarajatlar deb nomlanadi va ular qo‘shimcha to‘lovni talab qilmaydi. tasavvur qiling, firma xo‘jayini kompyuter mutaxassisi va har bir dastur uchun soatlik to‘lovi 100$ga teng. har soat uchun firma xo‘jayini o‘zining firmasida ishlaydi, u daromaddan 100$dan hisoblaydi, va bu ham xarajatlarning bir qismi hisoblanadi. firmaning umumiy xarajati yaqqol va noyaqqol xarajatlar yig`indisidan iborat. yaqqol va noyaqqol xarajatlar o‘rtasidagi …

3 / 15

hisoblashda inobatga olmaydi, chunki, unga to‘lanadigan xarajat firmaning tashqarisiga chiqib ketmaydi. bu hech qachon hisobchining moliyaviy holatini ko‘rsatib bermaydi. iqtisodchi bo‘lsa, har qanday kirim-chiqim xarajatlarini hisoblaydi, chunki bu qaror muhokamasi firmaga katta foyda keltiradi. misol uchun, firma xo‘jayini kompyuter dasturchining maoshini 100$ dan 500$ga ko‘tarsa, u soatiga maoshining anchagina yuqoriligi uchun unumli ishlashi va to‘liq vaqtini kompyuter dasturchiligida davom ettirishi mumkin. deyarli har bir biznesning muhim noyaqqol xarajatlari bu investitsiya qilingan biznesdagi moliyaviy kapitalning muqobil qiymatidir. misol uchun, tahmin qilish mumkinki, firma xo‘jayini o‘zining firmasini tashkil qilish uchun o‘z fondidan 300000$ ishlatdi. agar firma xo‘jayini pulini 5foizda omonat qo‘yganida edi, u har yili 15000$ dan mablag`ga ega bo‘lardi. uning maqsadi firmasiga xo‘jayinlik qilish, shu sababli u yiliga keladigan 15000$dan voz kechdi. 15000$ firma xo‘jayinining noyaqqol muqobil xarajatlari hisoblanadi. iqtisodchi va hisobchilar o‘rtasidagi farqni chuqurroq o‘rganadigan bo‘lsak, uncha katta bo‘lmagan narsalardan boshlaymiz. tasavvur qilaylik, hozir firma xo‘jayini bu firmani sotib olish …

4 / 15

ing umumiy daromadidan sotiladigan mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqarishga ketgan barcha xarajatlarni ayirish orqali firmaning iqtisodiy foydasini hisoblaydi. hisobchi firmaning foydasini aniqlash uchun firmaning umumiy daromadidan faqatgina yaqqol xarajatlarini ayirib tashlaydi. 1-chizma bu farqni ko‘rsatadi. hisobchi noyaqqol xarajatlarni hisobga olmagani uchun u hisoblagan foyda iqtisodchi hisoblagan foydadan ko‘proq bo‘ladi. iqtisodchi nuqtai nazaridan qaraganda, biznes daromadli bo‘lishi uchun umumiy daromad barcha ishlab chiqarish xarajatlarini, ya’ni yaqqol va noyaqqol xarajatlarni qoplashi kerak. iqtisodiy foyda bu muhim tushuncha, chunki, u firmani tovar va xizmatlar yetkazib berishga undaydi, ko‘rib turibmizki, firma ijobiy iqtisodiy foyda qilsagina, biznes dunyosida mavjud bo‘ladi. u barcha ishlab chiqarish xarajatlarini qoplaydi va firma egalarini rag`batlantirish uchun biroz foydaga ham ega bo‘ladi. agar firma iqtisodiy zarar ko‘rsagina (ya’ni iqtisodiy foyda salbiy bo‘lsa) biznesmenlar barcha ishlab chiqarish xarajatlarini qoplashga yetarlicha daromad jamg`ara olmaydilar. agar bu holat o‘zgarishsiz davom etsa, firma egalari biznesni to‘xtatishadi va korxonani tark etishadi. biznesda qaror chiqarishni tushunish uchun …

5 / 15

a’ni, firma xo‘jayini kutilmaganda o‘z firmasini birdaniga kengaytira olmaydi, ammo u bir yoki ikki yil ichida shunday qila olishi mumkin. bu tahlil qisqa muddatli davr mobaynida qabul qilinadigan ishlab chiqish qarorini tasdiqlaydi. 1-jadval firma ishchilar soniga bog`liq holda bir soatda ishlab chiqariladigan mahsulotlar miqdori qanday bog‘liqligini ko‘rsatadi. jadvaldan ko‘rish mumkinki, birinchi ikkita ustunda, firmada ishchilar bo‘lmasa, firma mahsulot ishlab chiqarmaydi. agar bitta ishchi bo‘lsa, 50 ta mahsulotni ishlab chiqaradi. agar 2 ta ishchi bo‘lsa, 90 ta mahsulotni ishlab chiqaradi va hokazo. 2-chizmada (a) ikki ustunning raqamlarini ko‘rsatadi. ishchilar soni (ishchilar) gorizontal, ishlab chiqarilgan mahsulotlar soni vertikal o‘qda aks ettirilgan. resurslar (ishchilar) va yaratilgan mahsulot miqdorlari o‘rtasidagi bu bog`liqlik ishlab chiqarish funksiyasi deb ataladi. ishlab chiqarish funksiyasi va umumiy xarajat ishchilar soni jadval resurslar umumiy xarajatlari (firma xarajati + ishchilar uchun xarajat) ishchilar uchun xarajat firmaning xarajatlari mehnatning chekli mahsuloti resurslar (bir soatda ishlab chiqarilgan mahsulotlar miqdori) yanada yaxshiroq tushinish maqsadida …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish xarajatlari"

10-mavzu. ishlab chiqarish xarajatlari. reja 10.1. umumiy daromad, umumiy xarajat va foyda. 10.2. doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar. 10.3. xarajat egri chiziqlari va ularning shakllari. 10.4. qisqa muddatli va uzoq muddatli xarajatlar. tаyanch so‘z va iboralar: umumiy daromad, umumiy xarajatlar, foyda, iqtisodiy foyda, chekli xarajatlar, o‘rtacha umumiy xarajat, doimiy xarajatlar, o‘rtacha doimiy xarajatlar, o‘rtacha o‘zgaruvchan xarajatlar, iqtisodiy samara. 10.1. umumiy daromad, umumiy xarajat va foyda. iqtisodchilar odatda yuqori darajada foyda olishni ko‘zlab ishga kirishadi va ular ko‘p hollarda qobiliyatli ishchilar topishga harakat qiladilar. firma ishlab chiqargan mahsulotlarni sotishdan kelgan tushumlari yig`indisi umumiy daromad deb ataladi. ishlab chiqarishni tashkil etish uchun...

This file contains 15 pages in DOCX format (421.1 KB). To download "ishlab chiqarish xarajatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish xarajatlari DOCX 15 pages Free download Telegram