auditorlik tekshiruvida muhimlik, risk va firibgarlikni aniqlash

DOCX 24 pages 52.0 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.0 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

auditorlik tekshiruvida muhimli, risk va firibgarlikni aniqlash reja: 1. moliyaviy hisobot xalqaro standartlarida hamda auditning xalqaro standartlarida “muhimlik” tushunchasi talqini 2. muhimlik darajasini aniqlashning amaliy jihatlari 3. auditorlik riski va uni baholash modellari 4. auditorlik tekshiruvida firibgarlikni aniqlash moliyaviy hisobot xalqaro standartlarida hamda auditning xalqaro standartlarida “muhimlik” tushunchasi talqini. xorijiy investorlarga mhxslari asosida tayyorlangan moliyaviy hisobotlar mamlakatimizdagi sub’ektlarga investitsiyalar kiritish to’g’risida qaror qabul qilishida asosiy manba bo’lib xizmat qiladi. shuning uchun hozirgi kunda moliyaviy hisobotlarni mhxslariga muvofiq tayyorlash va undagi ko’rsatkichlarning ishonchliligini hamda shaffofligini ta’minlash davr talabidir. ba’zi holatlarda mhxslari bo’yicha mutaxassislar, auditorlar tomonidan “bu axborot mhxs bo’yicha tayyorlanayotgan hisobot uchun muhim emas” yoki “bu axborot muhim bo’lib, uni hisobotda aks ettirish shart” degan mulohazalarni eshitamiz. “muhimlik” tushunchasiga ilmiy jihatdan ta’rif berishdan avval uning lug’aviy ma’nosiga to’xtalib o’tish maqsadga muvofiq, ya’ni “muhim” kerakli, ahamiyatli, jiddiy, alohida ahamiyatga ega bo’lgan, ahamiyat jihatdan birinchi darajali degan ma’nolarni anglatadi. axborot, agar uning tushirib …

2 / 24

vchi mutaxassislarni noto’g’ri qaror qabul qilishiga olib keladi. muhimlikning nazariy asoslariga to’xtaladigan bo’lsak, muhimlik – mhxs lari asosida tayyorlanadigan moliyaviy hisobot tuzishda unga zarur bo’ladigan axborotlarning sifat xususiyatini ifodalaydi. mhxs bo’yicha kontseptual asoslarida moliyaviy hisobotni tayyorlashda axborotlarning sifatini ta’minlashda quyidagi xususiyatlari ham e’tiborga olinishi lozim: - tushunarlilik (understandability); - ishonchlilik (reliability); -taqqoslanuvchanlik (comparability). “muhimlik” tushunchasidan foydalanish va uni qo’llash sharti mhxslar asosida tayyorlanadigan moliyaviy hisobotlarning shakllanishi talaygina xo’jalik jarayonlaridan(operatsiyalaridan) tashkil topishi bilan bog’liqdir. “muhimlik” tushunchasini tom ma’noda talqin etadigan bo’lsak, so’z birinchi navbatda moliyaviy hisobotning katta qiymatga ega bo’lgan elementlari xaqida boradi. masalan, debitorlik qarzlari balans jami summasining 30%ni tashkil etsa, uni hisobotda noto’g’ri aks ettirilishi oqibatida undan foydalanuvchilarni qarorlar qabul qilishiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. lekin shuni ham ta’kidlash lozimki, hisobot moddalarining muhimligi faqat ularning qiymatiga emas, balki iqtisodiy mohiyatiga ham bog’liqdir. masalan, xo’jalik yurituvchi sub’ekt yangi faoliyat turini taqdim etishi natijasida yuzaga keladigan risklar va shart sharoitlar moliyaviy hisobotdan …

3 / 24

ifat xususiyati) to’g’risidagi axborotlar hisobotda aks etishi lozim. moliyaviy hisobotning muhim moddalariga nisbatan mhxslari qo’llaniladi. bizning bunday xulosaga kelishimizga sabab “hisob siyosati, hisoblab chiqilgan baholardagi o’zgarishlar va xatolar” nomli moliyaviy hisobot xalqaro standartida moliyaviy hisobotga ta’sir etish darajasi ahamiyatsiz bo’lgan ko’rsatkichlar hisob siyosatida aks etmaydi, deb e’tirof etilganligidadir. yuqoridagi fikrlardan kelib chiqqan holda muhimlik kontseptsiyasini quyidagi yo’nalishlarda shakllantirish mumkin: - moliyaviy hisobotda xususiyati jihatdan bir-biriga yaqin bo’lgan muhim moddalar (ko’rstakichlar) alohida-alohida aks etishi lozim; - muhim bo’lmagan moddalarni uning xususiyati va funktsiyalaridan kelib chiqqan holda umumlashtirish; - moliyaviy hisobotda aks etmaydigan ayrim ko’rsatkichlar hisobotga ilova sifatida keltiriladigan hujjatlarda ochib berilish lozim. shuni yodda tutish lozimki, muhimlik mutloq va nisbiy miqdorlarda aniqlanishi mumkin. muhimlikni nisbiy miqdorlarda aniqlash moliyaviy hisobot moddalarining sifat xususiyatlarini belgilashda muhim ahamiyat kasb etadi. masalan, xarajatlarni hisobotda aks ettirish jarayonida yo’l qo’yilgan 1 mln. so’mlik xato, foydasi 1 mlrd. so’mni tashkil etuvchi sub’ekt uchun muhim emas, lekin foydasi …

