korxonalar o`zaro qarzlarini bartaraf etishi

DOCX 10 pages 125.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 125.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: korxonalar o`zaro qarzlarini bartaraf etishi. ixtiyoriy iqtisodiy tizim bir-biri bilan tovar va xizmatlar almashinuvchi o`n minglab korxona (firma, korporatsiya va boshqalar) larni o`z ichiga oladi. hattoki, nisbatan uncha ko`p bo`lmagan bevosita hamkorlarga ega bo`lgan kichiq bir korxona ikqilamchi tarzda (ikqilamchi hamkorlari aloqalari orqali) katta miqdordagi korxonalar bilan bog`langan. ushbu korxonaning iqtisodiy o`sishi hamkorlarning iqtisodiy holatiga to`g`ridan-to`g`ri bog`liq. aynan bu tasdiq yuzlab va minglab hamkorlar bilan aloqa qiluvchi katta korporatsiya va korxonalar uchun juda o`rinli. iqtisodiy sistemani barcha zvenalarining bir-biriga o`zaro bog`liqligi sotilgan tovarlar yoki ko`rsatilgan xizmatlar uchun to`lovlarni amalga oshirishda korxonalar o`rtasida bo`ladigan hisob-kitobda yaqqol ko`rinadi. haqiqatdan ham, korxona sotilgan tovari uchun mijozlardan olinadigan to`lovni korxonani faoliyatini samarali yuritish maqsadida boshqa firmalardan yangi mahsulotlar va mashinalar sotib olishga, oylik maoshi to`lashga (ya’ni, ishchi kuchi sotib olishga), reklamaga va boshqa harakatlarga sarflaydi. shu sababli ushbu korxona hamkorlarining kattagina qismi qo`shimcha tarzda iqtisodiy aylanma (oborot)ga jalb etiladi. o`z navbatida korxonadan tovar …

2 / 10

varlar uchun yoxud bundan keyin yetkazib beriladigan tovarlar uchun oldindan to`lovlar) o`rtasida doimo vaqt bo`yicha kechikish mavjud. bu kechikishning minimal qiymati sof texnik sabablar bilan aniqlanadi, chunki tovarni transportirovka va rasfasovka qilish, bankdan pul ko`chirish uchun doimo vaqt talab qilinadi. ammo, shunday holatlar ham mavjudki, qandaydir iqtisodiy, moliyaviy, ichki va tashqi siyosat, ijtimoiy va boshqa sabablarga ko`ra to`lovlarni (tovarlarni yetkazib berishni) kechikish vaqtini moliyaviy oborot vaqti bilan taqqoslash mumkin bo`lib qoladi. amalga oshirilmagan to`lovlar yoki yetkazib berilmagan tovarlarning hajmi esa korxonaning erkin oborotdagi vositalari bilan taqqoslash mumkin bo`lgan darajadagi mikdorga ega bo`ladi. bu holda butun iqtisodiy sistemani jiddiy krizisga olib keluvchi to`lay olmaslik (krizis neplatejey) krizisi kelib chiqadi. hakikatdan ham, yetkazib berilgan tovarga pul olmagan (yoki tovarga pul to`lagan, ammo uni olmagan) korxona tovarni sotganlar (birinchi sotuvchilar) ga tovar uchun to`lashi lozim bo`lgan to`lovni amalga oshira olmaydi (chunki korxonaning qarzlari hajmi erkin oborotdagi vositalari bilan taqqoslash mumkin bo`lgan darajada, ulardan …

3 / 10

atlari yig`indisi haqida ketmoqda). bu holatda sistema boshi berk ko`chaga kirib qoladi – korxona ishlab chiqarishni to`xtatishi kerak yoki jami qarzlar mikdorini oshirib, bir-biridan qarz olib, faoliyatini davom etirishi mumkin. umuman olganda, situatsiyadan chiqish uchun quyidagicha yondoshish mumkin: qandaydir vakolatli muassasa (masalan, markaziy bank) barcha korxonalarga qarzlari mikdorida bir vaqtning o`zida kredit berish. u holda bu korxonalar bir-biri bilan hisob-kitob qilib, kreditlarni qaytarishadi. ammo, bunday kredit siyosati salbiy oqibatlarga olib keluvchi, kuchli infilyatsiyani paydo bo`lishiga turtki bo`lishi mumkin (tovarlarni ishlab chiqarish ko`paytirilmadi, oborotdagi pul esa birdaniga ko`payib ketdi). ixtiyoriy to`layolmaslik krizisida hisob-kitoblar protsedurasini o`zini nomukamalligi bilan bog`liq bo`lgan sof «texnik» komponentalar doimo hal qiluvchi rolni bajaradi. keyinchalik iqtisodiy, siyosiy va boshqa sabablar bilan paydo bo`lmagan krizislarni, ya’ni aynan hisob-kitoblar protsedurasini nomukamalligi bilan bog`liq bo`lgan krizislarni o`rganamiz. masalaning mohiyatini avval uchta korxonadan tashkil topgan sistema uchun sonli misolda tushuntiramiz. ushbu korxonalardan har biri shartli bitta moliyaviy birlikka teng bo`lgan erkin oborot …

