ishlab chiqarish nazariyasi va uning modellari

DOCX 14 pages 54.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.3 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

9-mavzu. ishlab chiqarish nazariyasi va uning modellari. reja 1 ishlab chiqarish texnologiyasi. 2. izokvantlar. 3. qisqa va uzoq muddatli ishlab chiqarish. 4. o‘rtacha va chegarali mahsulot. 5. ishlab chiqarish omillari bir-birining o‘rnini bosishi. 6 ko‘lam samarasi. tаyanch so‘z va iboralar: izokvanta, izokosta, omillar mahsuldorligining kamayish qonuni, ishlab chiqarish omillari, chekli mahsulot. 9.1 ishlab chiqarish texnologiyasi. so‘nggi uch bobda biz e’tiborimizni bozor talabi — iste’molchilarning afzal ko‘rishlari va xatti-harakatiga qaratdik. endi taklifga murojaat qilamiz va ishlab chiqaruvchilarning xatti-harakatini ko‘rib chiqamiz. biz firmalar qanday qilib ishlab chiqarishni samarali tashkil qila olishlarini va ishlab chiqarish omillarining hamda ishlab chiqarilayotgan mahsulotning qiymati o‘zgarishi bilan ishlab chiqarish sarflarining o‘zgarishini ko‘ramiz. shuningdek, firmalar va iste’molchilar qo‘llayotgan optimal yechimlar o‘rtasida o‘xshashlik borligini ko‘ramiz, iste’molchi xatti-harakatini o‘rganish bizga ishlab chiqaruvchi xatti-harakatini tushunishda yordam beradi. firmani iqtisodiy boshqarishda ishlab chiqarish va sarflar (sarflar) nazariyasi markaziy o‘rin egallaydi. ayrim muammolar, masalan, «jeneral motors» kompaniyasi muntazam duch keladigan muammolar bilan tanishib …

2 / 14

sanoat firmalariga qo‘llanib qolmasdan, balki tovarlar ishlab chiqaruvchi, xizmatlar ko‘rsatuvchi, hukumatga qarashli va notijorat muassasalarga ham tegishlidir. ushbu bobda biz firmada ishlab chiqarish texnologiyasini o‘rganib chiqamiz, bu jarayonda ishlab chiqarish omillari (mehnat va kapital kabilar) ning birgalikda amal qilishi tayyor mahsulot (avtomobillar va televizorlar) ishlab chiqarish bilan yakunlanadi. biz buni bir nechta bosqichda amalga oshiramiz. birinchidan, ishlab chiqarish texnologiyasini ishlab chiqarish funksiyasi shaklida tasavvur etamiz. keyin, ishlab chiqarish funksiyasidan foydalanib firmada ishlab chiqarish omillari o‘zgarganda mahsulot ishlab chiqarish qanday o‘zgarayotganligini ko‘rsatamiz. firma faoliyatining miqyosiga alohida e’tibor qaratamiz. firma ishlab chiqarish hajmini uning ko‘lami oshgan sari ko‘paytiruvchi texnologik afzalliklar mavjudmi? shuningdek, biz ko‘p tarmoqli firmalardagi ishlab chiqarishni ham o‘rganamiz. masalan, ikki xil mahsulot ishlab chiqaruvchi firma rahbari har ikkala mahsulot ishlab chiqarish hajmini (maksimumlashtirish) uchun taqchil ishlab chiqarish omillarini qanday joylashtirishini ko‘rishimiz mumkin. nihoyat, biz firmaning ishlab chiqarish jarayoni to‘g‘risidagi empirik axborotni, jumladan, ishlab chiqarish miqyosining o‘sishi natijasida mahsulot tannarxining pasayishi …

3 / 14

ajratishimiz mumkin, bularning har biri kichikroq guruhlarni o‘z ichiga oladi. masalan, mehnat ishlab chiqarish omili sifatida mehnat sig‘imi ko‘rsatkichi orqali ham malakali (duradgorlar, muhandislar), ham malakasiz mehnat (qishloq xo‘jaligi ishchilari)ni, shuningdek, firma rahbarlarining tadbirkorlik faoliyatini birlashtiradi. po‘lat, plastik ashyolar, elektr quvvati, suv va boshqa turli ashyolar borki, ular firma sotib olib tayyor mahsulotlarga aylantiradigan materiallar hisoblanadi. binolar, uskunalar va tovar-moddiy buyumlar kapitalga taalluqlidir. kiritiladigan omillar, ishlab chiqarish jarayoni va pirovard mahsulot yaratish o‘rtasidagi o‘zaro munosabat ishlab chiqarish funksiyasi orqali ifodalanadi. ishlab chiqarish funksiyasi firma ishlab chiqarish omillarining har biri alohida nisbatda qo‘llanganda q mahsulotni maksimal ishlab chiqarishini ko‘rsatadi. soddalashtirish uchun ikkita kiritiluvchan omil — mehnat l va kapital k mavjud deb faraz qilamiz. bunda ishlab chiqarish funksiyasini q = f(l,k) (6.1) tarzida yozishimiz mumkin. tenglamadan ko‘rinadiki, mahsulot ishlab chiqarish hajmi ikki ishlab chiqarish omilining miqdoriga bog‘liq. masalan, ishlab chiqarish funksiyasi bir yilda kattaligi ma’lum bir zavodning mavjud texnologiya va yig‘uv …