4 / 24

’rganiladi, tahlil qilinadi. amaliy jihatdan muhimlik moliyaviy hisobotning sifat xususiyatini ifodalab qolmasdan, uni tuzishda yo’l qo’yilishi mumkin bo’lgan xatolikning eng yuqori chegarasini belgilab, shu chegaradan oshgan xatoliklar, tushirib qoldirishlar hisobot berayotgan sub’ekt tomonidan to’g’rilanishi shartligini nazarda tutadi. amaliyotda moliyaviy hisobotning moddalari bo’yicha muhimlik darajasi chegaralarini belgilash tartibi yuzasidan mhxslarida ham buxgalteriya hisobining umumqabul qilingan tamoyillari(gaap-generally accepted accounting principles (aqsh)) standartlarida ham aniq tavsiya yoki takliflar keltirilmagan. moliyaviy hisobot bo’yicha muhimlik darajasi chegarasini belgilash mutaxassisning amaliy ko’nikmalari, bilim darajasi va sub’ekt moliyaviy-xo’jalik faoliyatining xususiyatlarini tushunish darajasiga bog’liqdir. muhimlik darajasini aniqlash tartibi mhxslariga nisbatan auditning xalqaro standartlarida (axs) kengroq yoritilgan. xususan, 315-sonli “muhim buzib ko’rsatishlar risklarini tadbirkorlik sub’ektini va uning muhitini bilish asosida aniqlash va baholash”, 320-sonli “auditni rejalashtirish va bajarishda muhimlik”, 450-sonli “audit jarayonida aniqlangan buzib ko’rsatishlarni baholash”, 600-sonli “maxsus ko’rib chiqishlar – guruh moliyaviy hisobotlarining auditi (jumladan komponent auditorlari ishlari)” nomli auditning xalqaro standartlarida yoritilgan. moliyaviy hisobotlar auditini o’tkazishda auditorning …

5 / 24

imlik” nomli axsga muvofiq moliyaviy hisobotlarni taqdim etish asoslari muhimlikni turli nuqtai nazardan muhokama qilishi mumkinligiga qaramay, umuman olganda ular quyidagilarni tushuntiradi: - buzib ko’rsatishlar, shu jumladan tushirib qoldirishlar, agar ular o’z- o’zicha yoki boshqa buzib ko’rsatishlar bilan birga, oqilona mo’ljallarga ko’ra, foydalanuvchilarning moliyaviy hisobot asosida qabul qilingan iqtisodiy qarorlariga ta’sir ko’rsatishi mumkin bo’lsa, muhim deb baholanadi; - muhimlik to’g’risida mulohazalar yuzaga kelgan vaziyat nuqtai nazaridan chiqariladi va buzib ko’rsatish summasi yoki xususiyatiga yoinki buzib ko’rsatishning ham summasi, ham xususiyatiga bog’liq bo’ladi; - moliyaviy hisobotlardan foydalanuvchilar uchun muhim hisoblanadigan masalalar to’g’risida mulohazalar guruh sifatidagi foydalanuvchilarning moliyaviy axborotga bo’lgan umumiy ehtiyojlarini ko’rib chiqishga asoslanadi. masalan, buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari bo’yicha qo’mita tomonidan qabul qilingan “moliyaviy hisobotlarni tayyorlash va taqdim etish asosi”da ko’rsatib o’tilishicha, tijorat tashkilotlarida, investorlarning ehtiyojlarini qondiradigan moliyaviy hisobotni taqdim etish boshqa foydalanuvchilar aksariyat qismining talablarini ham qondirishi mumkin, chunki investorlar mazkur sub’ekt uchun riskli kapital etkazib beruvchilar hisoblanadi. auditor …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "auditorlik tekshiruvida muhimlik, risk va firibgarlikni aniqlash"

auditorlik tekshiruvida muhimli, risk va firibgarlikni aniqlash reja: 1. moliyaviy hisobot xalqaro standartlarida hamda auditning xalqaro standartlarida “muhimlik” tushunchasi talqini 2. muhimlik darajasini aniqlashning amaliy jihatlari 3. auditorlik riski va uni baholash modellari 4. auditorlik tekshiruvida firibgarlikni aniqlash moliyaviy hisobot xalqaro standartlarida hamda auditning xalqaro standartlarida “muhimlik” tushunchasi talqini. xorijiy investorlarga mhxslari asosida tayyorlangan moliyaviy hisobotlar mamlakatimizdagi sub’ektlarga investitsiyalar kiritish to’g’risida qaror qabul qilishida asosiy manba bo’lib xizmat qiladi. shuning uchun hozirgi kunda moliyaviy hisobotlarni mhxslariga muvofiq tayyorlash va undagi ko’rsatkichlarning ishonchliligini hamda shaffofligini ta’minlash d...

This file contains 24 pages in DOCX format (52.0 KB). To download "auditorlik tekshiruvida muhimlik, risk va firibgarlikni aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: auditorlik tekshiruvida muhimli… DOCX 24 pages Free download Telegram