4 / 10

ech kim hech kimdan qarz emas va qarz g`avg`osidan holis holda hamkorlar o`z ishini davom ettirishi e’lon qilinadi. bu holda markazlashgan kreditga hojat qolmaydi. katta moliyaviy majburiyatlar zimmasida bo`lgan ko`p sondagi korxonalar uchun bu yondoshishni amalga oshirib bo`lmaydi. buning uchun masalani formallashtirish va chuqur tahlil qilish lozim bo`ladi. iqtisodiy tizim o`zaro bir-biriga qarz berishi va bir-biridan qarz olishi mumkin bo`lgan ta moliyaviy baquvvat korxonalardan iborat bo`lsin. orqali -chi korxonaning -chi korxonadagi qarzini (agar bo`lsa birinchi korxona ikkinchisidan qarzdor bo`ladi va bo`lsa aksincha bo`ladi) belgilaymiz. bu belgilashga asosan ekanligi kurinib turibdi. demak, jami qarzlar to`plamini diagonali nollardan iborat (chunki, , ya’ni korxona o`zidan qarzdor bo`la olmaydi) bo`lgan razmerli kososemmetrik matritsa ko`rinishida ifodalash mumkin. barcha o`zaro qarzlar yig`indisini individual qarzlar orqali quyidagi formula yordamida hisoblash mumkin: . (1) agar (1) formula bilan aniqlanadigan mikdorni korxonalarning barcha erkin vositalari yig`indisi bilan taqqoslash mumkin bo`lsa, u holda bu mikdor tizim moliyaviy holatining mikdoriy harakteristikasi …

5 / 10

rkin vositalaridan kichiq ekanligidan dalolat beradi. xuddi shunga o`xshash, iqtisodiy tizimning absolyut salьdolari yig`indisi (4) bu sistemaning moliyaviy ahvolini anglatuvchi makroko`rsatkich sifatida xizmat qiladi. agar bo`lsa, ushbu iqtisodiy tizimda erkin vositalar qarzlar hajmidan katta bo`lib, bu sistema normal faoliyat yuritishi mumkin (yukorida keltirilgan misoldagi uchta korxonadan iborat sistema kabi). va mikdorlar o`rtasida doimo ma’lum munosabat mavjud. ixtiyoriy qarzlar matritsasi uchun , (5) o`rinli, ya’ni qarzlar yig`indisi hech kachon salьdolari yig`indisidan kichiq bo`lishi mumkin emas. o`zaro qarzlarni bartaraf qilish masalasi lar matritsasini bilgan holda shartni kanoatlantiruvchi «yangi» lardan tashkil togan qarzlar matritsasini topishdan iborat. (5) tengsizlikdan ko`rinib turibdiki, bu masalaning ideal yechimidir. u holda normal moliyaviy holat () dagi sistema uchun munosabat bajariladi va o`zaro qarzlar uzilgandan keyin bu sistema normal faoliyatini yuritishi mumkin. o`zaro qarzlarni uzish (bartaraf etish) protsedurasining matematik modelini qurishda quyidagi ketma-ket harakatlardan foydalaniladi. birinchi navbatda ma’lum bir bosqichda individual qarzlar to`plamini va korxonalar o`rtasidagi aloqalarni chuqur tahlil …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korxonalar o`zaro qarzlarini bartaraf etishi"

mavzu: korxonalar o`zaro qarzlarini bartaraf etishi. ixtiyoriy iqtisodiy tizim bir-biri bilan tovar va xizmatlar almashinuvchi o`n minglab korxona (firma, korporatsiya va boshqalar) larni o`z ichiga oladi. hattoki, nisbatan uncha ko`p bo`lmagan bevosita hamkorlarga ega bo`lgan kichiq bir korxona ikqilamchi tarzda (ikqilamchi hamkorlari aloqalari orqali) katta miqdordagi korxonalar bilan bog`langan. ushbu korxonaning iqtisodiy o`sishi hamkorlarning iqtisodiy holatiga to`g`ridan-to`g`ri bog`liq. aynan bu tasdiq yuzlab va minglab hamkorlar bilan aloqa qiluvchi katta korporatsiya va korxonalar uchun juda o`rinli. iqtisodiy sistemani barcha zvenalarining bir-biriga o`zaro bog`liqligi sotilgan tovarlar yoki ko`rsatilgan xizmatlar uchun to`lovlarni amalga oshirishda korxonalar o`rtasida bo`ladiga...

This file contains 10 pages in DOCX format (125.0 KB). To download "korxonalar o`zaro qarzlarini bartaraf etishi", click the Telegram button on the left.

Tags: korxonalar o`zaro qarzlarini ba… DOCX 10 pages Free download Telegram