4 / 14

mani (9.1) ma’lum texnologiyaga (ya’ni, mahsulot ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarish omillarini o‘zaro bog‘lanishning turli usullari to‘g‘risidagi muayyan bilimga ega bo‘lgan holat uchun) qo‘llash mumkin. chunki, texnologiya borgan sari takomillashib bormoqda, firma mahsulot ishlab chiqarish hajmini ishlab chiqarish omillarini qat’iy belgilangan tarkibda ko‘paytirishi mumkin. ishlab chiqarish funksiyasi nuqtai nazaridan «mahsulotni maksimal ishlab chiqarish» iborasi juda muhim hisoblanadi. ishlab chiqarish funksiyalari serchiqimlik yoki samarasiz ishlab chiqarish jarayonlariga yo‘l qo‘ymaydi — ular firmalarning iqtisodiy samaradorligini e’tiborda tutadi, ya’ni, firmalar ishlab chiqarish omillarining har qanday o‘zaro bog‘lanishidan maksimal darajada samarali foydalanadilar. ishlab chiqarish funkdiyalari ishlab chiqarish omillarining o‘zaro ma’lum nisbatda bo‘lishi mahsulotni maksimal ishlab chiqarilishiga erishish bilan bog‘liq bo‘lgani uchun, hech qachon mahsulot ishlab chiqarishni pasaytiruvchi kombinatsiyalar qo‘llanilmaydi. ishlab chiqarishi har doim ham iqtisodiy samarali deb o‘ylash hamma vaqt ham haqiqatga to‘g‘ri kelavermaydi, lekin shuni kutish mumkinki, maksimal foyda olishga intilgan firmalar hech qachon resurslarni behuda sarflamaydi. ko‘pgina savollarni ko‘rib chiqishda biz firmalar …

5 / 14

t 4 birligidan foydalanish 85 birlik oziq-ovqat mahsuloti beradi). 10.1-jadval ishlab chiqarish omillarini turlicha nisbatda qo‘llagan chog‘da mahsulot ishlab chiqarish natijasi kapital qo‘yilmalari (kapital sarfi) mehnat sarfi (mehnat sig‘imi) 1 2 3 4 5 i 20 40 55 65 85 2 40 60 75 85 90 3 55 75 90 100 105 4 65 85 100 110 115 5 75 90 105 115 120 jadvaldagi har bir qatorga nazar tashlasak, kapital sarfi o‘zgarmagan holda mehnat sarflari kattargan sari ishlab chiqarishning umumiy hajmi o‘sib borishini ko‘ramiz. har bir ustunni yuqoridan pastga tomon kuzatsak, mehnat sarfi o‘zgarmagan holda kapital sarfi ko‘paygani sari mahsulot ishlab chiqarish o‘sib borishini ko‘ramiz. 9.1-jadvaldagi ma’lumot izokvantlardan foydalanib, chizma shaklida ham berilishi mumkin. izokvant egri chiziqdan iborat bo‘lib, unda joylashgan ishlab chiqarish omillarining barcha nisbatlarda qo‘llanishi ulardan foydalanishda bir hil hajmda mahsulot ishlab chiqarishni ta’minlaydi. 9.1-rasmda uchta ishlab chiqarish izokvanti aks ettirilgan (chizma o‘qlarida muayyan muddatda qo‘llangan ishlab …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish nazariyasi va uning modellari"

9-mavzu. ishlab chiqarish nazariyasi va uning modellari. reja 1 ishlab chiqarish texnologiyasi. 2. izokvantlar. 3. qisqa va uzoq muddatli ishlab chiqarish. 4. o‘rtacha va chegarali mahsulot. 5. ishlab chiqarish omillari bir-birining o‘rnini bosishi. 6 ko‘lam samarasi. tаyanch so‘z va iboralar: izokvanta, izokosta, omillar mahsuldorligining kamayish qonuni, ishlab chiqarish omillari, chekli mahsulot. 9.1 ishlab chiqarish texnologiyasi. so‘nggi uch bobda biz e’tiborimizni bozor talabi — iste’molchilarning afzal ko‘rishlari va xatti-harakatiga qaratdik. endi taklifga murojaat qilamiz va ishlab chiqaruvchilarning xatti-harakatini ko‘rib chiqamiz. biz firmalar qanday qilib ishlab chiqarishni samarali tashkil qila olishlarini va ishlab chiqarish omillarining hamda ishlab chiqarilayotgan mahsulot...

This file contains 14 pages in DOCX format (54.3 KB). To download "ishlab chiqarish nazariyasi va uning modellari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish nazariyasi va … DOCX 14 pages Free download Telegram