4-ma’ruza: talaffuzning imloga ta’siri

DOCX 5 pages 20.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

4-ma’ruza: talaffuzning imloga ta’siri imlo va talaffuz o’rtasidagi bog’lanishni yaxshi tushunish orqali to’g’ri yozish ko’nikmalarini takomillashtirish mumkin. oʻzbek tili fonetikasi, fonologiyasi, grafika, orfografiyasi va orfoepiyasining nazariy asoslariga oid bilim va tushunchalar berish, adabiy tilning shevalarga munosabati, oʻzlashtirilgan nazariy bilimlarini amaliyotda qoʻllay olishga oʻrgatish talaba, eng avvalo o’zbek tilining orfoepiya qoidalarini bilishi lozim. ayniqsa qoidalardagi quyidagi bandlarga e’tiborli bo’lishi lozim. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari 2. o o harfi: 1) ona, omon, quyosh, fido, baho, xola, lotin; mukofot, mahorat kabi so‘zlarda orqa qator keng unlini ifodalash uchun yoziladi. 2) boks, poyezd, tonna, talon; agronom, mikrofon; direktor, termos kabi o‘zlashma so‘zlardagi unlini ifodalash uchun yoziladi. 3. i i harfi: 1) ish, iz, qil; xirmon, ilhom, ikki, ixtisos, shoyi, tulki; volida, piramida; bilan, biroq, sira, qishloq, chiroq kabi so‘zlarda old qator tor unlini ifodalash uchun yoziladi; 6. e e harfi ekin, esla, evara, ekran, eksport; kel, zehn; kecha, behi; telefon, teatr; poyezd, atelye; …

2 / 5

doshini ifodalash uchun yoziladi; 2) kitob, yuzlab, kelib kabi so‘zlar oxirida r aytilsa ham, b yoziladi. 3) qibla, tobla kabi so‘zlarda ba’zan v aytilsa ham, b yoziladi; 9. r r harfi paxta, pichoq, opa, tepa, tup, yop kabi so‘zlarda jarangsiz portlovchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi. 10. v v harfi: 1) ov, suv, kuyov; ovoz, savol; volida, vatan kabi so‘zlarda ovozdor sirg‘aluvchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) avtobus, avtomat kabi o‘zlashma so‘zlarda v ba’zan f aytilsa ham, v yoziladi. 11. f f harfi: 1) fan, fe’l, futbol, fizika; asfalt, juft; insof, isrof kabi so‘zlarda jarangsiz sirg‘aluvchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) fasl, fayz, fotima, fursat kabi so‘zlarda f tovushi ba’zan r aytilsa ham, asliga muvofiq f yoziladi. 12. m m harfi moy, muborak, tomon, ilhom kabi so‘zlarda ovozdor lab-lab burun undoshini ifodalash uchun yoziladi. 13. d d harfi: 1) dala, odat, bunyod, modda, jiddiy kabi so‘zlarda til oldi …

3 / 5

; 2) jurnal, projektor; gijda, ajdar; garaj, tiraj kabi o‘zlashma so‘zlarda til oldi jarangli sirg‘aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 19. ch ch harflar birikmasi choy, chevar, chiroyli, chaman; achchiq, uchun, bichiqchi; kuch, kech kabi so‘zlarda til oldi jarangsiz qorishiq undoshni ifodalash uchun yoziladi. 20. r r harfi rahmat, rohat, orom, doira, bor, diyor kabi so‘zlarda til oldi ovozdor titroq, undoshni ifodalash uchun yoziladi. 21. l l harfi lola, loyiq, la’l, iloj, mahal kabi so‘zlarda sirg‘aluvchi ovozdor yon undoshni ifodalash uchun yoziladi. 22. n n harfi: 1) non, nomus; ona, tana; bilan, tomon kabi so‘zlarda til oldi ovozdor burun undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) shanba, yonbosh, jonbozlik; yonma-yon, ko‘rinmaslik kabi so‘zlarda n tovushi ba’zan m aytilsa xam, n yoziladi. 23. g g harfi: gul, go‘zal; ega, gugurt; teg, eg kabi so‘zlarda til oldi jarangli portlovchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 24. k k harfi ko‘l, ko‘ylak; uka, moki; tok, bilak kabi so‘zlarda …

