irqlar haqida tushuncha

DOCX 13 стр. 21,8 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 21,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

kurs ishi mavzusi:irqlar haqida tushuncha murakkab reja: kirish irq va irqchilik tushunchalarining shakllanishi mavzuning dolzarbligi va ilmiy ahamiyati 1-bob. irq tushunchasi va uning rivojlanishi 1.1. irq atamasining tarixiy shakllanishi 1.2. irqlarga bo‘linishning biologik asoslari 1.3. antropologiyada irqlarni o‘rganish metodlari 2-bob. dunyodagi asosiy irqlar va ularning xususiyatlari 2.1. yevropoid irq: tarqalish hududi va tashqi belgilar 2.2. negroid irq: antropologik belgilar va geografik tarqalishi 2.3. mongoloid irq: asosiy xususiyatlari va tarqalgan hududlar 2.4. aralash irqlar va ularning shakllanishi 3-bob. irq va madaniyat: o‘zaro ta’sir va tafovutlar 3.1. irq va etnik guruhlarning farqlari 3.2. irqiy identifikatsiya va madaniy o‘ziga xoslik 3.3. irqchilik va diskriminatsiya: tarixiy va zamonaviy misollar 4-bob. zamonaviy ilmda irqlar haqida qarashlar 4.1. genetik tadqiqotlarning irqlar to‘g‘risidagi natijalari 4.2. irqlar o‘rtasidagi farqlar va ularning ahamiyati haqida yangi qarashlar 4.3. irqlarni o‘rganishdagi zamonaviy yondashuvlar xulosa irqlar haqida umumiy xulosalar ilmiy va ijtimoiy hayotda irqiy farqlarni baholashning muhimligi "irqlar haqida tushuncha" kirish insoniyat …

2 / 13

irqlar haqida shakllangan ilmiy qarashlarni chuqur tahlil qilish va o‘rganishdan iborat. vazifalar kurs ishi maqsadidan kelib chiqqan holda quyidagi vazifalar belgilandi: 1. irq tushunchasining tarixiy shakllanish jarayonini o‘rganish; 2. irqlarga bo‘linishning biologik asoslari va ularni ajratish mezonlarini aniqlash; 3. yevropoid, negroid va mongoloid irqlari haqida batafsil ilmiy tavsif berish; 4. irq va madaniyat o‘zaro aloqalarini yoritish; 5. zamonaviy ilmiy qarashlarga ko‘ra irqlar tasnifi va o‘zgarishlarini tahlil qilish; 6. irqiy farqlar va umumiy insoniyat genetik fondining o‘xshashligi haqida ma’lumot berish; 7. olingan natijalar asosida irq va madaniyat mavzusining zamonaviy ijtimoiy hayotdagi ahamiyatini aniqlash. 1-bob. irq tushunchasi va uning rivojlanishi 1.1. irq atamasining tarixiy shakllanishi "irq" so‘zi fransuz tilidagi "race" so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, xiv-xv asrlarda paydo bo‘lgan. dastlab bu atama odamlar guruhining kelib chiqishi va tashqi farqlarini ifodalash uchun ishlatilgan. xviii asrda ilmiy tadqiqotlar rivojlangach, irq atamasi odamlarning tashqi va ichki xususiyatlari asosida tasniflashda qo‘llanila boshlandi. 1.2. irqlarga bo‘linishning biologik asoslari …

3 / 13

utlar orqali izohlangan.o‘rta asrlarda, ayniqsa yevropada, odamlarni diniy, etnik va madaniy belgilar asosida tasniflash kuchaygan. shu bilan birga, geografik kashfiyotlar davrida (xv–xvi asrlar) yevropaliklar boshqa qit’alardagi xalqlar bilan tanishgan sari ularning tashqi ko‘rinishidagi farqlar ko‘proq e’tiborni torta boshlagan.uyg‘onish davri va ilk ilmiy yondashuvlar xvi–xvii asrlarda ilm-fan taraqqiyoti natijasida odamlarni biologik belgilariga ko‘ra tasniflash g‘oyalari shakllandi.fransuz olimi fransua bernye 1684-yilda odamlarni birinchi marta "irq"larga ajratish haqida yozgan.karlo linney (1707–1778) o‘zining "sistema naturae" asarida inson zotini qit’alar va tashqi belgilar asosida tasniflagan yogann fridrix blumenbach (1752–1840) esa 5 ta asosiy irqni ajratib ko‘rsatdi (yevropoid, mongoloid, malay, amerika va etiop). xix–xx asrlar xix asrda irq tushunchasi yanada "ilmiy" asoslangan holda o‘rganila boshladi. bu davrda antropometriya (odam tana o‘lchamlarini o‘rganish), kraniologiya (bosh suyagini o‘rganish) rivojlandi va irqlar oralig‘idagi farqlarni aniq o‘lchashga urinishlar ko‘paydi. afsuski, bu davrda ayrim olimlar irqiy ustunlik g‘oyalarini ham ilgari surishdi (masalan, poligenizm nazariyasi). xx asr va zamonaviy davr xx asr …