4 / 5

nd, poyezd; do‘st, past, artist, g‘isht kabi so‘zlarda d, t tovushi ba’zan aytilmasa ham, yoziladi; 2) metall, kilogramm, kilovatt, kongress kabi o‘zlashma so‘zlar oxirida bir undosh aytilsa ham, ikki harf yoziladi. lekin bunday so‘zga xuddi shu tovush bilan boshlanadigan qism qo‘shilsa, so‘z oxiridagi bir harf yozilmaydi: metall + lar = metallar, kilogramm + mi = kilogrammi kabi. 32. ’ — tutuq belgisi: 1) a’lo, ba’zan, ma’yus, ta’zim; ra’y, ta’b; e’lon, e’tibor, e’tiqod, me’mor, ne’mat, she’r, fe’l; nu’mon, shu’la kabi o‘zlashma so‘zlarda unlidan keyin shu unli tovushning cho‘ziqroq aytilishini ifodalash uchun qo‘yiladi; mo‘jiza, mo‘tadil, mo‘tabar kabi so‘zlarda o‘ unlisi cho‘ziqroq aytilsa ham, tutuq belgisi qo‘yilmaydi; 2) in’om, san’at, qat’iy, mas’ul kabi o‘zlashma so‘zlarda unlidan oldin shu unli oldingi undosh tovushdan ajratib aytilishini ifodalash uchun qo‘yiladi. 48. rus tilidan aynan o‘zlashtirilgan yoki so‘zma-so‘z tarjima qilish yo‘li bilan hosil qilingan qo‘shma so‘zlar qo‘shib yoziladi: kinoteatr, radiostansiya, fotoapparat, elektrotexnika; teleko‘rsatuv, yarimavtomat, bayramoldi, suvosti kabi. …

5 / 5

lari chiziqcha bilan yoziladi: sen-chi, boraylik-chi, sen-a, kutaman-a, bola-ya, mingta-ya, keldi-ku, kelgan-u, yaxshi-yu, yaxshi-da, qo‘y-e, yashang-e, o‘g‘lim-ey, keldi-yey kabi. ammo -mi, -oq (-yoq), -ov (-yov), -gina (-kina, -qina) yuklamalari o‘zidan oldin kelgan so‘zga qo‘shib yoziladi: keldimi?, keliboq, o‘ziyoq, ko‘rganov, ko‘rdiyov, mengina, qo‘shiqqina kabi. 56. tartib son arab raqamlari bilan yozilsa, -nchi qo‘shimchasi o‘rniga chiziqcha (-) qo‘yiladi: 7-sinf, 5-“a” sinfi, 3-, 7-, 8-sinf o‘quvchilari, 60-yillar, 1991-yilning 1-sentabri kabi. tartib sonni ko‘rsatuvchi rim raqamlaridan keyin chiziqcha yozilmaydi: xx asr, x sinf kabi. ajratib yozish 57. qo‘shma fe’lning qismlari ajratib yoziladi: sarf qil, ta’sir et, tamom bo‘l, sotib ol, olib kel , olib chiq, miq etma kabi. 58. ko‘makchi fe’l va to‘liqsiz fe’l mustaqil fe’ldan ajratib yoziladi: aytib ber, olib ko‘r, so‘rab qo‘y, ko‘ra qol, bera boshla, yiqila yozdi; ketgan edi, ketgan ekan, ketgan emish kabi. lekin mustaqil fe’l bilan yordamchi fe’l orasida tovush o‘zgarishi bo‘lsa, bunday qismlar qo‘shib yoziladi: aytaver (ayta ber), …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "4-ma’ruza: talaffuzning imloga ta’siri"

4-ma’ruza: talaffuzning imloga ta’siri imlo va talaffuz o’rtasidagi bog’lanishni yaxshi tushunish orqali to’g’ri yozish ko’nikmalarini takomillashtirish mumkin. oʻzbek tili fonetikasi, fonologiyasi, grafika, orfografiyasi va orfoepiyasining nazariy asoslariga oid bilim va tushunchalar berish, adabiy tilning shevalarga munosabati, oʻzlashtirilgan nazariy bilimlarini amaliyotda qoʻllay olishga oʻrgatish talaba, eng avvalo o’zbek tilining orfoepiya qoidalarini bilishi lozim. ayniqsa qoidalardagi quyidagi bandlarga e’tiborli bo’lishi lozim. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari 2. o o harfi: 1) ona, omon, quyosh, fido, baho, xola, lotin; mukofot, mahorat kabi so‘zlarda orqa qator keng unlini ifodalash uchun yoziladi. 2) boks, poyezd, tonna, talon; agronom, mikrofon; direktor, termos kabi o‘zla...

This file contains 5 pages in DOCX format (20.7 KB). To download "4-ma’ruza: talaffuzning imloga ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: 4-ma’ruza: talaffuzning imloga … DOCX 5 pages Free download Telegram