4 / 13

lyutsion jarayonlar va geografik izolyatsiya natijasidir.evolyutsion asoslarinson evolyutsiyasi davomida turli mintaqalarda yashovchi guruhlar uzoq vaqt davomida o‘zaro cheklangan aloqa sharoitida yashagan. har bir guruh mahalliy ekologik sharoitlarga moslashgan holda o‘ziga xos tashqi va ichki xususiyatlarni rivojlantirgan. masalan:issiq va quyoshli hududlarda yashovchilar qoramtir teri rangiga ega bo‘lib, bu ultrabinafsha nurlanishdan himoya qiladi.sovuq iqlimdagi aholi esa och rangli teriga ega bo‘lib, quyosh nurlaridan maksimal darajada foydalana olish uchun moslashgan. genetik farqlar genetik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, inson populyatsiyalari orasida mavjud farqlar asosan allellarning (genlarning variantlari) taqsimlanishida namoyon bo‘ladi. shu bilan birga genetik farqlar umumiy insoniy genetik fondining atigi 0,1% ini tashkil qiladi, ya'ni odamlarning genetik jihatdan o‘xshashligi 99,9% ni tashkil etadi.irqiy farqlar asosan fenotipik belgilarda (tashqi ko‘rinishda) ifodalanadi, ichki biologik funksiyalarda esa farqlar minimal darajada.tashqi morfologik belgilar irqlar orasidagi biologik tafovutlar quyidagi tashqi belgilar orqali ko‘zga tashlanadi:teri rangi: quyosh nurlanishiga moslashuv natijasida shakllangan.soch shakli: sochlarning to‘g‘ri, jingalak yoki burishganligi ham iqlimga moslashuv bilan …

5 / 13

ari (bosh shakli va hajmi) genetik markerlar (muayyan allellarning tarqalish chastotasi) zamonaviy qarashlar bugungi kunda biologik asosda irqlarni qat’iy chegaralar bilan ajratish noto‘g‘ri deb qaraladi, chunki inson populyatsiyalari orasida genetik uzluksizlik mavjud. irqlar o‘rtasidagi farqlar nisbiy bo‘lib, ular orasidagi o‘tish zonalari (masalan, yevropa va osiyo oralig‘idagi xalqlar) juda kengdir. xulosa qilib aytganda, irqlarga bo‘linish biologik jarayonlarga asoslangan bo‘lsa-da, bu farqlar insoniyatning umumiy birlik va genetik o‘xshashligiga zarar yetkazmaydi. 2-bob. dunyodagi asosiy irqlar va ularning xususiyatlari 2.1. yevropoid irq: tarqalish hududi va tashqi belgilar yevropoid irq yevropa, g‘arbiy osiyo va shimoliy afrikada keng tarqalgan. tashqi belgilariga ochiq teri rangi, to‘g‘ri yoki jingalak soch, ko‘k, yashil yoki jigarrang ko‘z rangi kiradi. burun odatda tik va ingichka shaklga ega. 2.2. negroid irq: antropologik belgilar va geografik tarqalishi negroid irq asosan afrika qit’asining markaziy va janubiy qismlarida yashaydi. belgilari: qoramtir teri rangi, jingalak va qattiq sochlar, keng burun, qalin lablar. iqlim sharoitlariga moslashuv natijasida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "irqlar haqida tushuncha"

kurs ishi mavzusi:irqlar haqida tushuncha murakkab reja: kirish irq va irqchilik tushunchalarining shakllanishi mavzuning dolzarbligi va ilmiy ahamiyati 1-bob. irq tushunchasi va uning rivojlanishi 1.1. irq atamasining tarixiy shakllanishi 1.2. irqlarga bo‘linishning biologik asoslari 1.3. antropologiyada irqlarni o‘rganish metodlari 2-bob. dunyodagi asosiy irqlar va ularning xususiyatlari 2.1. yevropoid irq: tarqalish hududi va tashqi belgilar 2.2. negroid irq: antropologik belgilar va geografik tarqalishi 2.3. mongoloid irq: asosiy xususiyatlari va tarqalgan hududlar 2.4. aralash irqlar va ularning shakllanishi 3-bob. irq va madaniyat: o‘zaro ta’sir va tafovutlar 3.1. irq va etnik guruhlarning farqlari 3.2. irqiy identifikatsiya va madaniy o‘ziga xoslik 3.3. irqchilik va diskriminatsiya:...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (21,8 КБ). Чтобы скачать "irqlar haqida tushuncha", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: irqlar haqida tushuncha DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram